اثر سیاست ارزی بر تابلوی سبز بورس چیست؟

میهن تجارت- اگرچه بازار با دست بالا خریداران باز شد و شاخص کل تا نزدیک به اوج های جدید پیش رفت، فشار عرضه برای جلوگیری از تثبیت حرکت ادامه یافت و بخشی از سودهای روز را پس داد. با این حال رشد روزانه و هفتگی شاخص کل نشان می دهد که موتور اصلی بازار همچنان روشن است، هرچند نوسانات و احتیاط جزء جدایی ناپذیر معاملات شده است. از سوی دیگر، برداشت قابل توجه پول واقعی در کنار جهش بی سابقه ارزش معاملات خرد، حاکی از افزایش تحرک معامله گران و در عین حال بالا بودن شک و تردید است. وضعیتی که بیش از هر چیز دیگری بازار را در نقطه تصمیم گیری حساس قرار داده است. در چنین فضایی، سیاست تک نرخی ارز به عنوان مهم‌ترین متغیر بنیادی در هفته‌های اخیر، امید به بهبود سودآوری شرکت‌های بزرگ و صادرات‌محور را تقویت کرده است، اما تداوم محدودیت دامنه نوسان‌ها و عدم قطعیت‌های سیاسی همچنان به عنوان ترمزهای بالقوه بازار عمل می‌کند. مجموع این عوامل بورس تهران را در آستانه انتخاب مسیری قرار داده است که می تواند به تداوم رشد تدریجی و یا تشدید نوسانات کوتاه مدت منجر شود.

معاملات روز چهارشنبه بورس تهران با مزیت نسبی خریداران آغاز شد. به طوری که در نیم ساعت نخست بخش قابل توجهی از نمادها در محدوده مثبت معامله شدند و جو کلی بازار حال و هوای امیدوارکننده ای داشت. اما این روند چندان دوام نیاورد و به تدریج با افزایش عرضه، تعادل به نفع فروشندگان منحرف شد. در نتیجه این چرخش رفتاری، شاخص کل بورس که در ابتدای روز تا محدوده 4 میلیون و 388 هزار واحد پیش رفته بود، بخشی از مسیر طی شده را بازگشت و در نهایت در محدوده 4 میلیون و 360 هزار واحد به کار خود پایان داد. با وجود این عقب نشینی از سقف روزانه، شاخص اصلی بازار در مقیاس روزانه همچنان رشد 1.70 درصدی را به ثبت رساند.

در سوی دیگر بازار، عملکرد سهام کوچک و متوسط ​​با شاخص کل متفاوت است. شاخص متعادل که در جریان معاملات تا مرز یک میلیون و 150 هزار واحد افزایش یافته بود، همچنان تحت فشار فروش قرار گرفت و در نهایت با افت 0.44 درصدی در سطح یک میلیون و 127 هزار واحدی آرام گرفت. این واگرایی بین شاخص کل و شاخص متعادل نشان می دهد که در این روز تمرکز نقدینگی بیشتر روی نمادهای بزرگ و شاخص ساز بوده و سهام کوچکتر با احتیاط و عرضه بیشتری از سوی فعالان بازار مواجه شده است.

نوسانات قیمت در معاملات روز چهارشنبه سرانجام با خروج نقدینگی قابل توجهی همراه شد. به طوری که 1776 میلیارد تومان پول واقعی از بورس خارج شد. این در حالی است که ارزش معاملات خرد بازار رکورد رشد را تجربه کرد و با 101 درصد افزایش نسبت به روز سه شنبه به 28 هزار و 654 میلیارد تومان رسید. عددی که حکایت از افزایش تحرک معامله گران و سطح بالای معاملات دارد. از نظر مالکیت، خالص تغییر مالکیت هفتگی سهام به نفع اشخاص حقیقی مثبت و معادل 4730 میلیارد تومان بوده است. با این حال، بررسی داده ها در مقیاس هفتگی تصویر متعادل تری از شرایط بازار ارائه می دهد. میانگین ارزش معاملات هفتگی با 11 درصد کاهش به حدود 20 هزار و 845 میلیارد تومان رسیده است. موضوعی که نشان می دهد با وجود جهش های گاه و بی گاه ارزش معاملات روزانه، همچنان سطح پایدار نقدینگی بازار با نوسانات همراه است. با وجود این، عملکرد شاخص ها در آینه هفتگی همچنان مثبت ارزیابی می شود. به گونه ای که شاخص کل بورس برای هشتمین هفته متوالی مثبت شد و رشد هفتگی 7.14 درصدی را به ثبت رساند و شاخص متعادل نیز افزایش 2.09 درصدی را تجربه کرد. این تفاوت رشد بار دیگر بر نقش پررنگ نمادهای بزرگ در هدایت بازار طی هفته گذشته تاکید می کند.

دامنه نوسان در کانون انتقاد

سلمان نصیرزاده، تحلیلگر ارشد بازار سرمایه گفت: تغییر اجباری سیاست های ارزی به عنوان یکی از مهم ترین محرک های اقتصاد منجر به جهش قیمت ها در اکثر بازارها و بروز نابسامانی های اقتصادی شده است و از یک سو انتظار ورود تورم به کانال های جدید و از سوی دیگر موجب افزایش سودآوری شرکت ها به ویژه شرکت های سودآور و سودآور شده است. رشد بازار سرمایه در کنار سایر بازارهای موازی و رقیب.

بیشتر بخوانید: چرا بازار سهام ونزوئلا پس از خروج مادورو جهش کرد؟

وی افزود: اما بازار سهام نسبت به سایر بازارها با تفاوت اساسی مواجه است که این تفاوت ریشه در نگاه تبعیض آمیز سیاست گذار از منظر محدود کردن دامنه نوسانات دارد و این محدودیت که در بازارهای کالایی و دارایی ها بر اساس نرخ ارز وجود ندارد، عملا به مانعی جدی در مسیر انتقال شوک، انتظار در کشف و تعدیل قیمت سهام تبدیل شده است. نتیجه این سیاست چیزی جز بقای مزمن بازار سهام از عملکرد سایر بازارهای رقیب نبوده است.

این تحلیلگر گفت: در حالی که بازارهای کالایی توانایی واکنش سریعتر به تغییرات نرخ ارز و متغیرهای تورم را دارند، تداوم دامنه نوسانات در بورس نه تنها باعث کاهش کارایی بازار شده، بلکه با افزایش نااطمینانی جذابیت سرمایه گذاری در بورس را تضعیف کرده است. از این منظر، بازنگری جدی سیاست دامنه نوسانات توسط ارکان تصمیم گیرنده بازار سرمایه، به عنوان یکی از پیش نیازهای اساسی بازگشت تعادل و ارتقای کارایی بازار، ضرورتی اجتناب ناپذیر تلقی می شود.

نصیرزاده افزود: با توجه به تغییر سیاست ارزی، محوریت جریان نقدینگی در بازار سرمایه معطوف به صنایع پالایشی و بانکی نفت بوده است و بر این اساس می‌توان انتظار داشت که روند کلی شاخص کل بدون توجه به نوسانات موقت، همچنان صعودی باشد. و با توجه به شرایط موجود و ریسک های سیستماتیک و در نظر گرفتن ارزش بازار برای بهار و تابستان سال آینده در محدوده 100 تا 120 میلیارد دلار، عدم تحقق شاخص در محدوده 5.5 تا 7 میلیون واحدی به معنای اعمال تخفیف قابل توجه در ارزش گذاری بورس خواهد بود.

این تحلیلگر تصریح کرد: در کنار این موارد، بررسی ارزش معاملات خرد و تعداد کدهای خریدار به عنوان شاخص هایی برای سنجش عمق بازار و شناسایی ورود به چرخه های اصلی صعودی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و ارزش معاملات خرد روزانه در هفته های اخیر به محدوده 25 تا 30 همات رسیده است؛ سطحی که در اوایل دوره رونق و 11402 اوت و 1140209 تجربه شده بود. معادل دلاری این معاملات در آن زمان به ترتیب حدود 1.3 میلیارد دلار، 400 میلیون دلار و 220 میلیون دلار در روز بود، در حالی که این رقم در شرایط فعلی به حدود 200 میلیون دلار کاهش یافته است.

وی گفت: از سوی دیگر تعداد کدهای خریدار اکنون به حدود 250 هزار کد رسیده است؛ در حالی که این رقم در مرداد 1398 حدود 1.5 میلیون کد و در اردیبهشت 1402 و 1404 به ترتیب 600 هزار و 250 هزار کد بوده است. رسیدن به سطوح بسیار بالاتر از منظر ارزش ریالی و حتی دلاری بازار به ویژه در صورت کاهش یا رفع برخی محدودیت ها امکان پذیر خواهد بود.

نصیرزاده خاطرنشان کرد: بدیهی است تحقق این سناریو مستلزم آمادگی، سیاست گذاری هوشمندانه و بسترسازی مناسب توسط ارکان بازار سرمایه با هدف حفظ اعتماد، حفظ حقوق سهامداران و جلوگیری از تکرار تجارب پرهزینه گذشته است.

شاخص 5 میلیون با تک نرخی ارز

احمد اشتیاقی، تحلیلگر ارشد بازار سرمایه گفت: بازار در ابتدای هفته به ویژه روز یکشنبه بیش از هر عامل دیگری متاثر از ریسک های سیاسی بود؛ از اعتراضات داخلی گرفته تا تحولات مربوط به ونزوئلا، در عین حال وعده انتقال ارز شرکت های صادراتی به تالار دوم در آستانه تحقق بود و می توانست بر بازار تاثیر منفی بگذارد، اما تاثیر مثبت سیاسی بر بازار داشت.

وی افزود: با وجود این فشار روانی، به دلیل شکل گیری بستر بنیادی جدید، تقاضای قابل قبولی از سوی خریداران در بازار وجود داشت، صف های فروش بیشتر جمع آوری شد و ارزش معاملات به بیش از 20 هزار میلیارد تومان رسید که نشان داد برخی سرمایه گذاران به اثرات مثبت تک نرخی شدن ارز و افزایش ارزش سهام توجه کرده اند.

اشتیاقی با اشاره به تحولات بعدازظهر یکشنبه تصریح کرد: پس از ابلاغ رسمی انتقال ارز پتروشیمی ها به تالار دوم، واکنش بازار بسیار سریع بود و صف های خرید سنگینی در گروه های پتروشیمی، پالایشی و فولادی تشکیل شد و کشف نرخ دلار توافقی در محدوده 130 هزار تومان و همچنین کاهش تک نرخی ترم بانک مرکزی از سوی بانک مرکزی، شفاف سازی شد. سیاست نرخ ارز موضوعی است که تاثیر بالایی برای بازاری با ماهیت کالایی دارد.

این تحلیلگر بازار سرمایه ادامه داد: حذف ارز ترجیحی در صورت اجرایی شدن علاوه بر صنایع صادرات محور، با فرض حفظ حاشیه سود می تواند منجر به بهبود سودآوری در صنایعی مانند غذا، نفت و کشاورزی شود. به همین دلیل از روز دوشنبه بازار با اقبال زیادی مواجه شد و صف های خرید برای دو روز متوالی بدون عرضه باقی ماند.

وی درباره معاملات روز چهارشنبه گفت: بخشی از عرضه صف های خرید در این روز ناشی از وضعیت صنعت خودرو است، افزایش نرخ ارز تاثیر یکسانی بر تمامی صنایع ندارد؛ شرکت هایی که ارز مصرف می کنند از جمله خودروسازان با افزایش هزینه ها مواجه هستند و نیاز به کسب مجوز برای افزایش نرخ فروش دارند.

استیاجی تاکید کرد: در صورت افزایش نرخ فروش، حفظ سطح تولید و وجود تقاضا، لزوماً این صنعت متضرر نمی شود، اما در شرایط فعلی نمی توان تاثیر نهایی آن را با قطعیت ارزیابی کرد و این بلاتکلیفی باعث شد تا در گروه خودرو صف های فروش تشکیل شود و در نتیجه سایر صنایع – به جز پتروشیمی ها – ارزش خرید قطعات چهارشنبه خود را نیز عرضه کنند. معاملات به حدود 30 هزار میلیارد تومان رسید که رقمی مطلوب برای ادامه روند صعودی بازار است.

وی افزود: به نظر می رسد بانک مرکزی در تلاش است تا نرخ دلار را از محدوده 150 هزار تومانی عبور ندهد و حتی آن را به سمت 140 هزار تومان سوق دهد که در این شرایط جذابیت بازارهای موازی کاهش می یابد و احتمال ورود منابع جدید به بازار سرمایه حتی از محل خروج سرمایه از صندوق های طلا افزایش می یابد.

اشتیاقی در پایان گفت: سیاست ارز تک نرخی، امکان رشد تدریجی دلار متناسب با تورم و کاهش قیمت‌گذاری دستوری، حاکی از حرکت به سمت اقتصاد آزاد است که در صورت اطمینان بازار به ثبات این رویکرد، نسبت P/E بازار می‌تواند از محدوده 5 تا 6 به کانال 8 به کانال کل افزایش یابد. به سمت محدوده 5 میلیون واحد حرکت کنید و بازار می تواند مسیر رشد آهسته اما مستمری را در هفته های آینده تجربه کند.

منبع: دنیای اقتصاد