مسواک زدن بلافاصله پس از مصرف برخی غذاها می تواند به مینای دندان آسیب برساند یا فواید خاص برخی غذاها را خنثی کند. در این مطلب قصد داریم مواد غذایی که یا نیازی به مسواک زدن فوری ندارند و یا بهتر است بعد از مصرف مسواک زدن را به تعویق بیندازیم.
بخش اول: مکانیسم اثر غذا بر روی دندان ها
1.1 PH غذا و تأثیر آن بر مینای دندان
یکی از عوامل کلیدی در تعیین نیاز به مسواک زدن، pH غذا است. محیط دهان به طور معمول دارای pH حدود 6.2 تا 7.6 است که کمی اسیدی تا خنثی است. وقتی غذاهای اسیدی مصرف می کنیم PH دهان کاهش می یابد و محیط اسیدی می شود. در این حالت مینای دندان نرم و مستعد آسیب می شود.
مسواک زدن بلافاصله پس از خوردن غذاهای اسیدی می تواند مینای دندان شما را از بین ببرد. دندانپزشکان توصیه می کنند پس از مصرف غذاهای اسیدی حداقل 30 دقیقه تا یک ساعت صبر کنید و سپس دندان های خود را مسواک بزنید تا بزاق فرصتی برای خنثی کردن محیط اسیدی داشته باشد.
1.2 مواد غذایی پاک کننده طبیعی
برخی از غذاها به دلیل بافت یا ترکیب خاصی که دارند اثر پاک کنندگی طبیعی روی دندان ها دارند. این مواد می توانند باقی مانده های مواد غذایی دیگر را از سطح دندان ها حذف کنند یا تولید بزاق را افزایش دهند که به تمیز کردن طبیعی دهان کمک می کند.
1.3 غذاهایی که پلاک دندان را کاهش می دهند
برخی از غذاها حاوی ترکیباتی هستند که از تشکیل پلاک دندانی جلوگیری می کنند یا باکتری های مضر دهان را کاهش می دهند. بعد از مصرف این مواد نیازی به مسواک زدن فوری نیست زیرا خود این مواد اثر محافظتی دارند.
قسمت دوم: غذاهایی که بلافاصله پس از مصرف نیازی به مسواک زدن ندارند
2.1 میوه های ترد و فیبری
سیب: سیب به عنوان «مسواک طبیعی» شناخته می شود. جویدن سیب باعث افزایش ترشح بزاق می شود که اسیدهای دهان را خنثی می کند و ذرات غذا را از بین می برد. بافت فیبری سیب به تمیز کردن سطح دندان نیز کمک می کند. پس از خوردن یک سیب، اگر به مسواک دسترسی ندارید، می توانید مسواک زدن را به زمان مناسب تری موکول کنید.
هویج خام: هویج خام مانند سیب دارای بافتی سفت و فیبری است که به حذف پلاک از سطح دندان کمک می کند. هویج همچنین حاوی ویتامین A است که برای تقویت مینای دندان مفید است.
کرفس: جویدن کرفس مانند یک مسواک طبیعی عمل می کند. کرفس حاوی مقدار زیادی فیبر است که هنگام جویدن دندان ها را ساییده و تمیز می کند. همچنین دارای آب زیادی است که به شستشوی دهان کمک می کند.
2.2 محصولات لبنی
پنیر: پنیر یکی از بهترین مواد غذایی برای دندان است. پنیر PH دهان را افزایش می دهد و محیط اسیدی را خنثی می کند. همچنین حاوی کازئین و فسفوپپتیدهایی است که به ترمیم مینای دندان کمک می کند. کلسیم و فسفات موجود در پنیر نیز جایگزین مواد معدنی از دست رفته دندان می شود.
ماست طبیعی: ماست طبیعی پروبیوتیک باکتری های مفید دهان را افزایش می دهد و باکتری های عامل پوسیدگی را کاهش می دهد. البته باید توجه داشت که ماست های طعم دار معمولا شکر اضافه دارند که تاثیر مثبت ماست را خنثی می کند.
شیر: شیر نیز مانند پنیر، محیط دهان را قلیایی تر می کند و اسیدها را خنثی می کند. کلسیم و فسفات موجود در شیر به تقویت مینای دندان کمک می کند.
2.3 آجیل و دانه ها
بادام: بادام حاوی کلسیم و پروتئین است و قند کمی دارد. جویدن بادام به تمیز کردن سطح دندان کمک می کند. بادام همچنین دارای چربی های سالمی است که به سلامت لثه ها کمک می کند.
دانه های کنجد: دانه های کنجد به از بین بردن پلاک های دندانی کمک می کند و حاوی کلسیم است که دندان ها را تقویت می کند.
2.4 سبزیجات برگ دار
اسفناج: اسفناج و سایر سبزیجات دارای برگ تیره حاوی ترکیباتی هستند که یک لایه محافظ روی دندان ها تشکیل می دهند و از چسبیدن لکه ها به دندان جلوگیری می کنند. این سبزیجات همچنین منبع خوبی از کلسیم هستند.
کاهو: کاهو آب زیادی دارد و جویدن آن به تمیزی دندان ها کمک می کند.
2.5 نوشیدنی های خاص
آب: آب بهترین نوشیدنی برای دندان است. نوشیدن آب بعد از مصرف غذا به شستشوی باقیمانده غذا و اسیدها از دهان کمک می کند. آب فلوراید (در نواحی دارای آب فلورایده) به تقویت مینای دندان نیز کمک می کند.
چای سبز: چای سبز حاوی پلی فنول هایی است که باکتری های عامل پوسیدگی دندان را کاهش می دهد. فلوراید طبیعی نیز دارد. البته چای ممکن است دندان ها را لکه دار کند اما اثر ضد پوسیدگی آن قابل توجه است.
قسمت 3: غذاهایی که باید از مسواک زدن بلافاصله پس از مصرف اجتناب شود
3.1 مرکبات و میوه های اسیدی
پرتقال، گریپ فروت، لیمو: این میوه ها بسیار اسیدی هستند و می توانند مینای دندان را نرم کنند. مسواک زدن بلافاصله پس از مصرف مینای دندان را از بین می برد. بهتر است پس از مصرف این میوه ها دهان خود را با آب بشویید و حداقل 30 دقیقه صبر کنید سپس دندان های خود را مسواک بزنید.
آناناس: آناناس همچنین حاوی اسیدهای قوی است که می تواند به مینای دندان آسیب برساند. مسواک زدن بلافاصله پس از خوردن آناناس توصیه نمی شود.
3.2 نوشیدنی های اسیدی
نوشابه های گازدار (حتی رژیمی): همه نوشابه ها اسیدی هستند و PH پایینی دارند. مسواک زدن بلافاصله بعد از نوشیدن نوشابه می تواند مینای دندان شما را از بین ببرد.
آب میوه های صنعتی: این آب میوه ها معمولا اسیدی هستند و حاوی مقدار زیادی قند هستند. مسواک زدن بلافاصله پس از مصرف آنها می تواند مضر باشد.
نوشیدنی های ورزشی: این نوشیدنی ها نیز معمولا اسیدی هستند و می توانند به مینای دندان آسیب برسانند.
3.3 غذاهای حاوی سرکه
ترشی: ترشی ها به دلیل داشتن سرکه اسیدی هستند. مسواک زدن بلافاصله پس از مصرف ترشی باعث آسیب به مینای دندان می شود.
سس های سالاد حاوی سرکه: این سس ها همچنین یک محیط اسیدی ایجاد می کنند که مسواک زدن فوری را نامناسب می کند.
بخش 4: استراتژی های جایگزین برای مسواک زدن فوری
4.1 شستشوی دهان با آب
ساده ترین و موثرترین کار بعد از مصرف غذا، شستشوی دهان با آب است. این کار بدون آسیب رساندن به مینای دندان، باقی مانده های غذا و اسیدها را از دهان خارج می کند.
4.2 جویدن آدامس بدون شکر
جویدن آدامس بدون قند به مدت 20 دقیقه بعد از غذا می تواند تولید بزاق را تا 10 برابر افزایش دهد. بزاق اسیدها را خنثی می کند، مواد معدنی را به دندان باز می گرداند و باقیمانده غذا را از بین می برد. آدامس های حاوی زایلیتول حتی اثر ضد پوسیدگی بیشتری دارند.
4.3 مصرف پنیر بعد از غذا
خوردن یک تکه کوچک پنیر بعد از غذا می تواند به خنثی کردن اسیدها و تامین مواد معدنی دندان کمک کند.
4.4 استفاده از نخ دندان
استفاده از نخ دندان راه خوبی برای حذف ذرات غذا از بین دندان ها بدون خطر آسیب به مینای دندان است.
4.5 خوردن میوه های ترد در پایان غذا
خوردن یک تکه سیب یا هویج در پایان غذا می تواند به تمیزی دندان ها کمک کند.
بخش 5: زمان مناسب برای مسواک زدن
5.1 مسواک زدن قبل از صبحانه
برخی از دندانپزشکان توصیه می کنند قبل از صبحانه مسواک بزنید. این یک لایه محافظ فلوراید روی دندان ها ایجاد می کند که از آنها در برابر اسیدهای صبحانه محافظت می کند. همچنین باکتری های دهانی که در شب رشد کرده اند از بین می روند.
5.2 انتظار بعد از مصرف غذاهای اسیدی
پس از خوردن غذاهای اسیدی، حداقل 30 دقیقه تا یک ساعت قبل از مسواک زدن صبر کنید. در این بین می توانید دهان خود را با آب بشویید یا آدامس بدون قند بجوید.
5.3 اهمیت مسواک زدن در شب
مسواک زدن قبل از خواب مهمترین زمان مسواک زدن است زیرا در طول شب ترشح بزاق کاهش می یابد و دندان ها در معرض باکتری ها و اسیدها قرار می گیرند.
بخش ششم: ملاحظات خاص
6.1 تفاوت های فردی
نیازهای دندانی هر فرد متفاوت است. افرادی که مستعد پوسیدگی دندان هستند، بیماری لثه دارند یا از بریس های ارتودنسی استفاده می کنند، ممکن است نیاز به مسواک زدن بیشتر داشته باشند.
6.2 اهمیت معاینات منظم دندانپزشکی
صرف نظر از رژیم غذایی و عادات مسواک زدن، معاینات منظم دندانپزشکی هر شش ماه یکبار ضروری است.
6.3 اثرات داروها
برخی از داروها باعث خشکی دهان می شوند که خطر پوسیدگی دندان را افزایش می دهد. در این موارد ممکن است به مسواک زدن مکرر یا استفاده از محصولات مرطوب کننده دهان نیاز باشد.
نتیجه گیری
در حالی که مسواک زدن منظم بخش مهمی از بهداشت دهان و دندان است، زمان بندی نیز مهم است. پس از مصرف غذاهای اسیدی باید از مسواک زدن فوری برای جلوگیری از آسیب به مینای دندان خودداری شود. از طرفی برخی از غذاها مانند سیب، هویج، پنیر و آجیل خاصیت پاک کنندگی یا محافظتی دارند که نیاز به مسواک زدن فوری را کاهش می دهد.
دانستن تاثیر غذاهای مختلف بر روی دندان ها و انطباق عادات بهداشتی دهان با این دانش می تواند به حفظ سلامت دندان ها در طول زندگی کمک کند. بهترین راه حل این است که بعد از مصرف غذا دهان خود را با آب بشویید و در صورت مصرف غذای اسیدی حداقل 30 دقیقه قبل از مسواک زدن صبر کنید. همچنین گنجاندن غذاهای دوستدار دندان در رژیم غذایی می تواند مکمل خوبی برای سلامت دهان و دندان باشد.
در نهایت باید به خاطر داشت که مسواک زدن تنها بخشی از بهداشت دهان و دندان است و نخ دندان کشیدن، معاینات منظم دندانپزشکی و رژیم غذایی متعادل نیز نقش مهمی در سلامت دندان دارند.
این مقاله با هدف افزایش آگاهی عمومی در مورد سلامت دهان و دندان تهیه شده است و جایگزین توصیه های تخصصی دندانپزشکی نمی باشد. حتماً برای توصیه های شخصی با دندانپزشک خود مشورت کنید.
منبع: راسخون
