به گزارش خبرگزاري ايمنا، شناخت ريشه هاي رواني و تربيتي اعتياد به مواد مخدر اولين اقدام ضروري براي پيشگيري از اين امر است و بسياري از كارشناسان بر اين باورند كه پشت پرده هر اعتياد، نوعي ناتواني در كنترل عواطف يا فرار از فشار رواني نهفته است.
نوجوانانی که مهارت کافی برای رویارویی با ناکامی ها، شکست ها یا تنهایی ها در دوران بلوغ را ندارند، ممکن است داروها را به عنوان راه حلی موقت و نادرست برای تسکین دردهای درونی انتخاب کنند، بنابراین رویکرد آموزشی باید به جای تمرکز بر ترساندن کودکان، بر توانمندسازی کودکان تمرکز کند.
شیوه فرزند پروری والدین و فضای خانه تأثیر مستقیمی بر تصمیم گیری فرزندان دارد و تحقیقات نشان می دهد در خانواده هایی که جو خشک، پر تنش و یا برعکس بیش از حد سهل گیرانه و بدون چارچوب حاکم است، احتمال گرایش فرزندان به بزهکاری بیشتر است.
شیوه فرزندپروری مقتدرانه که قوانین روشنی در آن وجود دارد، اما با گرمی و محبت اجرا می شود، امنیت روانی لازم را برای نوجوان فراهم می کند و زمانی که نوجوان در خانه احساس ارزشمندی و امنیت کند، انگیزه کمتری برای آرامش در بیرون از خانه و در بستر مواد مخدر خواهد داشت.
یکی از مهم ترین عوامل زمینه ساز، فقدان مهارت های ارتباطی و اجتماعی در نوجوانان است و بسیاری از نوجوانان به دلیل اینکه نمی توانند احساسات خود را به درستی بیان کنند یا در مقابل فشار همسالان مقاومت کنند، راه اشتباه را انتخاب می کنند. آموزش مهارت نه گفتن و ابراز وجود باید از سنین پایین در خانواده شروع شود و والدین باید به فرزندان خود بیاموزند که پذیرش از سوی دوستان به قیمت زیر پا گذاشتن ارزش های فردی و سلامتی ارزش ندارد و دوست واقعی کسی نیست که آنها را به خطر بیندازد.
امروزه رسانه و فضای مجازی بخش بزرگی از دنیای نوجوانان را تشکیل می دهد و نمی توان از آن چشم پوشی کرد. تاثیر فیلم ها، بازی ها و اینفلوئنسرها در ترویج سبک زندگی ناسالم و عادی سازی استعمال دخانیات غیر قابل انکار است و راهکار آموزشی در این زمینه توجه به ارتقای سواد رسانه ای است و والدین باید با فرزندان خود درباره محتوایی که تماشا می کنند صحبت کنند و آنها را تشویق به نقد و تحلیل تصاویر کنند تا بتوانند پیام های مخرب نهفته در قالب های جذاب را تشخیص دهند.
تمایل به مصرف دخانیات و مواد مخدر را نمی توان به یک عامل ساده محدود کرد/ تاثیر مشکلات و اختلالات روانی در این امر
سمانه نیلفروش زاده، روانشناس و مشاور خانواده به گزارش میهن تجارت با اشاره به اینکه در سال های اخیر شاهد افزایش مصرف دخانیات و دخانیات در بین نوجوانان و جوانان بوده ایم، گفت: این موضوعی است که در گذشته با شرم و پنهان کاری اجتماعی همراه بود اما امروزه در برخی فضاهای عمومی از آن به رفتار عادی و حتی به نوعی حق شخصی تعبیر می شود و این تغییر نگرش هشداری برای خانواده ها و نظام آموزشی است.
وی با بیان اینکه گرایش نوجوانان به سیگار و مواد مخدر دلایل متعددی دارد و نمی توان آن را به یک عامل ساده محدود کرد، می افزاید: یکی از مهم ترین عوامل مشکلات و اختلالات روانی مانند افسردگی، اضطراب شدید، وسواس، اختلالات رفتاری، اختلالات ضد اجتماعی است.
این روانشناس و مشاور خانواده بیان می کند: این مسائل اغلب نیاز به مداخله تخصصی، درمان روانشناختی و در برخی موارد درمان دارویی دارد و نباید از آنها چشم پوشی کرد. وی تصریح می کند: علاوه بر عوامل فردی، نقش خانواده و کیفیت روابط خانوادگی بسیار پررنگ است و شیوه فرزندپروری والدین چه به صورت سخت گیری شدید و کنترل بیش از حد و چه به صورت سستی و بی توجهی می تواند نوجوانان را به سمت رفتارهای پرخطر سوق دهد.
نادیده گرفتن نیازهای عاطفی کودکان؛ عامل زمینه ای گرایش به مصرف دخانیات و مواد مخدر/ نیاز به ایجاد ارتباط عاطفی عمیق بین والدین و فرزندان
نیلفروش زاده با بیان اینکه نوجوانی که تحت فشار و نظارت شدید است یا احساس می کند رها شده و بی اهمیت است، بیشتر در معرض آسیب است، ادامه می دهد: از سوی دیگر عواملی مانند اعتماد به نفس پایین، ضعف اعتماد به نفس، خودپنداره منفی و ناتوانی در برقراری ارتباط موثر با دیگران، نوجوان را مستعد تلقینات نادرست از سوی گروه همسالان می کند.
وی با بیان اینکه بسیاری از نوجوانان مصرف دخانیات و مواد مخدر را راهی برای پذیرفته شدن در بین دوستان یا اثبات بزرگ شدن خود می دانند، می گوید: پیشگیری در این زمینه همیشه مقدم بر درمان است و آگاه سازی خانواده ها و نوجوانان در کنار تقویت روابط عاطفی سالم می تواند نقش بسیار موثری در کاهش این آسیب ها داشته باشد.
این روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه یکی از بی توجهی های جدی در خانواده ها بی توجهی به نیازهای عاطفی فرزندان و به اصطلاح بانک نوازش است، می افزاید: والدین ممکن است از لحاظ مادی تلاش زیادی کنند، اما کمبود عاطفی، گفتگو، همدلی و توجه نداشته باشند و زمانی که ارتباط عاطفی عمیقی بین والدین و فرزند شکل نگیرد و والدین از منشأ آسیب ها و احساس دوری کودک خود بی خبر باشند. رفتاری و روانی ارائه دهد
نقش غیرقابل انکار والدین در شکل گیری شخصیت فرزندان و انتخاب آنها / ضرورت آموزش مهارت نه گفتن و تصمیم گیری مستقل به نوجوانان
فاطمه رضازاده، روانشناس و مشاور کودک و نوجوان وی با بیان اینکه والدین به عنوان اولین و مهم ترین الگوهای رفتاری فرزندان نقش انکارناپذیری در شکل گیری شخصیت و انتخاب های آینده آنها دارند، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: تأثیر آموزش خانواده در پیشگیری از مصرف دخانیات و مواد مخدر به مراتب بیشتر از هر عامل دیگری اعم از مدرسه یا رسانه کارآمد است. وقتی پایه های اخلاقی و عقلانی در محیط خانه به درستی گذاشته شود، نوجوان در برابر وسوسه های اجتماعی مصونیت بیشتری پیدا می کند و می تواند با دیدی باز و هوشیارانه با تهدیدات مقابله کند.
وی با بیان اینکه یکی از کلیدی ترین راهکارهای تربیتی ایجاد ارتباط نزدیک و گفتگو محور بین والدین و فرزندان است، می افزاید: نوجوانان در سنینی هستند که نیاز به شنیده شدن و درک شدن دارند و اگر والدین رفتار دیکتاتوری نسبت به آنها داشته باشند یا به جای گوش دادن، بلافاصله نصیحت کنند، ممکن است کودک برای ابراز وجود یا فرار از فشار خانواده به سمت دوستان و مواد مخدر کشیده شود. فضای امن خانواده که در آن کودک بتواند احساسات و نگرانی های خود را بدون ترس از سرزنش بیان کند، بهترین پادزهر برای گرایش به مصرف مواد مخدر یا دخانیات است.
این روانشناس و مشاور کودک و نوجوان با بیان اینکه آموزش مهارت نه گفتن و تصمیم گیری مستقل وظیفه ای است که والدین باید در دوران کودکی و نوجوانی فرزندان خود انجام دهند، اظهار کرد: بسیاری از نوجوانان به دلیل فشار همسالان و ترس از طرد شدن در جمع دوستان اولین سیگار یا مواد مخدر را تجربه می کنند. والدین باید از طریق ایفای نقش و گفتگوهای سازنده، نحوه مقاومت در برابر پیشنهادات مخرب در موقعیت های پرخطر، با اعتماد به نفس و ارزش های خانوادگی را به فرزندان خود بیاموزند و از دوستی با افرادی که نباید این کار را انجام دهند، خودداری کنند.
مراقب تغییرات رفتاری نوجوانان باشید/ هیچ نصیحتی به اندازه تربیت فرزند موثر نیست
رضازاده با بیان اینکه توجه به عزت نفس و اعتقاد به ارزش ها یکی دیگر از موانع دفاعی قدرتمند در برابر مواد مخدر است، ادامه می دهد: نوجوانی که خود را دوست دارد و هدف والایی را برای زندگی خود تعریف می کند، به راحتی تن به سیگار، دخانیات و مواد نمی دهد و والدین با تشویق فرزندان خود و تقویت استعدادهای روحی و روانی کودک می توانند در اطراف آن قوای روحی و روانی خود را تقویت کنند. تنباکو برای عبور.
وی تصریح کرد: والدین باید نسبت به تغییرات رفتاری نوجوانان هوشیار باشند و علائم اولیه اعتیاد به مواد مخدر را بشناسند اما این هوشیاری نباید به جاسوسی و بی اعتمادی تبدیل شود. وی می گوید: کنترل بیش از حد و محدودیت شدید آزادی ها نتیجه معکوس دارد و نوجوان را به سمت پنهان شدن سوق می دهد. در واقع والدین باید با نظارت محبت آمیز و شناخت دوستان و محیط هایی که کودک در آن حضور دارد، مسیر زندگی او را زیر نظر داشته باشند، بدون اینکه حریم خصوصی او را زیر پا بگذارند. با مشاهده انحراف، به موقع و با نظر متخصصین مداخله نمایید.
این روانشناس و مشاور کودک و نوجوان می افزاید: والدین باید الگوی عملی زندگی سالم باشند و باید توجه داشت که هیچ نصیحتی به اندازه عملکرد والدین مؤثر نیست. اگر والدین آنها سیگار می کشند یا در مواجهه با مشکلات از مسکن استفاده می کنند، نمی توان از فرزندشان انتظار داشت که به مواد مخدر نه بگوید و زندگی خانوادگی پویا و شاد و عاری از اعتیاد بهترین پیام برای نوجوانی است که می تواند با تکیه بر لذت های سالم و طبیعی زندگی بدون نیاز به مواد مخدر، شادی را تجربه کند.
پرکردن اوقات فراغت نوجوانان با فعالیت های هدفمند یکی از کاربردی ترین روش های پیشگیری است، زیرا نداشتن تفریحات سالم بستر مناسبی برای اعمال ناسالم و مضر است و خانواده ها باید استعدادها و علایق فرزندان خود را بشناسند و آنها را به سمت ورزش، هنر، فعالیت های علمی و یا کارهای داوطلبانه سوق دهند. وقتی ذهن و زمان نوجوان پر از فعالیت هایی می شود که به او حس موفقیت و پیشرفت می دهد، کمتر جایی برای ورود افکار منفی و پیشنهادات اشتباه باقی می ماند.
تقویت عزت نفس و خودباوری یکی دیگر از عناصر ضروری در آموزش تاب آوری است. نوجوانانی که اعتماد به نفس پایینی دارند و خود را لایق احترام و موفقیت نمی دانند، راحت تر طعمه افراد سودجو می شوند و والدین می توانند با تشویق به توانایی های فرزندشان، اجازه دادن به تصمیم گیری در مورد مسائل شخصی خود و پذیرش اشتباهاتشان به جای تحقیر، اعتماد به نفس سالمی را در فرزندان خود ایجاد کنند. یک نوجوان با اعتماد به نفس بالا می داند که مواد مخدر راه حل مشکلات نیست و توانایی غلبه بر چالش های زندگی را دارد.
آموزش واقع بینانه و نه ترسناک در مورد مواد مخدر نیز ضروری است و روش های ترساندن و اغراق در عوارض داروها گاهی نتیجه معکوس دارد و باعث کنجکاوی نوجوان می شود. بهتر است والدین با زبانی منطقی و علمی در مورد مکانیسم اعتیاد و اینکه مواد مخدر چگونه آزادی و اراده انسان را می گیرد صحبت کنند.
نوجوانان باید بدانند که مصرف مواد یک انتخاب شخصی نیست، بلکه زنجیره ای از اسارت است که انسان را از رسیدن به اهداف و رویاهای خود باز می دارد.
به طور کلی پیشگیری یک فرآیند مستمر است و نیاز به صبر دارد و والدین نباید انتظار داشته باشند که کار با یکی دو جلسه صحبت با کودک تمام شود. حضور فعال در زندگی کودک، آشنایی با دوستان، ارتباط مستمر با مدرسه و ایجاد محیطی که کودک بتواند بدون ترس از سرزنش مشکلات خود را مطرح کند، تنها راه مصون ماندن نسل آینده از این مشکل وحشتناک است و تربیت صحیح دیوار بلندی دور کودک نیست، بلکه ایجاد بینش و بصیرت است که در طول زندگی به او کمک می کند.
منبع : به گزارش میهن تجارت
