چگونه نوسانات بورس بر بازار ارز تاثیر می‌گذارد؟

اقتصاد 24- بورس و بازار ارز دو بخش مهم و به هم پیوسته ساختار اقتصادی هر کشوری هستند که تغییرات یکی می تواند به سرعت بر دیگری تأثیر بگذارد. اگرچه در ظاهر این دو بازار مستقل به نظر می رسند، اما در عمل رفتار سرمایه گذاران، سیاست های اقتصادی و شرایط کلان مالی ارتباط مستقیم و غیرمستقیم بین آنها ایجاد می کند. در بسیاری از کشورها از جمله ایران، نوسانات شدید بازار سهام اغلب با تغییرات قابل توجهی در قیمت ارز همراه است. شناخت سازوکار این رابطه می تواند به فعالان اقتصادی در تصمیم گیری دقیق تری در زمینه سرمایه گذاری کمک کند.

انتقال سرمایه بین بازارها

یکی از مهم ترین راه هایی که بورس بر بازار ارز تاثیر می گذارد، انتقال سرمایه است. زمانی که بازار سهام در وضعیت صعودی قرار دارد و بازدهی جذابی ارائه می دهد، سرمایه گذاران ترجیح می دهند منابع مالی خود را به سمت خرید سهام هدایت کنند. در این شرایط تقاضا برای ارز کاهش می یابد و ممکن است بازار ارز وارد دوره ثبات یا حتی کاهش قیمت شود.

اما در دوره‌هایی که بازار سهام با افت شدید یا عدم اعتماد مواجه است، سرمایه‌گذاران به دنبال بازارهای امن‌تر یا سودآورتر هستند. یکی از اولین گزینه ها بازار ارز است. افزایش تقاضا برای دلار، یورو یا سایر ارزها در چنین شرایطی می تواند منجر به رشد سریع قیمت ها شود. این خروج سرمایه از بورس و ورود آن به بازار ارز به ویژه در اقتصادهایی که تورم بالا دارند بسیار رایج است.

نقش انتظارات روانشناختی سرمایه گذاران

نوسانات بورس نه تنها بر جریان واقعی پول تاثیر می گذارد، بلکه بازار ارز را از نظر روانی نیز تحت تاثیر قرار می دهد. بورس اغلب به عنوان دماسنج اقتصاد شناخته می شود و افت شدید شاخص ها می تواند این پیام را به فعالان اقتصادی بدهد که شرایط اقتصادی در حال بدتر شدن است.

وقتی چنین انتظاری شکل می گیرد، مردم تمایل بیشتری به تبدیل دارایی های ریالی خود به ارز خارجی دارند تا از کاهش ارزش پول ملی جلوگیری کنند. این رفتار روانی حتی قبل از تغییر واقعی متغیرهای اقتصادی می تواند باعث افزایش تقاضا در بازار ارز و افزایش قیمت ها شود.

تأثیر سودآوری شرکت های بورسی بر عرضه ارز

بخش قابل توجهی از شرکت های بزرگ بورسی در ایران و بسیاری از کشورهای دیگر، شرکت های صادرات محور هستند. این شرکت ها با فروش محصولات خود در بازارهای جهانی ارز وارد کشور می کنند. زمانی که بورس وضعیت خوبی داشته باشد و این شرکت ها سودآور باشند، عرضه ارز در اقتصاد افزایش می یابد.

از سوی دیگر رکود در بورس می تواند منجر به کاهش تولید، کاهش صادرات و در نتیجه کاهش ورود ارز به کشور شود. کاهش عرضه ارز در شرایطی که تقاضا ثابت یا افزایشی باشد، به رشد قیمت ارز دامن می‌زند. به این ترتیب عملکرد بورس به طور غیرمستقیم بر تراز ارزی کشور تاثیر می گذارد.

ارتباط سیاست های اقتصادی با هر دو بازار

سیاست های پولی و مالی دولت ها اغلب بر بازار سهام و بازار ارز به طور همزمان تأثیر می گذارد. به عنوان مثال، افزایش نرخ سود می تواند باعث خروج سرمایه از بورس شود، زیرا سپرده گذاری در بانک ها جذاب تر می شود. در عین حال، این اقدام ممکن است تقاضا برای ارز را نیز کاهش دهد، زیرا نگه داشتن پول ملی سود بیشتری دارد.

از سوی دیگر، سیاست های انبساطی مانند تزریق نقدینگی یا کاهش نرخ سود می تواند باعث رشد بورس شود، اما در صورت افزایش تورم، فشار بیشتری بر بازار ارز وارد می شود؛ اما در صورت افزایش نرخ تورم، فشار بیشتری بر بازار ارز وارد می شود. بنابراین گاهی اوقات نوسانات بازار سهام و ارز نه به صورت مستقیم، بلکه از طریق سیاست های مشترک اقتصادی شکل می گیرد.

تاثیر شوک های اقتصادی و سیاسی

رویدادهای مهم اقتصادی و سیاسی معمولاً هر دو بازار را به طور همزمان تحت تأثیر قرار می دهند، اما شدت واکنش آنها ممکن است متفاوت باشد. به عنوان مثال، تحریم های اقتصادی، بحران های مالی یا تنش های سیاسی می تواند باعث سقوط بازار سهام و جهش قیمت ارز شود.

در چنین شرایطی سرمایه گذاران سعی می کنند با خروج از بورس و حرکت به سمت دارایی هایی مانند ارز، طلا یا مستغلات، ریسک خود را کاهش دهند. این شوک ها معمولاً همبستگی بین نوسانات بازار سهام و بازار ارز را افزایش داده و باعث تغییرات سریعتر در هر دو بازار می شود.

نقش تورم در ارز و نرخ ارز

تورم یکی از عوامل کلیدی در رابطه بین بورس و بازار ارز است. افزایش تورم باعث کاهش ارزش پول ملی و افزایش تقاضا برای ارزهای خارجی می شود. در عین حال برخی از شرکت‌های بورسی به‌ویژه شرکت‌های دارایی یا صادرات‌محور از تورم سود می‌برند و ارزش سهام آنها افزایش می‌یابد.

اما اگر تورم از کنترل خارج شود و سیاست های اقتصادی نتواند آن را مهار کند، بی ثباتی در بازارها افزایش می یابد. در چنین شرایطی ممکن است بورس وارد یک دوره نوسانی یا نزولی شود و بازار ارز به مقصد اصلی وجوه تبدیل شود. به این ترتیب تورم می تواند یک رابطه پیچیده و گاه متضاد بین این دو بازار ایجاد کند.

تجربه اقتصاد ایران در سالهای اخیر

در اقتصاد ایران نمونه های زیادی از تاثیر متقابل بورس و بازار ارز وجود داشته است. در دوره‌هایی که بازار سهام رشد شدیدی را تجربه کرد، مانند سال ۱۳۹۸، بخش قابل توجهی از نقدینگی به سمت بازار سهام هدایت شد و فشار تقاضا بر بازار ارز به‌طور موقت کاهش یافت.

اما پس از سقوط بورس در ماه های بعد، موجی از خروج سرمایه شکل گرفت و بخش زیادی از این منابع به بازار ارز منتقل شد که به افزایش قیمت دلار و سایر ارزها دامن زد. این تجربه نشان داد که بی ثباتی در یک بازار می تواند به سرعت به بازار دیگر منتقل شود.

ارتباط بورس و بازار ارز

نوسانات بورس از مسیرهای مختلفی مانند انتقال سرمایه، انتظارات روانی، تغییر عرضه ارز، سیاست های اقتصادی و شوک های سیاسی بر بازار ارز تاثیر می گذارد. این رابطه همیشه یک طرفه نیست و گاهی تغییرات در بازار ارز می تواند بر بورس تاثیر بگذارد. در نهایت، هر دو بازار بخشی از یک سیستم اقتصادی واحد هستند و نمی توان آنها را به طور جداگانه تجزیه و تحلیل کرد.

برای سرمایه گذاران، درک این پیوند می تواند نقش مهمی در مدیریت ریسک و انتخاب زمان مناسب برای ورود یا خروج از بازارها داشته باشد. توجه به شاخص های بورس و تحولات بازار ارز به طور همزمان تصویر جامع تری از وضعیت اقتصادی ارائه می دهد و تصمیم گیری هوشمندانه تری را امکان پذیر می کند.