نشست غیرمستقیم نمایندگان ایران و آمریکا در عمان در حالی روز جمعه ۱۵ بهمن ماه برگزار شد که هنوز ابهامات زیادی در مورد سناریوهای پیش رو و گزینه های احتمالی وجود دارد.
به گزارش دنیای اقتصاد، رسانه های بین المللی در گزارش های جداگانه ای به تحلیل رویدادهای اخیر پرداختند که همچنان بلاتکلیفی جزء لاینفک پرونده هسته ای ایران است که می توان از آن به عنوان یک بازی دیپلماتیک در فضای بلاتکلیفی نام برد.
عدد چالش برانگیز صفر
نیویورک تایمز از نتایج نشست اخیر در مسقط در 7 فوریه گزارش داد و اعلام کرد تا زمانی که تهران و واشنگتن در مورد میزان غنی سازی اورانیوم به توافق نرسند، نمی توان انتظار پیشرفت زیادی در روند مذاکرات داشت.
در این گزارش آمده است: همزمان با آغاز مذاکرات دولت آمریکا با ایران برای جلوگیری از جنگ احتمالی، عدد صفر چالش دیپلماتیک کنونی را مشخص می کند. صفر سطح غنیسازی اورانیومی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا معتقد است ایران باید طبق هر توافقی برای خنثی کردن آخرین بحران بین واشنگتن و تهران با آن موافقت کند.
این گزارش می افزاید: موضع افراطی در قبال برنامه هسته ای ایران به عنوان «غنی سازی صفر» شناخته می شود. نباید فراموش کرد که استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در ماه می به ABC News گفت: «ما یک خط قرمز بسیار واضح داریم و آن غنیسازی است. «ما نمیتوانیم اجازه دهیم حتی یک درصد از ظرفیت غنیسازی وجود داشته باشد.» استدلال میشود که این موضعی است که ویتکاف در دیدار روز جمعه با مقامات ایرانی در عمان اتخاذ کرد.
نیویورک تایمز در ادامه نوشت: مقامات ایرانی می گویند هرگز نمی توانند چنین پیشنهادی را بپذیرند. آنها استدلال می کنند که ایران بر اساس معاهده منع گسترش سلاح های هسته ای حق غنی سازی مواد هسته ای را دارد. تحلیلگران می گویند که این موضوع بحث برانگیز است و ماهیت دوگانه این دو موضع سازش بین دو طرف را تقریبا غیرممکن می کند. در همین حال، برخی هشدار می دهند که موضع ترامپ در رد هرگونه غنی سازی به مثابه قرص سمی عمل کرده که باعث شکست مذاکرات می شود.
در همین راستا، کلسی داونپورت، مدیر سیاست منع اشاعه در انجمن کنترل تسلیحات، یک اندیشکده مستقر در واشنگتن، گفت: «اگر ترامپ بر غنیسازی صفر پافشاری کند، توافقی حاصل نخواهد شد». ایران از آنچه به عنوان یک حق ملی تلقی می کند، دست نخواهد کشید.
از سوی دیگر، گری سامور، مشاور سابق شورای امنیت ملی کاخ سفید در دوران ریاست جمهوری باراک اوباما در این باره به نیویورک تایمز گفت: بعید به نظر می رسد که ایران ایده کنار گذاشتن غنی سازی هسته ای را بپذیرد، زیرا این موضوع برای آنها بعد سیاسی هم دارد و این موضوع سال ها در دکترین آنها بوده است.
در این میان، بر اساس گزارش نیویورک تایمز، حتی در صورت حل شدن موضوع غنی سازی، پرونده موشک بالستیک ایران همچنان موضوعی مهم و اساسی است که نباید انتظار موفقیت در واشنگتن را داشت. پیش از این مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا اعلام کرده بود که هرگونه توافق با ایران علاوه بر غنی سازی، باید شامل موضوعاتی مانند موشک های بالستیک نیز باشد، موضوعی که مقامات ایرانی بارها اعلام کرده اند که حاضر به مذاکره درباره آن نیستند.
نگرانی فزاینده تل آویو
سایر رسانه های بین المللی نیز در گزارش های خود به چالش پرونده موشک بالستیک برای مذاکرات ایران و آمریکا اشاره کرده اند. در همین راستا، المانیتور گزارش داد که علیرغم نتایج مثبتی که روز جمعه از دور اول مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در عمان منتشر شد، مقامات اسرائیلی معتقدند شکاف های بزرگی در برنامه موشکی بالستیک ایران وجود دارد.
این گزارش می افزاید که اسرائیل نگران است که واشنگتن با درخواست تهران برای کنار گذاشتن این موضوع از روند کلی مذاکرات موافقت کند.
المانیتور در ادامه افزود: در حالی که هر دو طرف گزارش دادند که در روزهای آینده جلسات دیگری نیز برگزار خواهد شد، اسرائیل علاقه چندانی به این موضوع نشان نداد.
یک منبع ارشد دیپلماتیک اسرائیلی که خواست نامش فاش نشود به المانیتور گفت: مشخص نیست که آیا این ترفندی از سوی ترامپ برای راضی کردن ایرانی ها و کسب مشروعیت سیاسی و بین المللی برای حمله است یا تلاشی واقعی برای حل صلح آمیز بحران.
این منبع خاطرنشان کرد: در هر صورت شکافها بین تهران و واشنگتن بسیار زیاد است و ترامپ علاقهای به خروج از این رایزنیها بدون نتیجه مشخص ندارد.
یک منبع امنیتی ارشد اسرائیل که نخواست نامش فاش شود، به المانیتور گفت که در حال حاضر تهدید هسته ای زیادی علیه ایران وجود ندارد. این منبع ارشد افزود: با توجه به شرایط کنونی، موشکهای بالستیک ایران تنها تهدید باقیمانده علیه اسرائیل است، اگر ایران به چند هزار موشک بالستیک دوربرد دست پیدا کند، دیگر نیازی به سلاح هستهای نخواهد داشت، این تهدید از تهدید هستهای جدیتر و حیاتیتر است، بهویژه زمانی که قابلیت پرتاب گسترده و موشکهای دقیق داشته باشید، به همین دلیل است که ایرانیها در این مورد مذاکره نمیکنند.
تشکیل سطحی از درک متقابل
الجزیره از دیگر رسانه هایی بود که به تحلیل وقایع اخیر در مسقط پرداخت. این شبکه خبری در گزارشی اعلام کرد که ایران حتی پیش از آغاز مذاکرات در عمان رویکرد محتاطانه ای را در قبال واشنگتن در پیش گرفته بود.
سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران پیش از دیدار غیرمستقیم با مقامات آمریکایی خواستار اجرای تعهدات شد و برابری، احترام متقابل و منافع مشترک را از ضروریات و ارکان هر توافق پایدار دانست. این اظهارات به این معنی بود که رئیس دیپلماسی ایران مشتاق انتقال پیامی معنادار است و تاکید می کند که کشورش با چشمانی باز و خاطره ای از اتفاقات سال گذشته وارد مذاکرات می شود.
الجزیره در ادامه نوشت: گزارش ها حاکی از آن است که فضای مثبت بر فضای مذاکرات حاکم بوده است. این بدان معناست که حداقل تا کنون، طرفین سطح قابل قبولی از درک متقابل را ارائه کرده اند و نسبت به خواسته های یکدیگر انعطاف نشان داده اند. در عین حال تاکید ایران بر محدودیت مذاکرات در حوزه هسته ای مورد قبول واشنگتن قرار گرفت و ایران توانست حرف خود را در این زمینه به زبان بیاورد.
بازی زمان
از سوی دیگر برخی رسانه ها تاکید می کنند که هر دو طرف اعم از ایران و آمریکا قصد دارند از مذاکرات آتی به عنوان تاکتیکی برای خرید هرچه بیشتر زمان استفاده کنند. دویچه وله در گزارشی به تاریخ 18 فوریه گزارش داد که در چنین شرایطی، مذاکره بیشتر تاکتیکی برای گرفتن امتیاز بیشتر از طرف مقابل است تا حل و فصل مسائل.
در همین راستا، دانیل گرلاخ، کارشناس مسائل خاورمیانه در گفت و گو با این رسانه گفته است که انتظار دارد ایران در دور بعدی مذاکرات بر برنامه هسته ای خود تمرکز کند.
وی افزود: ایران معتقد است با کشاندن ترامپ به مذاکرات طولانی می تواند دست برتر را داشته باشد و در نتیجه زمان بیشتری برای خود بخرد.
وی افزود: آمریکا به نوبه خود به دنبال محدود کردن توان نظامی ایران و توقف برنامه هسته ای این کشور است.
