آینده– مردم ساکن در شهرهای ایران حدود یک چهارم درآمد خود را صرف خرید مواد غذایی می کردند. از سوی دیگر حدود 43 درصد از درآمد ایرانیان ساکن در مناطق شهری صرف مسکن می شود.
به گزارش فردا؛ هزینه های خانوار ایرانی از سال 1395 به دلیل روند رو به رشد تورم افزایش یافته است. روندی که به وضوح فشار قیمت ها بر بودجه خانوار را نشان می دهد. نرخ تورم در سال 1395 معادل 8.2 درصد بوده است. در سال 1400 نرخ تورم به 2/40 درصد و در سال 1403 به 1/37 درصد رسید. در ادامه گروه های شهری و روستایی به تفکیک مورد بررسی قرار می گیرند تا سهم هر یک در هزینه کرد درآمد سالانه مشخص شود.
درآمد شهرنشینان کجا خرج می شود؟
میانگین هزینه یک خانوار شهری از سال 1396 تا 1403 به طور مستمر افزایش یافته است. کل هزینه خانوار شهری از حدود 32 میلیون و 952 هزار تومان به بیش از 269 میلیون و 347 هزار تومان در سال 1403 رسید.
هزینه خوراک نیز از حدود 7 میلیون و 675 هزار تومان در سال 1403 به حدود 63 میلیون و 696 هزار تومان رسید. البته غذا تنها بخشی از هزینه ها است و بیشتر درآمد خانواده صرف اقلام غیرخوراکی می شود که بعد از سال 1398 رشد چشمگیری داشته است. به اشتراک بگذارید
به این ترتیب خانوار شهری در سال 1403 بیش از 43 درصد از هزینه های غیرخوراکی را صرف مسکن کرده است که سهم حمل و نقل و ارتباطات که در سال 1395 معادل 12.4 درصد بوده است به 7.8 درصد کاهش یافته است. همچنین سهم بهداشت و درمان و تفریح در سال های اخیر یا کاهش یافته یا ثابت مانده است.
روستاییان درآمد خود را صرف چه چیزی می کنند؟
طی سال های 1396 تا 1403 الگوی مصرف روستاییان با شهرنشینان متفاوت بوده است. متوسط هزینه کل خانوار روستایی که در سال 1395 حدود 17 میلیون و 867 هزار تومان بوده است، در سال 1403 به 144 میلیون و 682 هزار تومان رسیده است.
همچنین می توان گفت که غذا سهم بیشتری از بودجه خانواده های روستایی را به خود اختصاص می دهد. به طوری که در سال 1403 حدود 37.7 درصد از کل هزینه روستاییان را مواد غذایی تشکیل می داد (این رقم در بخش شهری 23.6 درصد بود).
اگرچه سهم مسکن در روستاها افزایش یافته و در سال 1403 به 23.5 درصد رسیده است، اما همچنان از شهرها کمتر است (سهم شهرها 43.7 درصد است).
هزینه های حمل و نقل و ارتباط در روستا نیز از 12.6 به 10.2 درصد افزایش یافته است. یعنی روستاییان در این بخش نسبت به شهرنشینان با افت کمتری مواجه بوده اند. (12.4 درصد کاهش به 7.8 درصد برای مناطق شهری)
بنابراین خانوارهای روستایی در مقایسه با خانوارهای شهری سهم بیشتری از درآمد خود را برای تامین نیازهای مربوط به غذا، حمل و نقل و مایحتاج روزانه مصرف می کنند، اما مسکن سهم کمتری از درآمد آنها را به خود اختصاص می دهد.
نقش تورم در هزینه های مردم
تورم نقطه به نقطه کل کشور در سال 1395 تک رقمی بوده است: 8.2 درصد. این رقم در سال 1400 به بیش از 40 درصد رسید و نرخ تورم تا سال 1403 معادل 5/32 درصد ثبت شد، بنابراین می توان گفت افزایش قیمت کالاها و خدمات یکی از عوامل مهم افزایش هزینه های خانوار شهری و روستایی است و ترکیب آن در پاسخ به نیاز تغییر کرده است.
بررسی الگوی هزینه خانوارهای ایرانی از سال 1396 تا 1403 نشان می دهد که عمده هزینه های غیرخوراکی شهرها مربوط به مسکن بوده و سهم خوراک کمتر از روستاها است.
از آنجایی که در روستاها غذا در اولویت مصرف قرار دارد، هزینه های بخش غیر خوراکی صرف حمل و نقل، پوشاک و بهداشت می شود.
| شاخص | شهری | روستایی |
| میانگین کل هزینه سالانه (تومان) | 269,347,800 | 144,682,200 |
| سهم غذا از کل هزینه | 23.6٪ | 37.7٪ |
| سهم غیر خوراکی از کل هزینه | 76.4٪ | 62.3٪ |
| سهم مسکن از هزینه های غیر خوراکی | 43.7٪ | 23.5٪ |
| سهم حمل و نقل و ارتباطات | 7.8٪ | 10.2٪ |
| سهم بهداشت و درمان | 8.7٪ | 9.8٪ |
| سهم خدمات تفریحی و فرهنگی | 1.7٪ | 1.3٪ |
| رشد هزینه کل (1393 → 1403) | 11.5 بار | 10.4 بار |
| محور اصلی فشار هزینه | مسکن | خوراکی |
