بعدی- همزمان با آغاز مذاکرات آمریکا و ایران، بار دیگر بازیگران منطقه ای در تلاش هستند تا مسیرهای دیپلماسی منطقه ای را برجسته تر جلوه دهند تا به نتایج مذاکرات دست یابند. سرگئی لاوروف و بدر البوسعیدی وزرای امور خارجه روسیه و عمان از جمله مقاماتی هستند که اخیرا در مورد اینکه طرفین باید در مسیر دیپلماسی حرکت کنند، گفتگو و تاکید کردند. بر اساس این بیانیه، مسکو و مسقط بر این باورند که برای دستیابی به توافقاتی که می تواند خطر درگیری را کاهش دهد و ثبات منطقه را تضمین کند، لازم است گفت وگوی بیشتر بین ایران و آمریکا ادامه و تشویق شود.
بر اساس گزارش فردا، دور جدید مذاکرات هسته ای ایران و آمریکا پس از جنگ 12 روزه روز جمعه 17 بهمن 1404 در مسقط با میانجیگری سلطان نشین عمان برگزار شد. همزمان با این اتفاقات، برخی رسانه های عبری مدعی شده اند که نتانیاهو در سفر به واشنگتن از ترامپ خواهد خواست که محدودیت موشکی و خروج اورانیوم غنی شده از ایران را در هر توافقی لحاظ کند.
با توجه به این شرایط، پرسش هایی درباره نقش کشورهای منطقه و اسرائیل وجود دارد. محسن پاک آیین، سفیر سابق ایران در آذربایجان و تحلیلگر سیاست خارجی در گفتگو با به گزارش میهن تجارتاین موضوع را بررسی کرده است:
همه کشورهای منطقه به جز رژیم صهیونیستی نگران یک جنگ بزرگ هستند
محسن پاک آیین به به گزارش میهن تجارت وی گفت: اغراق نیست اگر بگوییم امروز تقریباً همه بازیگران اصلی صحنه سیاسی منطقه به جز رژیم صهیونیستی از شکل گیری توافق بین ایران و آمریکا حمایت می کنند. این همراهی نه از سر همدردی با ایران است و نه برای کمک به تقویت مواضع آمریکا. بلکه نتیجه نگرانی آشکار کشورهای منطقه از پیامدهای بحرانی است که رژیم صهیونیستی به دنبال ایجاد آن است. ما در مورد منطقه ای صحبت می کنیم که بخش بزرگی از انرژی جهان در آن تولید و منتقل می شود و کوچکترین تنش در این منطقه می تواند بازارهای جهانی را با شوک های غیرقابل پیش بینی ایجاد کند. به همین دلیل است که بسیاری از کشورهای منطقه به دنبال تقویت مسیر دیپلماسی هستند.
وی افزود: در سطح منطقه تقریباً همه دولت ها نگران پیامدهای رویارویی مستقیم ایران و آمریکا هستند. کشورهای عربی منطقه خلیج فارس و حتی کشورهایی مانند ترکیه می خواهند نقش میانجی را ایفا کنند. آنها به خوبی می دانند که یک درگیری بزرگ در منطقه می تواند به سرعت از کنترل خارج شود و تمام مسیرهای تجاری و انرژی را تحت تأثیر قرار دهد. دولتهایی که در سالهای اخیر برنامههای توسعه اقتصادی، سرمایهگذاری و روابط خارجی خود را آغاز کردهاند، میدانند که هر نوع جنگی منطقه را وارد چرخههای بیثباتی میکند. به همین دلیل، بسیاری از آنها سعی می کنند از طریق کانال های دیپلماتیک و ارتباطات سیاسی اوضاع را تثبیت کنند. رفتار اخیر روسیه و عمان و اظهار نظر مقامات روسی را می توان نشانه ای از این موضوع دانست.
شرط ایران روشن است: کاهش غنی سازی در برابر لغو تحریم ها
این دیپلمات ایرانی ادامه داد: کشورهای روسیه، عمان، ترکیه، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی هر کدام بنا به روابط و منافع خود در این مسیر فعال هستند. عمان همواره نقشی سنتی در میانجیگری ایران و غرب داشته است. قطر از روابط نزدیک خود با آمریکا و ارتباطات منطقه ای سود می برد. عربستان سعودی و امارات نیز به دلیل آسیب پذیری مستقیم در برابر جنگ به دنبال تثبیت وضعیت امنیتی در منطقه هستند. همه این کشورها می دانند که حمله احتمالی آمریکا به ویژه در شرایط کنونی ممکن است ظرف چند ساعت به جنگی با ابعاد بسیار بزرگ تبدیل شود.
وی افزود: از سوی دیگر مواضع جمهوری اسلامی ایران کاملاً شفاف، دقیق و بدون ابهام اعلام شده است. تهران بارها گفته است که تنها محور فعالیت هسته ای ایران برنامه صلح آمیز است. همچنین ایران تاکید کرده است که هدف از برنامه هسته ای تولید انرژی، پیشبرد پروژه های علمی و نیازهای غیرنظامی است و همواره تحت نظارت آژانس بین المللی انرژی اتمی است. ایران اعلام کرده است که اگر قرار است اطمینان حاصل شود که هدف از توسعه هستهای ساخت سلاح نیست، برعکس، انتظار طبیعی و منطقی کشورمان این است که تحریمهای اقتصادی که سالها جان مردم را هدف گرفته لغو و شرایط اقتصادی عادی شود.
قرارداد بدون ضمانت معتبر باطل است
این تحلیلگر سیاست خارجی در ادامه گفت: اصول اساسی مذاکره ساده است: اگر قرار است ایران برخی چیزها را بپذیرد یا درباره آنها تصمیم بگیرد، باید خواسته های تهران را نیز پذیرفت، تجربه خروج یکجانبه آمریکا از برجام برای ایران نشان می دهد که توافق بدون ضمانت معتبر عملاً ناکارآمد است و بنابراین در هر آینده ممکن باید سازوکار خروج قابل پیش بینی برای ایران وجود نداشته باشد. رفتار غیرقابل اعتماد گذشته مکانیزمی برای اطمینان از اینکه تغییر دولت ها یا فشار لابی ها در ایالات متحده نمی تواند توافق را باطل کند.
وی در خصوص برنامه موشکی ایران تاکید کرد: ایران در خصوص توان دفاعی و برنامه موشکی خود موضع کاملا شفافی دارد: این حوزه به هیچ وجه قابل بحث نیست و هرگز نخواهد شد. دلیل روشن است؛ برنامه دفاعی بخشی از برنامه امنیت ملی کشور است و در منطقه ای که مملو از تهدیدهای آشکار و پنهان است، تضعیف قدرت دفاعی مساوی با افزایش آسیب پذیری کشور خواهد بود. با توجه به مواضع روشن ایران، اگر تصمیم جدی برای دستیابی به توافق وجود داشته باشد، رسیدن به هدف کاملاً ممکن است. اما اگر آمریکا همچنان تحت فشارهای داخلی کنگره، رقابت احزاب یا لابی های سختگیرانه اسرائیلی باشد، نتیجه ای نخواهد داشت.
