میهن تجارت- همانطور که انتظار می رفت، واکنش اولیه بازار سهام به سیگنال های مثبت سیاسی کوتاه مدت و محتاطانه بود. اگرچه معاملات هفته گذشته تحت تاثیر اخبار مذاکرات ایران و آمریکا با فضای امیدوارکننده ای آغاز شد، اما رفتار معامله گران نشان داد که بازار آمادگی پذیرش ریسک های بزرگ را ندارد. به گفته کارشناسان، وضعیت این روزهای بازارها حاصل تلاقی دو روایت متفاوت در ذهن سرمایه گذاران است. در سناریوی اول، ادامه مسیر دیپلماسی و کاهش ریسک های بین المللی می تواند به ثبات اقتصادی، کاهش بلاتکلیفی و تقویت اعتماد عمومی منجر شود. اما در سناریوی دوم، تشدید تنش ها و حتی احتمال درگیری نظامی به طور مستقیم سطح ریسک سیستماتیک در بازارها را افزایش می دهد. نتیجه رفتار معامله گران نشان می دهد که در مرحله فعلی سناریوی دوم وزن بیشتری در تصمیم گیری ها دارد و رفتار محافظه کارانه بر جریان معاملات حاکم است.
در هفته گذشته رویکرد مذکور را در معاملات رعایت کردیم. به جز روز شنبه، احتیاط در بقیه روزهای معاملاتی به وضوح جریان معاملات را تحت الشعاع قرار داد و از شدت تقاضای اولیه کاسته شد. این موضوع را می توان از ورود بیش از 2.6 هزار میلیارد تومان پول واقعی به صندوق های با درآمد ثابت به دست آورد. وضعیتی که سیگنال روشنی از چرخش استراتژی سرمایه گذاران به سمت دارایی های کم ریسک می فرستد. این انتقال وجوه کوچک را می توان پیامی روشن از سوی سهامداران دانست. رفتاری که عدم قطعیت های سیاسی همچنان وزن بالایی در تصمیم گیری ها دارد و هرگونه خوش بینی در حال حاضر با ملاحظات و احتیاط جدی همراه است.
آشفتگی در راه است؟
شاخص کل بورس که در هفته گذشته تا آستانه 4.2 میلیون واحد پیش رفته بود، در نهایت با ثبت افت هفتگی 0.73 درصدی به رقمی حدود 4 میلیون واحد رسید. این سطح اکنون به یک پشتوانه روانی مهم برای بازار تبدیل شده است. در صورت تخریب کانال مذکور، مسیر کوتاه مدت شاخص های بورسی با تلاطم مواجه می شود. با وجود فشار عرضه، نشانه هایی از عدم تمایل بازار برای شکستن این مرز حساس دیده می شود. گویی معامله گران بورس با عصا راه می روند و منتظر روشن شدن چشم انداز سیاسی و اقتصادی هستند. از سوی دیگر، اگر سایه تنشهای سیاسی قویتر شود و ریسکهای سیستماتیک افزایش یابد، امکان آزمون سطوح پایینتر برای شاخصها دور از ذهن نیست. بازار سهام در شرایطی بین امید و احتیاط قرار دارد که هر خبر سیاسی جدید می تواند کف ترازو را به نفع خریداران یا فروشندگان سنگین کند.
پس از اینکه شاخص کل بورس در نهم آذرماه توانست به قله 4 میلیون و 491 هزار واحدی دست یابد، طبیعتا بورس وارد فاز اصلاحی شد. این اصلاحات به جای اینکه ناشی از تغییر اساسی در متغیرهای اقتصادی باشد، ریشه در شناسایی سود و افزایش عدم اطمینان خارجی داشت. در این میان، محدوده 4 میلیون واحدی به عنوان یک پشتوانه مهم روانی و فنی عمل کرد و اجازه نداد فشار فروش منجر به سقوط عمیقتر شود. این سطح اکنون نماد تعادل شکننده بین خریداران و فروشندگان است.
در هفته گذشته انتشار اخبار مثبتی از روند مذاکرات ایران و آمریکا جرقه ای برای بازگشت هیجان به معاملات بورس بود. بازار در اولین روز کاری هفته با موجی از تقاضا مواجه شد و حتی شاخص کل در روز یکشنبه تا مرز 4.2 میلیون واحد پیش رفت. این واکنش نشان داد که بورس همچنان به تحولات سیاسی حساس است و کوچکترین سیگنال کاهش ریسک می تواند نقدینگی را به سمت سهام سوق دهد. با این حال، ادامه این روند صعودی مستلزم قطعیت اخبار و کاهش ملموس ریسکهای سیستماتیک است.
در طول هفته، رفتار معامله گران به سمت حداکثر احتیاط حرکت کرد. این تردید باعث شد تا در نهایت شاخص کل با افت هفتگی 0.73 درصدی در مرز 4 میلیون واحد متوقف شود. در عین حال کاهش 0.65 درصدی شاخص متعادل نیز نشان داد که فشار عرضه محدود به چند نماد شاخص نبوده و کل بازار با احتیاط معامله می شود. عقب نشینی شاخص متوازن پیام واضح تری را در مورد فضای عمومی معاملات ارسال می کند. به این ترتیب، سهام کوچکتر نیز از جریان قوی تقاضا بی بهره مانده اند. در این هفته حدود 1.2 میلیون پول واقعی از چرخه معاملات سهام حذف شد. بورس 3 هفته متوالی است که با خروج پول سهامداران خرد دست و پنجه نرم می کند. این روند نشانه تضعیف اعتماد سرمایه گذاران واقعی به چشم انداز کوتاه مدت بازار سهام است. خروج مداوم نقدینگی نشان میدهد که فعالان بازار نسبت به ثبات روندها اطمینان ندارند و ترجیح میدهند ریسک سرمایهگذاری را در شرایط نامشخص سیاسی و اقتصادی کاهش دهند. این وضعیت می تواند منجر به کاهش عمق معاملات، کاهش نقدینگی و افزایش نوسانات قیمت شود. تا زمانی که سیگنال های روشنی از سوی متغیرهای کلان و فضای سیاسی ارسال نشود، امکان بازگشت پایدار پول واقعی به بازار محدود خواهد بود.
در چنین شرایطی بیش از هر زمان دیگری نگاه ها به محدوده پشتیبانی 4 میلیون واحدی معطوف شده است. حفظ این سطح می تواند به عنوان بستری برای بازگشت تدریجی اعتماد عمل کند، اما از دست دادن آن احتمالاً منجر به موج جدیدی از احتیاط و حتی کاهش عرضه خواهد شد. علاوه بر تحولات سیاسی، متغیرهایی مانند روند نرخ ارز، سیاست های پولی، وضعیت بودجه و جریان واقعی نقدینگی نیز نقش تعیین کننده ای در تعیین مسیر آینده بازار دارند. این متغیرها هنوز سیگنال قاطعی به فعالان بورس نداده است. کارشناسان می گویند بورس در نقطه ای قرار دارد که بیش از هر چیز نیازمند شفافیت در وضعیت متغیرهای کلان و سیاسی است. بورس نشان داده است که ظرفیت واکنش مثبت به اخبار امیدوارکننده را دارد، اما تداوم رشد مستلزم کاهش پایدار ابهامات و بازگشت اعتماد سرمایه گذاران است. تا آن زمان، به نظر می رسد استراتژی غالب در میان معامله گران، حرکت محتاطانه در اطراف یک مرز بحرانی است.
وزن سناریوی بدبینانه
بازار سهام رکورد هفته گذشته را با نشانه های واضحی از فشار فروش در اکثر روزهای معاملاتی بسته شد. افت 0.73 درصدی شاخص کل و افت نزدیک به 0.65 درصدی شاخص متعادل همراه با رنگ قرمز حدود 88 درصدی نمادها، تصویر روشنی از جو منفی حاکم بر بورس ارائه کرد. این فضا نسبت به ابتدای هفته با پیشروی ابهامات سنگینتر و محتاطتر شد.
در همین رابطه ابراهیم سماوی، کارشناس بازار سرمایه در گفتگو با «دنیای اختاز» ضمن بررسی معاملات هفته گذشته اظهار کرد: اگر روند معاملات را از شنبه تا سه شنبه بررسی کنیم، به وضوح شاهد تشدید تدریجی عرضه ها هستیم. هفته با سیگنال های مثبت سیاسی آغاز شد. خبری که از فضای مذاکرات و کاهش تنش ها حکایت داشت و حتی در بازار ارز نیز اثر کاهشی بر جای گذاشت. بازار سهام نیز در اولین روز معاملاتی واکنش مثبتی از خود نشان داد و شاخص کل سعی کرد در سطوح بالاتری ثبات پیدا کند. اما این خوش بینی دیری نپایید و کم کم جای خود را به تردیدها داد.
بیشتر بخوانید: سرنوشت بورس در صورت جنگ; تعطیلی یا ادامه فعالیت؟
وی گفت: در ادامه معاملات به ویژه از روز یکشنبه بازار وارد فاز اصلاحی جدی تری شد. نمادهای شاخص ساز به ویژه گروه های بزرگ دلاری و صادرات محور با افزایش فشار عرضه مواجه شدند. این نشان داد که بخشی از فعالان بازار رشد کوتاه مدت ابتدای هفته را فرصتی برای شناسایی سود دانستند. این رفتار را می توان ترکیبی از سودجویی موقت و افزایش سطح ریسک گریزی سرمایه گذاران دانست.
این کارشناس در ادامه تصریح کرد: واقعیت این است که بازار سرمایه در فاصله روز شنبه تا آخرین روز معاملاتی بیش از آنکه تحت تأثیر متغیرهای اساسی قرار گیرد، تحت تأثیر جو روانی ناشی از تحولات سیاسی قرار گرفت. ارسال تجهیزات نظامی به منطقه، تغییر لحن برخی مسئولان و برجسته ساختن گمانه زنی ها در مورد احتمال افزایش تنش، وزن سناریوی بدبینانه را در ذهن فعالان بازار افزایش داد. این در حالی است که همین چند روز پیش روایت غالب بر کاهش تنش ها و پیشرفت مذاکرات بود.
ابراهیم سماوی با بیان اینکه معاملات روزهای اخیر را می توان نقطه تلاقی دو روایت متفاوت در ذهن سرمایه گذاران دانست، اظهار داشت: سناریوی اول ادامه مسیر دیپلماسی و کاهش ریسک های بین المللی است که می تواند به ثبات اقتصادی، کاهش بلاتکلیفی و تقویت اعتماد عمومی منجر شود. سناریوی دوم تشدید تنش ها و حتی احتمال درگیری نظامی است که به طور مستقیم سطح ریسک سیستماتیک بازار را افزایش می دهد. نتایج معاملات نشان می دهد که در مرحله فعلی سناریوی دوم وزن بیشتری در تصمیم گیری ها پیدا کرده و رفتار محافظه کارانه بر جریان معاملات غلبه کرده است.
وی به ویژگی شاخص این روزهای بورس پرداخت و گفت: یکی از ویژگی های بارز تالار شیشه ای تاکید بر نقش “انتظارات” در تصمیم گیری است. در چنین شرایطی، بازار کمتر به گزارش های مالی یا متغیرهای گذشته متکی است و بیشتر به احتمالات آتی واکنش نشان می دهد. به عبارت دیگر، بازار سهام در حال بررسی سناریوهای سیاسی است.
سماوی تاکید کرد: بازار سرمایه در نقطه حساسی قرار دارد. اگر تنش ها کاهش یابد، می توان انتظار بازگشت تدریجی ثبات و حتی احیای تقاضا را داشت. اما در صورت تشدید ریسک های سیاسی، احتمال ادامه فاز اصلاحی و افزایش احتیاط سرمایه گذاران دور از ذهن نخواهد بود.
منبع: دنیای اقتصاد
