به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت و به نقل از پایگاه اطلاع رسانی دولت، هامون یکی از مهم ترین تالاب های مرزی کشور است که بیشتر از طریق سیلاب هایی که از افغانستان وارد کشور می شود تامین می شود.
این تالاب ارزشمند که در سال 1354 در فهرست تالاب های بین المللی به ثبت رسید، اما در 2 دهه اخیر به دلیل کاهش ورودی آب رودخانه هیرمند، تغییر اقلیم و بهره برداری بی رویه از منابع آبی، بخش های زیادی از آن خشک شده است.
خشکی این تالاب باعث افزایش طوفان های گرد و غبار، مهاجرت های اجباری، نابودی کشاورزی محلی و تهدید جدی برای تنوع زیستی در منطقه شده است. این تالاب در سال های اخیر به یکی از کانون های بحران زیست محیطی کشور تبدیل شده و احیای آن در اولویت دولت و نهادهای زیست محیطی قرار گرفته است.
در حالی که هامون منتظر یک قطره آب است، بر اساس قرارداد سال 1351 بین دولت ایران و افغانستان مقرر شد سالانه 850 میلیون مترمکعب و روزانه 26 مترمکعب در ثانیه از هیرمند به این تالاب آبرسانی شود. اما شواهد نشان می دهد که مدتی است این اتفاق نیفتاده و به دلیل کمبود بارندگی و خشکسالی های پی در پی در چند سال اخیر در کشور، مشکلات کم آبی این تالاب افزایش یافته به طوری که به طور کامل خشک شده است.
علاوه بر این، مدتی است که می بینیم نه تنها آب از هیرمند وارد هامون نمی شود; همچنین افغانستان در دو دوره آب هیرمند را به منطقه ای بیابانی و بیابانی به نام گودزاره هدایت کرده است، در حالی که تالاب بین المللی هامون سومین دریاچه بزرگ ایران پس از دریای خزر و دریاچه ارومیه، هفتمین تالاب بین المللی جهان و یکی از ذخیره گاه های زیست کره ایران است که در صورت بروز مشکلات زیست محیطی و اجتماعی بسیاری از شهرستان های هیرم را به همراه خواهد داشت. هامون و زهک بیش از 400 هزار نفر جمعیت در اطراف تالاب دارد که زندگی همه آنها تحت تأثیر این تالاب است، همه آنها در زمینه کشاورزی، دامداری، گردشگری و ماهیگیری فعالیت می کردند که زندگی و کارشان همگی تحت تأثیر خشک شدن تالاب قرار گرفته است.
این موضوع روند مهاجرت اجباری و خالی شدن روستاهای مرزی را در پی خواهد داشت که تداوم آن باعث کاهش امنیت مرزها و از سوی دیگر مشکلات اجتماعی افزایش می یابد.
البته حیات تالاب هامون تا حد زیادی وابسته به سیلاب هایی است که در چند سال اخیر وارد بستر تالاب نشده اند، با توجه به اهمیت حفظ این تالاب رایزنی هایی بین ایران و افغانستان برای رفع محدودیت ها و ورود سیلاب به کشور ما و تالاب هامون صورت گرفته است. در سفر اخیر احمدرضا لاهیجان زاده معاون محیط زیست دریایی و تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست دستاوردهای خوبی در خصوص تالاب داشت.
لاهیجان زاده در این سفر با مولوی مطیع الحق خالص وزیر محیط زیست افغانستان دیدار و در خصوص همکاری های دوجانبه و همچنین آخرین شرایط و وضعیت تالاب هامون گفت و گو کرد و گفت: علاوه بر مسائل مربوط به تغییرات اقلیمی، برخی تغییرات در مسیر طبیعی و تاریخی هیرمند باعث اختلال و وقفه در انتقال سیلاب ها به ما شده است.
وی در خصوص دگرگونی اکوسیستم ارزشمندی که نقش مهمی در اقتصاد جوامع محلی داشت به کانون گردوگبر گفت: طوفان های گرد و غبار در هر دو کشور مشکلات عدیده ای را برای مردم و فعالیت های کشاورزی، معیشتی و بهداشتی دو طرف مرز ایجاد کرده است و خواستار مشارکت هر دو کشور برای نجات این تالاب شد. در نهایت از رئیس اداره ملی محیط زیست برای بازدید از ایران و ظرفیت های زیست محیطی کشور دعوت به عمل آمد.
همچنین مولوی مطیع الحق خالص، رئیس اداره ملی حفاظت از محیط زیست افغانستان موضوع تالاب هامون را از سوی وزارت آب و انرژی پیگیری می کند و آماده همکاری و انجام تحقیقات مشترک برای احیای این تالاب با هماهنگی و مشارکت دو کشور است.
شینا انصاری معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در گفت و گو ضمن تشریح آخرین اقدامات مربوط به تامین حقوق تالاب هامون؛ وی تصریح کرد: حیات تالاب هامون در گرو سیل است؛ بنابراین بحث بر سر حفظ این سیلاب ها و ورود به کشور است، تلاش ما این است که این آب های روان دیگر به سمت شوره زار گودزاره هدایت نشود، بلکه به سمت کشور و تالاب های ما سرازیر شود.
وی ادامه داد: در این زمینه توافقاتی با طرف افغانستانی انجام شد که امیدواریم این روند اتفاق بیفتد، البته چندی پیش سیل وارد کشور ما شد. اما باید در چارچوب قانون مدون شوند، همچنین توافقات قبلی و مطالباتی که الان داریم باید ساختار پیدا کند.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست تاکید کرد: استان سیستان و بلوچستان به دلیل تامین نشدن حق آبه به شدت آسیب دیده و معیشت، سکونت و زندگی مردم آن تحت تاثیر قرار گرفته است. بنابراین تمام تلاش خود را برای احقاق حقوق خود انجام خواهیم داد.
انصاری در ادامه درباره حقوق سایر تالاب ها گفت: موضوع حقوق تالاب ها مهم ترین مطالبه ما در زمینه حفاظت از این اکوسیستم های آبی است، هرچند در سال های گذشته به دلایل متعدد میزان حقوقی که تعیین شده بود به تالاب ها نرسید و همین امر جوامع محلی اطراف تالاب را با مشکلات زیادی مواجه کرد.
وی تصریح کرد: البته می دانیم که کشور با کمبود منابع آبی، خشکسالی، بارندگی کم و اثرات تغییرات اقلیمی دست و پنجه نرم می کند. اما از سوی دیگر، با رویکردهای بخش محور و ساختار محور در مدیریت، نیازهای اکولوژیکی در حوزه تالاب نادیده گرفته می شود. اما در برنامه هفتم به صراحت به موضوع نیاز آبی محیط زیست اشاره شده است.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: بر اساس قانون حفاظت از تالاب ها، تعیین میزان عوارض بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست است و تخصیص آن بر عهده وزارت نیرو است، بنابراین ما به عنوان سازمان محیط زیست در مدیریت تالاب ها و با حضور معاون اول و معاونت هماهنگی ذیربط با حضور رئیس و معاونت ذیربط در حال پیگیری این موضوعات هستیم. آژانس ها و تا امروز اتفاقات خوبی افتاده است.
انصاری تصریح کرد: در این جلسات تالاب هایی که از نظر تامین حقوق در اولویت بودند در دستور کار قرار گرفت، در این جلسات موضوعات مختلف مربوط به احیای این تالاب ها مورد بحث و بررسی قرار گرفت و بر اساس مصوبات این جلسات امیدواریم هر چه زودتر شاهد تخصیص حق تالاب ها باشیم.
وی درباره میزان تالاب هایی که وزارت نیرو در سال آبی گذشته رهاسازی کرده است، گفت: در برنامه هفتم میزان آبی که برای تالاب های کشور تعیین شده است بیش از 11 میلیارد متر مکعب است که وزارت نیرو موظف است این میزان از طبیعت را رها کند و ما در سازمان حفاظت محیط زیست با جدیت پیگیر این موضوع هستیم.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اینکه استحقاق تالاب ها با توجه به نوع و شرایط تالاب ها متفاوت است، افزود: اکنون نمی توانم به طور دقیق بگویم استحقاق هر تالاب چقدر تعیین شده است، اما نیاز آبی تالاب ها تعیین و به وزارت نیرو اعلام شده است و با توجه به همکاری وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست که از سوی سازمان حفاظت محیط زیست انجام شده است. تلاش می کنند تا اطمینان حاصل کنند که این حقوق ارائه می شود.
منبع : به گزارش میهن تجارت
