بعدی- هنوز 8 ماه از قتل الهه حسین نژاد نگذشته است که پرونده مشابهی با نام ملیکا 22 ساله مطرح شده است. این بار مقتول دو روز بعد با جسدی که با چاقو زخمی شده بود در کانال آب پیدا شد.
بر اساس گزارش فردا، در میان پرونده های جنایی بار دیگر خبری مبنی بر ناپدید شدن و قتل دختر جوان در حالی که سوار بر خودروی عبوری بود شنیده شد. ملیکا دختر 22 ساله ای که از سر کار به خانه برمی گشت به قتل رسید و جسدش در حوالی فشافویه کشف شد.
نکته حائز اهمیت این است که این پرونده نه تنها یادآور قتل الهه حسین نژاد است، بلکه پرسش های جدی در مورد امنیت شهروندان به ویژه زنان، کارآمدی دستگاه قضایی و اثربخشی مجازات های سنگین ایجاد می کند. آیا فقط مجازات قاتلان می تواند از تکرار چنین فجایع جلوگیری کند؟ اگر پاسخ منفی است چه سازوکاری باید طراحی شود تا دیگر ملیکا و الهه قربانی نشود؟
ماجرای قتل ملکه چیست؟
ملیکا دختر 22 ساله و دانشجوی ترم آخر رشته گرافیک هفتم بهمن امسال پس از پایان کار در میدان آرژانتین تهران با خانواده تماس گرفت و اعلام کرد که تنها به خانه برمی گردد. آخرین تماس او با خانواده اش بود اما در طول مسیر با دوستش تماس گرفت و او را از رفتار مشکوک راننده باخبر کرد. پس از آن، برای اینکه موقعیت مکانی دقیق او در دسترس دوستش قرار گیرد، یک نقشه مکان یاب آنلاین برای او ارسال کرد. درست مانند همان فرآیند امنیتی که برخی از تاکسی های اینترنتی دارند و با فعال سازی آن مسافران نسبت به سفر ایمن خود احساس اطمینان می کنند اما به نظر می رسد این اقدام نتوانسته جان ملیکا را نجات دهد.
دوست ملیکا در مورد آخرین تماسش می گوید: تا آنجایی که من می دانم راننده در وسط راه با او صحبت می کرد، همان موقع بود که نگران شدم و مدام محل او را چک می کردم، در همین حین ناگهان دیدم که از جاده اصلی خارج شده و به سمت بیابان رفته است. با دیدن این موضوع بیشتر نگران شدم و با او تماس گرفتم تا از وضعیتش مطمئن شوم. به من کاری نداشته باش، گوشی و همه چیزم را بگیر، فقط بگذار پیاده شوم.» بعد تلفن قطع شد و هر چند بار به شماره او زنگ زدم، تلفن همچنان خاموش بود، مطمئنم اتفاق بدی برایش افتاده است.
در این بین خانواده ملیکا با مراجعه به پلیس آگاهی شهرستان قرچک و ارائه مشخصات کامل ملیکا از مفقود شدن وی خبر دادند. بررسی های اولیه نشان می داد ملیکا در ایستگاه مترو جوانمرد کسبب سوار بر خودروی عبوری شده و در بین راه راننده رفتار مشکوک و تهدیدآمیزی از خود نشان می دهد.
دو روز پس از ناپدید شدن، جسد ملیکا توسط یک کشاورز در نزدیکی کانال آب در جاده حسن آباد فشافویه کشف شد. تحقیقات پزشکی قانونی و صحنه جنایت نشان داد مقتول به دلیل ضربات متعدد چاقو و آثار نزاع و کبودی فوت کرده و جسد پس از قتل به کانال آب منتقل شده است. همچنین شواهد حاکی از آن است که قاتل طلا، کیف دستی حاوی مدارک و تلفن همراه مقتول را سرقت کرده است.
راننده متهم 13 روز پس از حادثه در کهریزک با رصد دوربین های مداربسته و شناسایی پلاک خودرو دستگیر شد. متهم در گفتگو با پلیس منکر قتل شد و درگیری داخل خودرو را تصادفی خواند اما شواهد موجود و شهادت دوستان مقتول و خانواده وی قتل و سرقت پس از آن را تایید می کند. تحقیقات پلیس درباره انگیزه جنایت، نحوه درگیری و سرقت اموال همچنان ادامه دارد.
ردپای قتل الهه حسین نژاد در پرونده ملیکا
قتل ملکا در تهران یادآور ماجرای الهه حسین نژاد است که کمتر از هشت ماه پیش رخ داد. دختر 24 ساله اسلامشهری در خرداد 1404 پس از ترک محل کارش در سعادت آباد ناپدید شد و چند روز بعد جسدش در بیابان های اطراف تهران کشف شد. الهه که در یک سالن زیبایی کار می کرد، دیگر دیده نشد تا اینکه متهم پرونده پس از آخرین تماس تلفنی با خانواده اش مبنی بر «فقط 20 دقیقه دوری از خانه» دستگیر شد. گزارش های رسمی قضایی انگیزه قتل را سرقت اعلام کردند، اما وکیل اولیای دم علیا دم اعلام کرد که متهم در بازجویی سعی کرده انگیزه اصلی جنایت را مخفی کند و قتل عمدا انجام شده است.
در این دو مورد اشتراکات قابل توجهی وجود دارد. به دلیل عدم دسترسی به وسایل حمل و نقل ایمن، هر دو قربانی مجبور به سوار شدن بر وسایل نقلیه ترانزیتی شدند و در مسیر بازگشت از مناطق مرکزی یا شمالی تهران به سمت حومه شهر بودند. الهه به سمت اسلامشهر حرکت می کرد و ملیکا به سمت ورامین.
این موارد بار دیگر نگرانی ها در مورد امنیت زنان در فضاهای عمومی را برجسته کرده و گفتمانی که پیش از این با پرونده الهه شکل گرفته بود، اکنون با حادثه ملکه بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. این تحولات نشان می دهد که ضرورت اقدامات پیشگیرانه، بهبود زیرساخت های حمل و نقل ایمن و افزایش نظارت بر خدمات حمل و نقل عمومی و خصوصی بیش از پیش احساس می شود.
پرونده الهه حسین نژاد نه تنها با توجه به جزئیاتش در جامعه ایران تاثیر زیادی داشت و حساس به نظر می رسید، بلکه پس از آن نیز حواشی مختلفی در مورد آن ایجاد شد. ماجرا از این قرار بود که قاتل الهه به اعدام محکوم شد، اما خانواده توانایی پرداخت مابه التفاوت را نداشتند، بنابراین حکم تعلیق شد. اما پس از مدتی سخنگوی قوه قضائیه در نشست خبری خود به چند مورد از جمله قتل الهه حسین نژاد پرداخت و گفت که حکم اعدام قاتل وی بدون پرداخت مابه التفاوت دیه اجرا می شود. با وجود همه این شرایط که تا روزهای اخیر پرونده الهه حسین نژاد را در اذهان عمومی زنده نگه داشته بود، باز هم چنین جنایتی در سطح جامعه دیده می شود.
کارشناسان حقوقی و جرم شناسان تاکید دارند که بازدارندگی تنها با مجازات اعدام محقق نمی شود. به گفته کامبیز نوروزی، حقوقدان: مجازات اعدام در ایران با وسعت و گستره ای که دارد، از نظر جرم شناسی و حقوق کیفری مؤثر نیست و بازدارنده نبوده و مضر است.
غضنفرآبادی عضو کمیسیون حقوقی قضایی مجلس نیز در این باره می گوید: مدافعان این احکام بر نقش بازدارنده و آموزنده اعدام تاکید دارند و تشخیص نهایی را بر عهده قاضی و سازوکارهای قانونی می دانند؛ از سوی دیگر، منتقدان با استناد به تجربیات گذشته و واقعیت های اقتصادی معتقدند که تمرکز بر مجازات اعدام نه تنها مانع از اجرای مجازات اعدام شده است، بلکه باعث مسدود شدن مجدد مجازات اعدام شده است. غرامت برای شاکیان خصوصی
کارشناسان تاکید می کنند که سیستم قضایی تنها بخشی از راه حل است، در این میان پیشگیری واقعی مستلزم مجموعه ای از سیاست هاست. از جمله آموزش عمومی در مورد حقوق شهروندی، بهبود امنیت شهری، نظارت دقیق بر رانندگان و افرادی که در موقعیت های پرخطر کار می کنند، فرهنگ سازی برای احترام به زنان و ایجاد کانال های گزارش دهی ایمن و مطمئن. اعدام در عین کاهش آلام خانواده ها به تنهایی مانع از تکرار این فجایع نمی شود.
تجربه پرونده ملیکا و الهه نشان می دهد که حتی با حکم اعدام قاتل نیز بازدارندگی ایجاد نشده است. قتل های مشابه همچنان ادامه دارد و همین امر کارشناسان را بر آن داشته است که بر رویکردهای همه جانبه و پیشگیرانه تاکید کنند…
