مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو امروز | توافق می‌شود؟

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، عصر جدید مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو این نشست با میانجیگری عمان در حالی برگزار می شود که تنش های منطقه ای، تهدیدات متقابل و اختلاف بر سر غنی سازی اورانیوم فضای مذاکرات را پیچیده کرده است. حضور عباس عراقچی، استیو ویتکاف و حتی مشارکت غیرمستقیم دونالد ترامپ، این دور از مذاکرات هسته ای را به یکی از حساس ترین مراحل دیپلماسی تهران و واشنگتن تبدیل کرده است.

مذاکرات پشت درهای بسته؛ رسانه های خارج از سالن

وزارت خارجه سوئیس اعلام کرد که مذاکرات ژنو بین هیئت های مربوطه پشت درهای بسته و بدون حضور رسانه های بین المللی برگزار می شود. با این حال، یک مرکز مطبوعاتی در مقابل هتل محل اقامت هیئت ها برای پوشش خبری ایجاد شده است.

بر اساس گزارش ها، هیأت های آمریکایی و اوکراینی صبح روز سه شنبه وارد محل مذاکرات شده اند و رایزنی های فشرده همزمان در حال انجام است. این دومین دور مذاکرات پس از جنگ 12 روزه اخیر (23 ژوئن تا 3 ژوئیه) است. جنگی که برای مدتی روند دیپلماسی را متوقف کرد.

ترکیب هیئت ها؛ نقش قوی عمان در مذاکرات غیر مستقیم

سرپرست هیات ایرانی عباس عراقچی وزیر امور خارجه و در سوی دیگر استیو ویتکاف نماینده رئیس جمهور آمریکا هدایت تیم آمریکایی را برعهده دارد. جرد کوشنر، داماد و مشاور رئیس جمهور آمریکا نیز در هیئت واشنگتن حضور دارد.

گفت‌وگوها به‌طور غیرمستقیم و با میانجیگری عمان انجام می‌شود و وزیر امور خارجه عمان وظیفه ابلاغ پیام‌های دو طرف را برعهده دارد. الگویی که در دوره های قبل تجربه شده بود.

خط قرمز تهران; فقط هسته ای نه موشکی

ایران تاکید کرده است که مذاکرات فعلی فقط بر موضوع هسته ای متمرکز خواهد بود و برنامه موشکی یا نقش منطقه ای در دستور کار نیست. این در حالی است که پیش از این مقامات آمریکایی خواستار گسترش دامنه مذاکرات به موضوعات غیرهسته ای شده بودند.

تهران اعلام کرده است که «غنی سازی صفر» را نمی پذیرد و در ازای لغو تحریم ها تنها درباره محدودیت های خاص بحث خواهد کرد. عراقچی همچنین اعلام کرد که با “ایده های واقعی برای توافق عادلانه و عادلانه” به ژنو آمده و “تسلیم شدن در برابر تهدیدها” در دستور کار ایران نیست.

مشارکت غیرمستقیم دونالد ترامپ؛ حداکثر فشار یا نمایش قدرت؟

ترامپ اعلام کرده است که به طور غیرمستقیم در مذاکرات شرکت خواهد کرد و این مذاکرات را بسیار مهم توصیف کرده است. او بار دیگر از ادبیات تهدید استفاده کرد و مدعی شد که ایران باید «منطقی» باشد.

رویکرد سیاست خارجی ترامپ که از آن با عنوان «نظریه مرد دیوانه» یاد می‌شود، مبتنی بر ایجاد تصویری غیرقابل پیش‌بینی از رهبر سیاسی برای افزایش فشار روانی بر طرف مقابل است. اعزام ناو هواپیمابر به منطقه و یادآوری حملات قبلی بخشی از این استراتژی محسوب می شود.

با این حال، ترامپ که وعده پایان دادن به “جنگ های بی پایان” را داده است، می داند که ورود به یک درگیری تمام عیار در خاورمیانه می تواند هزینه های اقتصادی و سیاسی سنگینی برای واشنگتن داشته باشد.

ایران و «صبر راهبردی»; زمان مهندسی در برابر فشار

از سوی دیگر، تهران با تکیه بر سیاست «صبر راهبردی» سعی دارد زمان را به ابزاری فعال تبدیل کند. ایران در سال های اخیر نشان داده است که تجربه قابل توجهی در مدیریت فشارهای اقتصادی و سیاسی دارد و در عین حال ظرفیت های بازدارندگی خود را نیز توسعه داده است.

از دیدگاه تحلیلگران، تفاوت اصلی دو طرف دیدگاه «زمان» است: واشنگتن نگران طولانی شدن مذاکرات و پیامدهای فنی برنامه هسته ای ایران است، در حالی که تهران معتقد است گذر زمان می تواند موقعیت چانه زنی خود را تقویت کند.

رزمایش «کنترل هوشمند تنگه هرمز»؛ دیپلماسی در ژنو، بازدارندگی در خلیج فارس

نگرانی تل آویو و محاسبات واشنگتن

در این میان، رژیم صهیونیستی نگران است که هرگونه توافق بدون اقدام نظامی به عنوان یک پیروزی سیاسی برای ایران تعبیر شود، اما در واشنگتن ملاحظات گسترده تری مانند بازار انرژی، امنیت نیروهای آمریکایی و رقابت با چین مورد توجه قرار گرفته است. موضوعی که شکاف محاسباتی آمریکا و اسرائیل را برجسته کرده است.

توافق یا جنگ؛ کدام سناریو محتمل تر است؟

با وجود فضای متشنج، شواهد نشان می دهد که هیچ یک از طرفین به طور جدی علاقه ای به جنگ مستقیم ندارند. درگیری های گسترده می تواند قیمت انرژی را افزایش دهد و تجارت جهانی را مختل کند.

در نتیجه، دیپلماسی – هرچند فرساینده و پیچیده – همچنان محتمل ترین راه به نظر می رسد. اما رسیدن به توافق نیازمند انعطاف، ضمانت اجرایی و اراده سیاسی واقعی است.

آینده مذاکرات ژنو چگونه خواهد بود؟

سرنوشت این دور از مذاکرات به چند عامل کلیدی بستگی دارد:

• میزان انعطاف تهران و واشنگتن در تعیین خطوط قرمز

• فشارهای داخلی بر دولت آمریکا و ساختار سیاسی ایران

• نقش فعال میانجی های منطقه ای

• تحولات میدانی در منطقه خلیج فارس

آنچه امروز در ژنو می گذرد فقط یک گفتگوی فنی نیست. بلکه رقابتی چند لایه بر سر اراده سیاسی، قدرت ذهنی و محاسبات ژئوپلیتیکی است. اگر دو طرف بتوانند بین «فشار» و «توافق» تعادل برقرار کنند، مسیر تنش زدایی هموار خواهد بود. در غیر این صورت، خطر بازگشت به چرخه تشدید باقی می ماند.