بعدی- اساطیر ایرانی محل تجلی چهره های مختلف است. برخی از این چهره ها به نمادهای انسانی در فرهنگ ایران تبدیل شده اند.
بر اساس گزارش فردا، رستم یکی از مهم ترین شخصیت های تاریخ اساطیر ایران است. رستم با گذشت زمان علاوه بر حضور در حوزه اساطیری، به یکی از چهره های کلیدی حوزه فرهنگی ایران نیز تبدیل شد.
محبوب ترین اسطوره ایران
پژوهشگران ادبیات حماسی متفق القول هستند که رستم مهمترین شخصیت حماسی شاهنامه و تا حدودی نماد یک انسان کامل از دیدگاه فردوسی است. در عین حال نه شخصیتی مقدس و دست نیافتنی است و نه انسانی کاملاً عادی; بلکه او یک جنگجو با قدرت فوق العاده اما با دغدغه ها و تردیدها و اشتباهات انسانی است. رستم در واقع الگوی جسمانی و روحی ایرانیان است. شخصیتی که رفتارش همه دغدغه های فردی، اجتماعی و انسانی را در بر می گیرد. در مجموع رستم نه تنها یک قهرمان سلحشور است، بلکه آینه ای از آرمان ها و ارزش های جامعه ایرانی است.
رستم در شاهنامه به عنوان حامی تاج و تخت معرفی شده است و نه خود شاه. او حافظ نظم و یکپارچگی سرزمین است، اما قدرت را برای خود نمی خواهد. همین ویژگی باعث شده است که برخی از پژوهشگران او را نمونه ای از قهرمانان خدمتگزار بدانند که نقش اصلی آن دفاع از کشور و مردم است نه رسیدن به مقام و سلطنت. رستم در این خوانش شخصیتی است که بین نیروی بدنی و تعهد اخلاقی پیوند برقرار می کند و مرز حماسه و اخلاق را محو می کند.
آنچه رستم را به شخصیتی امروزی و دارای ارزش اجتماعی تبدیل می کند، در کنار شجاعت و دلاوری، مسئولیت پذیری و خلق و خوی اوست. رستم با وجود اینکه یکی از اسطوره های ایران زمین است، نه تنها ویژگی های انسانی دارد، بلکه دارای اشتباهات کاملاً انسانی است. اما نفوذ رستم در عرصه فرهنگی و اجتماعی ایران بسیار بیشتر از تعداد زیادی از افسانه های بی گناه ایران است.
نام رستم علاوه بر شاهنامه در کتب دیگری مانند بانوشسب نامه، جهانگیرنامه، برزونامه، فرامرزنامه و… نیز آمده است و رستم فرزند زال و رودابه است. در یکی از روایاتی که درباره او آمده است، نسب او از طرف پدرش به گرشاسب و جمشید و از مادرش به مرداس و پسرش ضحاک رسیده است. اما تعداد زیادی از کارشناسان این شجره نامه را رد کرده اند. اما با توجه به اولین روایت از هبوط رستم باید دانست که رستم مانند بسیاری از اسطوره های جهان به نوعی و از نظر شجره نامه زاییده خیر و شر و دوقلو است.
برخی از روایت های فرعی پیرامون رستم، داستان زندگی او را پربارتر کرده است. به عنوان مثال، نحوه تولد رستم باعث شد که بسیاری در مورد نام مفهومی مانند «سزارین» دچار تردید شوند. از آنجایی که اعتقاد بر این بود که سزار اولین فردی است که به این شکل متولد شده است، نام این عمل را سزارین گذاشتند. با این حال رستم نیز یکی از چهره های مهم عرصه فرهنگی ایران و جهان است و نحوه تولد او نیز همین گونه بوده است.
همچنین رخش، اسب رستم که علاوه بر رابطه با رستم، در شکل گیری چهره پهلوانی او تأثیر بسزایی داشت، نیز از مهم ترین روایت های فرعی درباره رستم به شمار می رود. رستم در جنگ های زیادی شرکت کرده و اکثر آنها را با موفقیت پشت سر گذاشته است. در این بین می توان به نبردهایی چون نبرد با اسفندیار، نبرد با پسرش سهراب که یکی از تأثیرگذارترین نبردهای اساطیری تاریخ است و گذشت هفت خوان اشاره کرد.
سرانجام رستم به همراه برادرش زواره و اسبش رخش به دست برادرش شغاد کشته شدند. مرگ رستم علاوه بر اینکه یکی از غم انگیزترین لحظات شاهنامه است، این اثر ادبی را نیز وارد دنیایی دیگر می کند.
