اکونومیست نوشت: زبان دیپلمات ها مودبانه است. این به ویژه برای کسانی که به زبان عربی صحبت می کنند صادق است. زبانی که به تعارف و عناوین محترمانه تمایل دارد. در ماه دسامبر، وزارت خارجه عربستان سعودی بیانیه ای 5 بند منتشر کرد که در آن چهار بار از کلمه شقیقه (برادری) برای اشاره به امارات متحده عربی استفاده شد. اما این لحن برادرانه چندان با مضمون بیانیه همخوانی نداشت: پادشاهی عربستان سعودی به تازگی یک محموله تسلیحاتی اماراتی را در یمن بمباران کرده بود و امارات را به تهدید امنیت ملی خود متهم کرده بود.
به گزارش سرویس بین الملل «میهن تجارت»، در ادامه این مطلب آمده است: تقریباً دو ماه بعد دیگر هیچکس به این گونه تعارفات پایبند نیست. بزرگترین قدرت های خلیج فارس درگیر تشدید درگیری هستند. مقامات ارشد به ندرت با یکدیگر صحبت می کنند. مبلغان تحت حمایت دولت برای حمله به طرف مقابل به کار گرفته شده اند. این خصومت جنگ در یمن را متحول کرده و تجارت فرامرزی را پیچیده تر کرده است. دیپلماتها و مدیران شرکتها نگران هستند که در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد. برخی از تکرار بحران قطر در سال 2017 می ترسند. زمانی که گروهی از کشورهای حوزه خلیج فارس (از جمله عربستان و امارات) این امارت کوچک را به دلیل حمایت قطر از اسلامگرایان تحریم کردند. احتمال بد شدن اوضاع کم است – اما حتی یک اختلاف محدودتر می تواند عواقب گسترده ای داشته باشد.
عربستان سعودی و امارات متحده عربی برای چندین دهه متحدان نزدیک بوده اند. هر دو اعضای اصلی شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، باشگاه پادشاهی های نفتی منطقه، و همچنین کارتل اوپک هستند. سالها در یمن، آنها در کنار حوثیها جنگیدند – شبهنظامیان مورد حمایت ایران که بخشهای زیادی از کشور را در سال 2014 تصرف کردند. حجم تجارت دوجانبه سالانه به 31 میلیارد دلار می رسد. پروازهای بین دبی و ریاض هفتمین مسیر شلوغ بین المللی در جهان است.
مانند هر ائتلافی، آنها نیز مشکلات خود را داشته اند. منافع آنها در یمن از سال 2018 متفاوت شد. اختلاف بر سر سهمیه های تولید نفت در سال 2021 اوپک را برای چند ماه فلج کرد. اما رهبران آنها همکاری های دوجانبه را سنگ بنای امنیت خلیج فارس دانستند و سعی کردند اختلافات را محدود نگه دارند.
نقطه عطف در سال 2023 بود، زمانی که سودان وارد جنگ داخلی شد. سعودی ها از ارتش سودان حمایت کردند. امارات پول و تسلیحات را به نیروهای پشتیبانی سریع (RSF)، شبه نظامی متهم به نسل کشی ارائه کرد (امارات اعتراف می کند که در ابتدا حمایت کرده است، اما ادامه این کار را رد می کند). سعودی ها این اقدام را مداخله ای خطرناک در جنگی دانستند که در فاصله 200 کیلومتری آن سوی دریای سرخ در جریان بود. اماراتی ها گفتند که ارتش تحت سلطه اسلام گرایان است. سپس در ماه دسامبر، درگیری در یمن تشدید شد. هنگامی که شورای انتقالی جنوب (STC)، جدایی طلبان مورد حمایت امارات متحده عربی، به طور غیرمنتظره بخش بزرگی از خاک را از نیروهای تحت حمایت عربستان تصرف کردند. سعودی ها شورای انتقالی را مجبور به عقب نشینی کردند و امارات را از یمن بیرون کردند.
مثل همیشه در خلیج فارس، این دشمنی آمیخته ای از مسائل سیاسی و شخصی است. عربستان سعودی از حمایت امارات از جدایی طلبان و شورشیان در سومالی، سودان، یمن و جاهای دیگر ناراضی است و آن را بی ثبات کننده می داند. مقامات اماراتی پاسخ می دهند که بسیاری از این کشورها فقط به نام «دولت» هستند: بهتر است با جدایی طلبان قدرتمند متحد شوید تا با یک دولت مرکزی شکست خورده. اماراتی ها اسلام سیاسی را دوست ندارند، در حالی که سعودی ها مایل به تحمل برخی گروه های اسلام گرا هستند. آنها همچنین در مورد اسرائیل اختلاف نظر دارند. کشوری که امارات در سال 2020 آن را به رسمیت شناخت.
عربستان سعودی با 20 میلیون شهروند بیشترین جمعیت را در میان اعضای شورای همکاری خلیج فارس دارد، در حالی که امارات تنها یک میلیون شهروند دارد. این کشور که اقتصاد آن عضو گروه 20 است و میزبان مقدسترین مکانهای اسلام است، خود را «اول در میان برابران» در خلیج فارس میبیند. ماه گذشته، یک مفسر نزدیک به دربار سلطنتی، امارات متحده عربی را “برادر کوچک شورشی” توصیف کرد. چنین سخنانی اماراتی ها را آزار می دهد. کشوری که دارای اقتصاد متنوع تر و ارتش توانمندتر (هر چند کوچکتر) است. آنها دیگر نمی خواهند از پادشاهی در سیاست خارجی پیروی کنند.
اختلافات آنها به یک نبرد روایی تبدیل شده است. مفسران در عربستان سعودی امارات متحده عربی را به تامین منافع اسرائیل متهم می کنند، در حالی که همتایان آنها مدعی هستند که محمد بن سلمان ولیعهد سعودی توسط اسلامگرایان دستگیر شده است. چند ماه پیش، انتشار چنین اظهاراتی ممکن بود به احضاریه پلیس منجر شود: در شرایط عادی، پادشاهی های خلیج فارس انتقاد از یکدیگر را تحمل نمی کنند. امروز به نظر می رسد هر دو دولت این حملات لفظی را تشویق می کنند.
دیپلماتهای چهار کشور غربی شکایات شرکتهای مستقر در امارات را شنیدهاند که آنها با موانع اداری جدیدی در عربستان سعودی روبرو هستند. کامیون ها در مرز متوقف می شوند. کارمندان نمی توانند ویزای تجاری عربستان را دریافت کنند. در همین حال، شرکتهای اماراتی از نمایشگاه بزرگ دفاعی در ریاض در ماه جاری میلادی خارج شدند. مدیران در حال توسعه برنامه های اضطراری در صورت بدتر شدن وضعیت هستند. عده کمی انتظار دارند که یک تحریم به سبک بحران قطر صورت گیرد: روابط اقتصادی احتمالا به اندازه کافی عمیق است که از گسست کامل جلوگیری کند. اما همچنان نگرانی وجود دارد.
نگرانی دیگر این است که رقابت بین عربستان سعودی و امارات باعث تشدید درگیری های دیگر شود. این ممکن است در شاخ آفریقا اتفاق بیفتد، جایی که اتیوپی (امارات متحده عربی) و اریتره (شریک عربستان سعودی) به نظر می رسد نزدیک به جنگ هستند. سعودیها همچنین نگران سوریه هستند، جایی که اماراتیها نسبت به احمد الشریعه – یک جهادگر سابق که در سال 2024 پس از فروپاشی رژیم بشار اسد به قدرت رسید، محتاط هستند.
مقامات سعودی می گویند اگر امارات از حمایت شورشیان منطقه ای دست بردارد، این دشمنی پایان خواهد یافت. کمتر مشخص است که اماراتی ها چه می خواهند – آنها به درخواست های متعدد برای اظهار نظر پاسخ ندادند – اما بعید است که آنها از خواسته های پادشاهی تسلیم شوند. در یک چرخش طعنه آمیز، قطر اکنون در تلاش است تا میان محاصره کنندگان سابق خود میانجیگری کند. امیر این کشور ۱۳ بهمن ماه با خالد بن سلمان وزیر دفاع عربستان و برادر ولیعهد دیدار کرد. ده روز بعد او به ابوظبی رفت تا با محمد بن زاید، رئیس جمهور امارات متحده عربی دیدار کند. بحرین، مصر و ترکیه نیز در تلاش برای کمک به دیپلماسی هستند.
با این حال، تاکنون هیچ یک از این جلسات پیشرفت محسوسی نداشته است. فشار یا میانجیگری ایالات متحده ممکن است کمک کند. دونالد ترامپ که هرگز به خودش شک نمی کند، معتقد است که می تواند به بحران پایان دهد: «من می توانم خیلی راحت آن را حل کنم.» با این حال، دیپلمات ها در منطقه می گویند که رئیس جمهور نمی خواهد درگیر درگیری بین دو متحد شود که خانواده اش را ثروتمند کرده اند. امارات متحده عربی تلاش های لابی خود را در واشنگتن افزایش داده است، جایی که همسویی با اسرائیل مورد حمایت این کشور قرار گرفته است. لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه از کارولینای جنوبی در 13 فوریه گفت: «خفه شو، عربستان سعودی».
این در حالی است که سعودی ها تلاش می کنند تا در آن سوی مرزها مشکل ایجاد کنند. در روزهای اخیر، حسابهای شبکههای اجتماعی مرتبط با عربستان شایعات تایید نشدهای درباره سلامت شیخ محمد منتشر کردهاند. مفسران در پادشاهی همچنین سعی کرده اند بین ابوظبی، پایتخت امارات، و رهبران شش امارت دیگر فدراسیون – که همه آنها با سیاست خارجی تندرو شیخ محمد موافق نیستند – فاصله بیندازند. این آخرین بحران خلیج فارس سال هاست که در حال شکل گیری است و هیچ نشانه ای از پایان قریب الوقوع آن وجود ندارد.
