گره کور بورس تهران کجاست؟

میهن تجارت- در هفته منتهی به چهارشنبه 27 بهمن ماه، بازار سرمایه بیش از هر زمان دیگری در سایه تحولات سیاسی و سیگنال های خارجی حرکت کرد. سیگنال هایی که محور اصلی آن آغاز دور جدید رایزنی ها در ژنو و گمانه زنی ها درباره چشم انداز روابط ایران و ایالات متحده آمریکا با میانجی گری برخی بازیگران اروپایی از جمله اتحادیه اروپا بود. در چنین فضایی، بازار مسیر خود را نه تنها بر اساس متغیرهای اساسی، بلکه با سنگین کردن انتظارات سیاسی و ریسک های سیستماتیک ترسیم کرد.

بازار سهام در آخرین روز معاملاتی هفته چهره پرنوسان و محتاطانه ای به خود گرفت. روزی که جهت گیری شاخص ها بیش از هر چیز تحت تاثیر اخبار مذاکرات بود. در دقایق ابتدایی معاملات، جو خوش‌بینی ناشی از پایان دور جدید مذاکرات هسته‌ای باعث شد شاخص کل با شیب ملایم صعود کند و حتی به مرز 3.9 میلیون واحد برسد. اما این روند دوام نیاورد و خیلی زود فشار عرضه بر جریان تقاضا غلبه کرد. افزایش سفارشات فروش در کمتر از یک ساعت مسیر بازار را معکوس کرد و شاخص را به انتهای کانال 3.8 میلیون واحدی بازگرداند.

همزمان با چرخش بازار، رنگ قرمز در قسمت زیادی از تابلو نمایان شد و نشانه هایی از تشدید رفتارهای هیجانی مشاهده شد. خروج سرمایه گذاران واقعی نیز بر احتیاط عمومی افزود و نشان داد که سطح اطمینان در میان معامله گران خرده فروشی هنوز شکننده است. شاخص کل در پایان معاملات با افت 1.06 درصدی معادل حدود 40 هزار واحد عقب نشینی کرد و در محدوده حساس حمایتی متوقف شد. شاخص همگن نیز با افت 0.33 درصدی به سطح 980 هزار واحدی رسید تا نشان دهد فشار فروش تنها محدود به نمادهای بزرگ نبوده است. ارزش معاملات واقعی در سطح 7 هزار و 674 میلیارد تومان باقی ماند و ثبت حدود یک همت برداشت پول واقعی تصویری از تداوم تردید و کمبود نقدینگی در بازار ارائه کرد.

بازار سهام با پیش بینی کاهش تنش جهش کرد

سلمان نصیرزاده، تحلیلگر بازار سرمایه در ارزیابی وضعیت معاملات هفته جاری گفت: در این هفته نیز روند کاهش ارزش معاملات ادامه یافت و عملا با خروج پول از بازار مواجه شدیم. جو بی اعتمادی همچنان بر بازار حاکم است. به گونه ای که در سمت تقاضا رفتار خریداران کاملا محافظه کارانه دنبال می شود و در سمت عرضه اگرچه فشار فروش وجود دارد اما به دلیل اصلاح قابل توجه قیمت ها از شدت این فشار نسبت به گذشته کاسته شده است.

وی با تاکید بر اینکه ضعف اصلی بازار در رفتار محتاطانه متقاضیان سهام متجلی می شود، افزود: گره و مشکل اصلی بازار ریشه در متغیرهای داخلی ندارد، بلکه ریشه در عوامل بیرونی دارد؛ در حالی که این مشکل در بازار به وجود آمده است. موضوعاتی مانند تنش های سیاسی و امنیتی و ابهام در اخبار مربوط به مذاکرات، محور اصلی فعالان بازار است. در واقع، بازار بیش از هر چیز تحت تأثیر انتظارات شکل گرفته از تحولات خارجی است.

نصیرزاده در ادامه به موضوع افزایش نرخ خوراک اشاره کرد و گفت: افزایش نرخ خوراک که ناشی از تغییر فرمول سیاست گذار و مبنای نرخ دلار سامانه مرکز مبادلات بود، به یکی از موضوعات اصلی بحث بازار در روزهای اخیر تبدیل شده است. اما از نظر تحلیلی، موضوع جدیدی نیست; زیرا زمانی که نرخ فروش محصولات بر اساس نرخ مرکز مبادلات محاسبه می شود، طبیعتاً نرخ خوراک نیز باید در همین چارچوب بررسی شود; بنابراین این موضوع بیشتر یک شوک موقت بود و ریشه مشکل بازار همچنان بیرونی است.

این تحلیلگر بازار سرمایه با اشاره به فضای بلاتکلیفی در سایر بازارها تصریح کرد: اکنون شاهد نوعی بلاتکلیفی در بازار ارز، طلا و سایر طبقات دارایی هستیم. در بورس به دلیل حساسیت بیشتر به متغیرهای سیاسی، این وضعیت به صورت کاهش ارزش بازار ریال و دلار خود را نشان می دهد. برآوردها حاکی از آن است که ارزش دلاری بورس به محدوده 80 میلیارد دلار یا حتی کمتر رسیده است که نسبت به برخی دوره های بحرانی گذشته ارقام کمتری را تداعی می کند. در واقع بازار بخشی از ریسک های آتی را پیش بینی کرده و قیمت ها به سمت پایین تعدیل می شوند.

وی خاطرنشان کرد: در عین حال از نظر ارزشی، جذابیت بازار سهام بیشتر می شود، اما این به معنای عدم امکان ارزش گذاری نیست. زیرا شرایط آینده همچنان با عدم قطعیت همراه است و گذر زمان تعیین کننده خواهد بود.

نصیرزاده درباره روند نرخ سود اوراق دولتی نیز گفت: نرخ سود اوراق به آستانه کانال 40 درصد رسیده است که از دو منظر قابل بررسی است; اول تداوم روند صعودی تورم و افزایش هزینه های تامین مالی و دوم اینکه الگوی فصلی نرخ سود در ماه های پایانی سال افزایش می یابد. مجموعه این دو عامل امکان انتشار اوراق جدید با نرخ های نزدیک به 40 درصد و حتی بالاتر را فراهم کرده است. این موضوع فشار مضاعفی به بورس وارد می کند، البته باز هم تاکید می کنم که مشکل اصلی بازار خارج از آن است.

بیشتر بخوانید: بورس تهران سبز شد / جهش شاخص 20000

وی در جمع بندی سخنان خود بر ارزش تاریخی بورس تاکید کرد و اظهار داشت: بازار سرمایه در حال حاضر از منظر تاریخی در یکی از با ارزش ترین سطوح خود قرار دارد. نسبت‌های سودآوری و ارزش بازار به سود مورد انتظار شرکت‌ها در پایین‌ترین حد تاریخی قرار دارند و تقریباً همه صنایع، چه به ریال و چه به دلار، در محدوده‌های قیمتی جذابی معامله می‌شوند. در چنین شرایطی هرگونه کاهش تنش های سیاسی می تواند به جهش و رشد چشمگیر بازار منجر شود و نسبت به بازارهای موازی بازده رقابتی بیشتری را برای سرمایه گذاران فراهم کند.

بورس در ایستگاه انتظار برای سیگنال های ژنو

ابراهیم سماوی، تحلیلگر بازار سرمایه با اشاره به اینکه از ابتدای هفته یعنی شنبه معاملات در بورس تهران با نوعی احتیاط توام با امیدواری آغاز شد، گفت: فعالان بازار به خوبی می دانستند که هرگونه خبر مثبت از مذاکرات می تواند به تعدیل انتظارات تورمی، کنترل نرخ ارز و در نهایت بهبود ارزش ریالی سهام منجر شود. بنابراین در اولین روز هفته شاهد چرخش نقدینگی به سمت گروه های بانکی و خودرویی بودیم. صنایعی که بیشترین حساسیت را نسبت به کاهش ریسک های سیاسی و گشایش های بین المللی دارند. اگرچه این حرکت قوی نبود، اما نشان داد که بازار در حال پیش بینی سناریوی خوش بینانه است.

وی ادامه داد: روز یکشنبه با انتشار اخبار غیر رسمی مبنی بر جو نسبتا مثبت مذاکرات، شاخص کل اندکی افزایش یافت اما نکته مهم کاهش عمق معاملات و احتیاط در خریدهای سنگین بود. بازیگران حقوقی بیشتر در نقش متعادل کننده ظاهر شدند و اجازه شکل گیری هیجان خرید گسترده را ندادند. در واقع بازار به جای رالی شارپی، مسیر «صبر کن و ببین» را انتخاب کرد. این رفتار نشان دهنده بلوغ نسبی سرمایه گذاران است. زیرا تجارب گذشته نشان داده است که مذاکرات سیاسی تا حصول نتیجه قطعی می تواند بارها با فراز و نشیب همراه باشد.

سماوی افزود: روز دوشنبه جو معاملات تغییر محسوسی را تجربه کرد. انتشار برخی تحلیل ها مبنی بر طولانی شدن روند مذاکره و عدم توافق سریع، باعث شد برخی معامله گران کوتاه مدت در نمادهای پیشرو سود شناسایی کنند. فشار فروش در گروه های بانکی و خودرویی افزایش یافت، اما از سوی دیگر صنایع دلار محور مانند فلزات اساسی، معدنی و پتروشیمی با موفقیت نسبی مواجه شدند. این تغییر در نقدینگی نشان می دهد که بازار دو سناریو همزمان را می سنجد: سناریوی توافقی که به نفع صنایع داخلی و ریال است و ادامه سناریوی وضعیت موجود که مزیت نسبی را برای شرکت های صادرات محور حفظ می کند.

این تحلیلگر گفت که بازار روز سه شنبه به تعادل شکننده ای رسید. ارزش معاملات کوچک کاهش یافت و شاخص ها در محدوده خنثی نوسان کردند. در این روز بیش از هر عامل دیگری نرخ ارز و انتظارات تورمی نقش تعیین کننده ای داشتند. با تثبیت نسبی نرخ ارز در بازار آزاد، فشار فروش در برخی نمادهای بزرگ کاهش یافت و بازار وارد نوعی فاز انتظار پیش از دریافت اخبار قطعی از مذاکرات شد. به عبارت دیگر، سرمایه گذاران ترجیح دادند تا زمانی که ابعاد واقعی مذاکرات مشخص نشود، از اتخاذ مواضع پرخطر خودداری کنند.

سماوی گفت: روز چهارشنبه بازار نسبت به روزهای ابتدایی هفته چهره محتاطانه تری به خود گرفت. شاخص کل با نوسانات محدود و تمایل به تراز منفی همراه بود. دلیل اصلی این رفتار را می توان در سه عامل جستجو کرد: اول، عدم اطلاع رسانی شفاف و قطعی از نتایج مذاکرات. دوم، افزایش عرضه نمادهای شاخص به منظور تامین نقدینگی در پایان ماه و سوم، نگاه بدبینانه برخی فعالان به ثبات سیگنال های مثبت سیاسی. در معاملات دیروز گروه پالایشی و فلزات با توجه به ثبات نسبی قیمت های جهانی و چشم انداز نرخ ارز عملکرد متعادل تری داشتند و نمادهای کوچکتر و سفته بازی با کاهش تقاضا مواجه شدند.

وی گفت: تحلیل کلی هفته نشان می‌دهد که بازار سرمایه در مقطع فعلی بیش از هر زمان دیگری «سیاست‌محور» شده است، به عبارت دیگر متغیرهای کلاسیک مانند سودآوری شرکت‌ها، نسبت‌های ارزش‌گذاری و گزارش‌های ماهانه به طور موقت تحت الشعاع ریسک‌های سیاسی قرار گرفته‌اند، البته این موضوع در اقتصاد ایران پدیده جدیدی نیست، اما به دلیل پررنگ‌تر شدن زمان‌بندی آن در این هفته، این موضوع به‌عنوان یک پدیده جدید در اقتصاد ایران مطرح شد. سرمایه گذاران به خوبی می دانند که نتیجه این مذاکرات می تواند مسیر متغیرهای کلان مانند نرخ ارز، تورم مورد انتظار، دسترسی به منابع ارزی و حتی سیاست های بودجه دولت را تحت تاثیر قرار دهد.

سماوی تصریح کرد: از نظر صنایع، برندگان احتمالی سناریوی توافق نامه، بانک ها، خودروسازی، حمل و نقل و برخی شرکت های مصرف کننده خواهند بود. صنایعی که از کاهش هزینه های مبادله، بهبود روابط کارگزاری و افزایش قدرت خرید داخلی سود می برند. از سوی دیگر، در صورت طولانی شدن مذاکرات و ادامه شرایط فعلی، صنایع صادرات محور از جمله پتروشیمی، فلزات اساسی و معدنی همچنان مزیت نسبی خود را حفظ کرده و به عنوان پناهگاه نقدینگی عمل خواهند کرد.

این تحلیلگر گفت: نکته مهم دیگر در تحلیل این هفته رفتار هوشمندانه نقدینگی بود. برخلاف دوره های قبلی هیجان، این بار جریان پول با احتیاط و چرخه ای بین صنایع حرکت کرد. این نشان می دهد که بخش قابل توجهی از فعالان بازار به جای نگاه کردن به یک سناریوی واحد، با در نظر گرفتن طیف وسیعی از احتمالات سیاسی تصمیم می گیرند. چنین رویکردی می تواند از تشکیل حباب های مقطعی جلوگیری کرده و به تعادل بازار با ثبات تر کمک کند.

سماوی بیان کرد: بازار سرمایه این هفته هفته «انتظار قطعیت» بود؛ انتظاری که از روز شنبه با خوش بینی محتاطانه آغاز شد در اواسط هفته با بلاتکلیفی و نوسانات همراه شد و در نهایت به احتیاط و تعادل نسبی منجر شد. تا زمان اعلام نتیجه ملموس و قابل اعتماد مذاکرات، احتمال تداوم این جو متزلزل و کم عمق در معاملات وجود دارد. اما آنچه مهم است حفظ رویکرد تحلیلی و پرهیز از تصمیم گیری های احساسی است. چرا که تجربه نشان داده است که بازار سرمایه در بلندمدت تابع واقعیت های اقتصادی و سودآوری شرکت ها است نه صرفاً اخبار زودگذر سیاسی.

وی تصریح کرد: چشم انداز کوتاه مدت بازار به شدت به خروجی سیگنال های سیاسی وابسته است اما در افق میان مدت متغیرهایی مانند سیاست های ارزی، بودجه دولت و روند سودآوری شرکت ها بار دیگر در کانون توجه قرار خواهند گرفت. بنابراین، سرمایه‌گذاران حرفه‌ای باید وزن تحلیل بنیادی را در پرتفوی خود حفظ کنند و همزمان تحولات ژنو را زیر نظر داشته باشند تا بتوانند در هر دو سناریو توافق یا تداوم وضعیت موجود آماده باشند.

منبع: دنیای اقتصاد