آیا آزمایش خون گرید کبد چرب را مشخص می‌کند؟

هیچ عددی در برگه آزمایش خون به طور مستقیم درجه کبد چرب را نشان نمی دهد! بسیاری از مردم فکر می کنند که آنزیم های کبدی بالا به معنای درجه بالا و نرمال بودن آنها به معنای کبد سالم است. اما این یک باور غلط و خطرناک است. کبد چرب (بیماری کبد استئاتوتیک) زمانی رخ می دهد که بیش از 5 درصد از سلول های کبد با چربی پوشیده شده باشد. آمارهای جهانی نشان می دهد که حدود 32 درصد از مردم جهان یعنی از هر سه نفر یک نفر با این مشکل دست و پنجه نرم می کنند. اما نکته مهم اینجاست: شدت این بیماری، یعنی درجه 1 تا 3، تنها از طریق سونوگرافی یا فیبروسکن قابل تشخیص است، نه یک آزمایش خون ساده. در این مقاله توسط آنی آزما به بررسی حقایق علمی پشت تفسیر آزمایش خون برای کبد چرب می پردازیم.

آیا واقعاً کبد چرب در آزمایش خون درجه بندی می شود؟

یکی از رایج ترین اشتباهاتی که بیماران مرتکب می شوند، جستجوی کلمه Grade در برگه آزمایش خون است. اجازه دهید خیالتان را راحت کنیم: آزمایش خون نشان دهنده کبد چرب نیست.

آنچه در آزمایش‌های خون می‌بینید، مانند ALT و AST، نشانگرهای «التهاب» یا «آسیب» سلول‌های کبدی هستند، نه سطوح چربی. وقتی موتور ماشین داغ است، آب سنج بالا می رود، اما این گیج به شما نمی گوید که چه مقدار رسوب یا گریس داخل موتور است. برای دیدن رسوب باید موتور را باز کرد یا با دستگاه مخصوص یعنی سونوگرافی داخل آن را نگاه کرد.

بنابراین، اگر پزشک برای تعیین شدت بیماری درخواست سونوگرافی کرد، تعجب نکنید. آزمایش خون به تنهایی نیمی از ماجرا را پنهان می کند.

آزمایش خون چه اطلاعاتی در مورد شدت کبد چرب می دهد؟

اگر آزمایش خون درجه را نشان نمی دهد، پس چرا پزشک آن را تجویز می کند؟ پاسخ ساده است: بررسی آسیب فعال. هنگامی که چربی ها به سلول های کبد فشار می آورند و باعث پارگی آنها می شوند، آنزیم هایی به داخل خون نشت می کنند که زنگ خطر را به صدا در می آورند.

آنزیم های کبدی و ارتباط آنها با کبد چرب

چرا تعداد زیاد یا طبیعی آنزیم ها گمراه کننده است؟

این بخش را با دقت بخوانید: داشتن آنزیم های طبیعی تضمینی برای نداشتن کبد چرب نیست.

بر اساس تحقیقات جدید، حدود 25 درصد از بیماران مبتلا به کبد چرب و حتی برخی از آنها که به التهاب شدید یا NASH پیشرفت کرده اند، آنزیم های کبدی کاملاً طبیعی را در آزمایش خون نشان می دهند.

چرا چون گاهی اوقات کبد چرب است اما سلول ها هنوز از بین نرفته اند تا آنزیم ها آزاد شوند. یا برعکس، در مراحل بسیار پیشرفته یا سیروز، بافت کبد آنقدر تخریب می شود که دیگر سلولی برای تولید آنزیم باقی نمی ماند. پس هرگز تنها به شماره آزمایش خون بسنده نکنید. برای تشخیص قطعی، پزشک معمولا از روش های ترکیبی مانند تشخیص کبد چرب با آزمایش یا سونوگرافی استفاده می کند تا هیچ امکانی از دست نرود.

اگر آزمایش خون کافی نیست، چگونه درجه کبد چرب را تعیین کنیم؟

حالا که فهمیدیم آزمایش خون همه چیز را مشخص نمی کند، چگونه پزشکان به شما می گویند که کبد چرب درجه 2 دارید؟ آنها از ابزار دقیق تری استفاده می کنند:

1. سونوگرافی: رایج ترین روش است. پزشک با دیدن انعکاس امواج صوتی از کبد، روشنایی یا اکوژنیسیته آن را با کلیه مقایسه می کند. هر چه کبد سبکتر یا سفیدتر باشد، چربتر است.
   • درجه 1 یا خفیف: تجمع چربی کم است و در دیدن رگ ها اختلال ایجاد نمی کند.
   • درجه 2 یا متوسط: چربی افزایش می یابد و دیدن دیواره رگ های کبد کمی دشوار می شود.
   • درجه 3 یا شدید: بافت کبد به قدری چرب و روشن است که قسمت های عمیق و دیافراگم به سختی دیده می شود.
2. FibroScan: این دستگاه جدیدتر و دقیق تر است. با ارسال یک موج ارتعاشی، سفتی کبد را اندازه گیری می کند. هرچه کبد سفت تر یا فیبروتیک تر باشد، آسیب جدی تر است. فیبروسکن علاوه بر چربی، میزان آسیب بافتی یا اسکار را نیز با یک عدد نشان می دهد که برای پیگیری درمان بسیار ارزشمند است.

سوالات متداول

آیا می توانید درجه کبد چرب را از ALT و AST بفهمید؟

خیر این اعداد فقط نشان می دهد که کبد تحت فشار یا التهاب است. فردی با درجه 1 ممکن است آنزیم های بالایی داشته باشد و فردی با درجه 3 ممکن است آنزیم های طبیعی داشته باشد.

چرا برخی از افراد مبتلا به کبد چرب با درجه بالا آزمایشات طبیعی دارند؟

زیرا کبد چرب می تواند “خاموش” باشد. یعنی چربی زیادی در کبد جمع شده اما هنوز باعث مرگ سلول ها و نشت آنزیم ها به خون نشده است. این مرحله خطرناک است زیرا بیمار احساس سلامتی کاذب می کند.

آیا کاهش آنزیم ها به معنای درمان کامل کبد چرب است؟

کاهش آنزیم ها نشانه بزرگی از کاهش التهاب است، اما لزوما به این معنی نیست که چربی به طور کامل از بین رفته است. برای تایید درمان باید سونوگرافی مجدد انجام شود.

آیا آزمایش خون می تواند پیشرفت کبد چرب را نشان دهد؟

نه به طور مستقیم، اما پزشکان می توانند خطر پیشرفت سیروز را با فرمول های خاصی مانند FIB-4 که ​​سن، پلاکت ها و آنزیم ها را ترکیب می کند، تخمین بزنند.

خلاصه

کبد چرب یک بیماری مرموز است که اغلب بی صدا پیشرفت می کند. اگرچه آزمایش خون ابزاری ضروری برای بررسی سلامت کبد است، اما به تنهایی نمی تواند درجه بیماری را تعیین کند. بالا بودن آنزیم های کبدی یک علامت هشدار دهنده است، اما طبیعی بودن آنها نشانه مصونیت از بیماری نیست.

اگر اضافه وزن دارید، دیابت دارید یا سبک زندگی کم تحرکی دارید، منتظر بالا رفتن اعداد آزمایش نباشید. چکاپ کامل شامل آزمایش خون و سونوگرافی بهترین راه برای اطلاع از وضعیت کبد شماست. آنی آزما با ارائه خدمات تست در محل، این مسیر را کوتاهتر و آسانتر کرده است تا سلامتی خود را در اولویت قرار دهید.