میهن تجارت- هفته اول آخرین ماه سال برای سالن شیشه ای فرار محتاطانه و تا حدودی دوسوگرا بود. این هفته در بورس، تردیدها بر تصمیمات سایه انداخته و معامله گران بیش از توجه به متغیرهای داخلی شرکت ها، تحولات سیاسی و سیگنال های بیرونی را رصد کردند. شاخص اصلی بورس اوراق بهادار تهران در هفته جاری با افت 2.44 درصدی همراه شد و بازدهی منفی در پرتفوی سهامداران به ثبت رساند. افتی که بیش از هر چیز بازتاب فضای انتظار و ریسک بالای سیاسی در معادلات ذهنی فعالان بازار بود.
با وجود غلبه روند نزولی در اکثر روزهای معاملاتی، بازار در دو دوره شاهد چرخش مثبت و بهبود نسبی تقاضا بود. با این حال، این بازده ها به جای اینکه نشانه ای از تغییر فاز پایدار در روند باشند، طعم نوسانات و حرکات کوتاه مدت را داشتند. به عبارت دیگر، خریداران با احتیاط وارد شدند و در سطوح مقاومتی، عرضه ها دوباره تقویت شد. با این حال، در آخرین روز معاملاتی هفته، ورق به شکل معنادارتری بازگشت. تحت تاثیر اخبار و انتظارات از مذاکرات پیش از ژنو، نماگرهای بورس یکنواخت سبز شدند و بازار نشانه هایی از بازگشت امید را نشان داد.
در معاملات آخرین روز هفته، موجودی پول واقعی مثبت شد و ارزش سفارشات خرید از فروش پیشی گرفت. نشانه مهمی از تغییر موقت در تعادل به نفع تقاضا است. این چرخش در چینش تابلوی معاملات حاکی از آن است که بخشی از سرمایه های پارک شده در حاشیه بازار با نگاهی محتاطانه و مشروط به نتایج مذاکرات، دوباره وارد چرخه معاملات شدند. به عبارت دقیق تر، بازار نه از روی اطمینان، بلکه بر اساس «انتظار بهبود» واکنش نشان داد.
نماگرهای بورس از ابتدای معاملات روز چهارشنبه در جهت مثبت حرکت کردند و در بسیاری از نمادها تقاضا بر عرضه غلبه کرد. شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران با رشد 1.69 درصدی معادل 61 هزار واحد بار دیگر کانال 3.7 میلیون واحدی را پس گرفت و در سطح 3 میلیون و 713 هزار واحد قرار گرفت. شاخص متوازن نیز در راستای شاخص کل رشد و ثبت بازدهی 0.87 درصدی از کانال نیمی 900 هزار واحد عبور کرد و به سطح 952 هزار واحد رسید. حرکتی که نشان می دهد بهبود تقاضا به چند نماد شاخص محدود نمی شود و طیف وسیع تری از بازار را در بر می گیرد. ارزش معاملات خرد به 6659 میلیارد تومان رسید. اگرچه این رقم نسبت به روزهای پایین گذشته بهبود یافته است، اما همچنان زیر 10 همت – که می توان آن را حد نسبی رونق بازار دانست.
به عبارت دیگر، رشد قیمتی که رخ داده است، هنوز از پشتوانه نقدینگی قوی برخوردار نیست و برای تثبیت روند صعودی باثبات، افزایش چشمگیر ارزش معاملات و تداوم ورود پول واقعی ضروری خواهد بود. یکی از نکات امیدوارکننده آخرین روز هفته، ورود 258 میلیارد تومان پول واقعی بود. رقمی که نشان می دهد بخشی از سرمایه های خرد پس از چند روز خروج به بازار بازگشته است. همچنین 72 درصد نمادها در محدوده مثبت بسته شدند که تصویر یکنواخت و متعادل تری از کل بازار ارائه می دهد. در سمت عرضه و تقاضا، تعادل به نفع خریداران تغییر کرد. به طوری که ارزش سفارش های خرید به حدود 1.2 همات رسید و حدود 500 میلیارد تومان بیشتر از سفارش های فروش بود. این برتری تقاضا حداقل در کوتاه مدت سیگنال مثبتی برای تداوم تعادل در معاملات تلقی می شود.
بیشتر بخوانید: افت 2.4 درصدی شاخص کل در هفته نااطمینان بورس
ردیابی جریان پول واقعی در تابلوی معاملات نشان می دهد که نقدینگی به طور هدفمند به سمت صنایع بزرگ و پیشرو حرکت کرده است. موضوعی که می تواند حاکی از رویکرد محتاطانه سرمایه گذاران باشد، زیرا در شرایط نامشخص معمولاً صنایع بزرگتر و نقدشونده در اولویت قرار می گیرند. در راس این روند گروه فلزات اساسی قرار داشت که با ثبت 104 میلیارد تومان پول واقعی در جایگاه نخست جدول تراز واقعی قرار گرفت. این استقبال را می توان متاثر از چشم انداز نرخ ارز، قیمت های جهانی و نقش این گروه در شاخص کل دانست. از سوی دیگر گروه مخابرات نیز با ثبت 701 میلیارد تومان پول واقعی رتبه دوم را به خود اختصاص داد و بیشترین جذب نقدینگی را در بین صنایع ریالی تجربه کرد. موضوعی که می تواند نشان دهنده ترجیح نمادهایی با ماهیت دفاعی تر در موقعیت های مخاطره آمیز باشد. اما آنچه از رفتار بازار در هفته اول اسفند برمیآید تغییر قطعی روند نیست، بلکه تلاشی برای بازگرداندن تعادل در سایه اخبار سیاسی است. بورس تهران همچنان در وضعیت «انتظار» است. این انتظار که در صورت همراه شدن با سیگنالهای قطعی و کاهش ریسکهای سیستماتیک، میتواند منجر به تقویت جریان نقدینگی و شکلگیری موج با ثباتتر در سمت تقاضا شود. در غیر این صورت، نوسانات موقت و فراز و نشیب های احساسی همچنان سناریوی محتمل بازار خواهد بود.
دست بالا در خطرات سیستماتیک
برزو حق شناس، تحلیلگر بازار سرمایه گفت: در حال حاضر بازار سرمایه دو مزیت مهم دارد که به طور بالقوه می تواند به نفع آن باشد. اول ارزش قابل توجه سهام و دوم رشد مستمر متغیرهای بنیادی و سودآوری شرکت ها. با این حال، واقعیت این است که این عوامل به تنهایی باعث حرکت بازار نمی شوند. همانطور که در هفته های اخیر شاهد بودیم، با وجود این حمایت های تحلیلی، بازار روند نزولی را تجربه کرده است. وی ادامه داد: دلیل اصلی این وضعیت، نفوذ شدید ریسکهای سیستماتیک است که بر معاملات سایه سنگینی میاندازد، البته افزایش مستمر نرخ سود نیز به عنوان یک عامل فشار محسوب میشود، اما وزن آن در مقایسه با ریسکهای سیستماتیک کمتر است، به عبارت دیگر، بنیانهای تحلیلی آنقدر قوی هستند که اگر سطح ریسکها اندکی کاهش یابد، میتوان انتظار رشد قابلتوجهی در هفته جاری در بازار را داشت. «در این هفته بازار تقریباً خالی از فروشنده بود. این بدان معناست که فشار فروش به میزان قابل توجهی کاهش یافته است. با این حال، مشکل اصلی عدم وجود یک خریدار قدرتمند است. بازاری که ارزش معاملات آن به حدود 8 تا 9 همات محدود می شود و با کمبود تقاضای موثر مواجه است، طبیعتا نمی تواند رشد قابل توجهی داشته باشد.
بیشتر بخوانید: چه عواملی باعث بقای بورس نسبت به دلار در سال های اخیر شد؟
وی در خصوص چشم انداز هفته آینده اظهار داشت: تحولات پیش رو کاملاً به نتایج مذاکرات و میزان ریسک های سیستماتیک بستگی دارد و در صورت انتشار اخبار مثبت و کاهش ریسک ها، بازار می تواند با شتاب قابل توجهی وارد مسیر صعودی شود اما اگر اخبار امیدوارکننده ای وجود نداشته باشد، نه تنها رشد صورت نمی گیرد، بلکه احتمال بازگشت فشار فروش نیز وجود دارد. این تحلیلگر بازار سرمایه افزود: حتی در سناریوی میانی یعنی شرایطی که نه اخبار مثبت و نه منفی منتشر می شود و فقط مذاکرات ادامه دارد، می توان انتظار بازگشت برخی خریداران به بازار را داشت و شرایط نسبت به یکی دو هفته اخیر کمی بهتر می شود. اما حتی در چنین شرایطی نیز رشد قوی دور از انتظار خواهد بود.» حق شناس در خاتمه تاکید کرد: به لحاظ تحلیلی و بر اساس متغیرهای بنیادی، بازار مستعد صعود است. اما سطح بالای ریسک های سیستماتیک اجازه ظهور این ظرفیت را نمی دهد. در شرایط فعلی همه نگاه ها به نتیجه مذاکرات دوخته شده است. اخبار خوب می تواند بازار را به شدت صعودی کند، اخبار منفی می تواند فشار فروش و حتی سطوح پایین تر را تشدید کند. تداوم عدم قطعیت به معنای ادامه رکود و ناتوانی بازار در حرکت معنادار نیز خواهد بود. در نهایت مشکل اصلی این روزهای بازار سرمایه میزان ریسک است و متغیرهای دیگری در حاشیه قرار دارند.
سرمایه گذارانی که منتظر تعیین تکلیف سیاسی هستند
محمد خبرزاد تحلیلگر بازار سرمایه گفت: در هفته ای که گذشت بار دیگر بازار سرمایه تحت تاثیر حجم بالای اخبار قرار گرفت و در سه روز ابتدایی هفته جو معاملات منفی و ضعیف بود اما در دو روز اخیر شرایط تا حدودی بهتر شد، واقعیت این است که بازار چشم و گوش خود را کاملا معطوف اخبار مربوط به مذاکرات و اظهارات مقامات ایرانی و آمریکایی کرده است و توجه چندانی به گزارش های تحلیلی و تحلیلی مقامات ایرانی و آمریکایی نداشته است. ارزش سهام، وضعیتی که در طول ماه گذشته کم و بیش ادامه داشته است». وی افزود: در اواسط هفته بازار به سطوحی رسید که از نظر تحلیلی واقعاً ارزشمند بود، ارزش دلاری بازار به 75 میلیارد دلار سقوط کرد، نسبت P/E و P/S به پایین ترین حد خود رسید و نسبت شاخص دلاری نیما حتی به سطوح پایین تری نسبت به دوره پس از جنگ 12 روزه رسید.
به عبارت دیگر، از منظر اکثر شاخص هایی که تحلیلگران از آنها به عنوان مبنای تصمیم گیری خرید و فروش استفاده می کنند، بازار در پایین ترین سطوح خود قرار داشت. با این حال، سرمایه گذاران همچنان منتظر تعیین تکلیف روابط ایران و آمریکا هستند و ترجیح می دهند پس از مشخص شدن شرایط، در مورد محل سرمایه گذاری تصمیم گیری کنند. خبرزاد تصریح کرد: در حال حاضر به نظر می رسد بسیاری از فعالان به طور موقت از بورس خارج شده اند تا نتیجه مذاکرات مشخص شود، در این میان بازار در نقاط بسیار جذابی قرار گرفته است و در آستانه فصل مجامع هستیم و تاثیر دلار 130 هزار تومانی به تازگی در گزارش های ماهانه شرکت ها و صورت های مالی شرکت ها نمایان شده است. نسبت ها به ویژه در برخی نمادها در سطوحی هستند که از نظر تحلیلی بسیار جذاب تلقی می شوند و در صورت کاهش ریسک های سیاسی حتی می توان از پتانسیل رشد چشمگیر آن صحبت کرد و ادامه داد: از اواسط هفته نشانه هایی از شکل گیری تقاضا در بازار مشاهده شد که می توان گفت ناشی از همین ارزش بالاست. با این حال، ارزش معاملات همچنان پایین است. حتی در روزی که شاخص ۱.۵ تا ۱.۷ درصد رشد کرد، اکثر فعالان در نقش تماشاگر ماندند تا اینکه ابتدا تکلیف فضای سیاسی مشخص شد و سپس اقدام به خرید کردند.
این تحلیلگر بازار سرمایه درباره رفتار محتاطانه معامله گران توضیح داد: با توجه به وجود طیفی از نوسانات در بازار سرمایه، این رویکرد بی دلیل نیست، برخی از سرمایه گذاران ترجیح می دهند پس از مشخص شدن نتایج مذاکرات، حتی با حداکثر سه درصد قیمت بالاتر وارد شوند؛ زیرا در صورت بروز یک ریسک جدی مانند تشدید تنش یا افزایش احتمال زیان متقاطع قیمت ها و تشدید ضرر و زیان متقاطع قیمت ها؛ بنابراین از دیدگاه مدیریت ریسک، این رفتار تا حدودی قابل درک است.”
خبرزاد در خاتمه گفت: طبق اظهارات طرفین، این هفته از نظر مذاکرات بسیار تعیین کننده است و تاثیر آن مستقیماً بر بازار سرمایه قابل مشاهده خواهد بود و در صورت انتشار اخبار مثبت و یا حداقل کاهش محسوس احتمال وقوع جنگ، می توان انتظار داشت که هفته آینده برای بازار سرمایه بسیار مساعد و با رشد قابل توجهی باشد. الگوی هفته های اخیر – چند روز منفی، یک روز متعادل و دوباره افت – ادامه خواهد داشت.”
منبع: دنیای اقتصاد
