مهدی مطهرنیا کارشناس مسائل بین الملل در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:
به گفته ون هیلیر، خبرنگار کاخ سفید. نوشت: بدر البوسعیدی وزیر امور خارجه عمان قرار است روز جمعه با معاون رئیس جمهور جی.
1) معنای راهبردی سفر غیرمنتظره وزیر خارجه عمان
وقوع یک سفر غیرمنتظره در سطح بالا، آن هم در شرایط متشنج، «نشانه» است. نشانه ای از ورود بازیگران واسطه به مرحله پیش اخطار. این مرحله زمانی اتفاق می افتد که:
احتمال درگیری نظامی افزایش یافته است، اما هنوز تصمیم گیری نشده است.
بازیگران سوم (مانند عمان) برای جلوگیری از عبور از «خط قرمز جنگ» فعال می شوند.
کانال های پنهان و نیمه پنهان دیپلماسی در حال نزدیک شدن به سطح عمومی است.
در این زمینه، سفر آلبوسعیدی به واشنگتن نشان می دهد که آمریکا و ایران در نقطه حساسی قرار دارند که نیازمند مدیریت بحران از طریق یک میانجی قابل اعتماد است.
2) چرا عمان؟
عمان یک “بازیگر خاکستری قابل اعتماد برای هر دو طرف” است. یعنی:
1- نه در بلوک ایران است و نه در بلوک آمریکا.
2- سابقه میانجی گری موفق در پرونده هسته ای و آزادی زندانیان را دارد.
3- درک دقیقی از حساسیت های امنیتی خلیج فارس دارد.
4- بیشترین آسیب را از تشدید جنگ در منطقه می بیند.
بنابراین، فعال شدن عمان نشانهای از رسیدن تنشها به سطحی است که نیازمند یک بازیگر بیطرف یا نیمه بیطرف برای جلوگیری از محاسبات اشتباه است.
3) پیام دیدار با معاون رئیس جمهور آمریکا
ملاقات با جی دی ونس (معاون رئیس جمهور) به جای وزیر امور خارجه یا مشاور امنیت ملی چند معانی دارد:
1- پرونده ایران به بالاترین سطح تصمیم گیری در کاخ سفید منتقل شده است.
2- دولت آمریکا می خواهد پیام های سیاسی و امنیتی را از نزدیک ترین حلقه به رئیس جمهور برساند.
3- این جلسه نشان می دهد که موضوع فقط یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه تا حد تهدید امنیت ملی مطرح شده است.
این سطح بازدید معمولاً زمانی اتفاق میافتد که:
الف) یا آمریکا در حال بررسی گزینه های سخت است،
ب) یا می خواهد پیام های بازدارنده و هشدار دهنده را از طریق یک واسطه مخابره کند.
4) علائم احتمالی جنگ
بر اساس گزارش های خبری، آمریکا در هفته های اخیر فشار نظامی خود را افزایش داده و کشتی ها و جنگنده ها را در منطقه مستقر کرده است… این نوع تحرکات «نمایش قدرت برای مدیریت ادراک» است. یعنی:
1- آمریکا می خواهد ایران را از اقداماتی که ممکن است منجر به جنگ شود باز دارد.
2- اما در عین حال این حرکات می تواند خطر اشتباه محاسباتی را افزایش دهد.
ورود عمان به این صحنه یعنی:
سیستم امنیتی منطقه وارد مرحله پیش از بحران شده است.
5) هدف واقعی این جلسه
معمولاً سه هدف برای چنین حرکاتی وجود دارد:
الف) مدیریت بحران و پیشگیری از جنگ
این هدف بدیهی است و در اخبار نیز به آن اشاره شده است.
ب) ارسال پیام غیرمستقیم بین تهران و واشنگتن
عمان کانالی برای انتقال پیام های حساس است. پیام هایی که از طریق مسیر رسمی قابل انتقال نیستند.
ج) آماده سازی زمینه برای توافق محدود یا آتش بس منطقه ای
او معتقد است زمانی که تنش به اوج خود می رسد، امکان شکل گیری «توافق های کوچک» بیشتر می شود.
6) پیامدهای احتمالی این جلسه
در چارچوب مطالعات آینده امنیتی، 3 شبه سناریو قابل تصور است:
• شبه سناریوی 1: کاهش تنش
اگر پیام ها موثر واقع شوند، احتمالا شاهد کاهش مانورهای نظامی و بازگشت به مذاکرات فنی خواهیم بود.
• شبه سناریوی 2: تثبیت تنش بدون جنگ
وضعیت به حالت “بدون جنگ، بدون صلح” می رسد. رایج ترین سناریو در روابط ایران و آمریکا.
• شبه سناریوی 3: تشدید بحران
اگر پیام ها به نتیجه نرسید، احتمال برخورد محدود یا اشتباه محاسباتی افزایش می یابد.
به طور معمول، ساختار قدرت جهانی به سمت مدیریت بحران از طریق فشار کنترل شده حرکت می کند، نه جنگ همه جانبه. اما این بدان معنا نیست که امکان پذیر نیست.
7) خلاصه تحلیلی
این دیدار یک “علامت هشدار دهنده” است. نشانه ای که:
1- تنش بین ایران و آمریکا وارد مرحله حساسی شده است.
2- افزایش احتمال اشتباه در محاسبه
3- بازیگران میانجی برای جلوگیری از عبور از آستانه جنگ فعال شده اند.
این تحرکات معمولاً زمانی رخ می دهد که ساختار امنیتی منطقه در شرف تغییر یا تصمیم گیری مهم است.
