شهادت رهبر انقلاب، تشکیل شورای موقت رهبری و انتخاب رهبر جدید به یکی از حساس ترین نقاط عطف تاریخ جمهوری اسلامی تبدیل شده است. در چنین شرایطی انتخاب رهبر جدید صرفاً جابه جایی در رأس هرم قدرت نیست، بلکه مسیر ثبات و آینده نظام سیاسی کشور را تعیین می کند.
به گزارش دنیای اقتصاد، چهارمین اجلاس شورای موقت رهبری روز جمعه 23 اسفندماه با حضور مسعود مزکیان رئیس جمهور، محسنی آزهی رئیس قوه قضائیه و علیرضا اعرافی از اعضای فقیه شورای نگهبان برگزار شد.
در این جلسه اعضای شورا تصمیم گرفتند با حمایت جدی از نیروهای مسلح در این نبرد، نیروهای مسلح را تقویت کنند. همچنین قرار شد شورای خبرگان رهبری تشکیل شود و رهبر آینده معرفی شود. در پی شرایط پیش آمده، دولت موظف شد مصوبات شورای رهبری را برای تامین نیازهای اساسی کشور به ویژه کالاهای اساسی و دارو اجرا کند.
در این جلسه علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی گزارشی از آخرین وضعیت جنگ ارائه کرد. رئیس جمهور پیش از این روز یکشنبه در تشریح جزئیات جلسات این شورا گفت: شورای موقت رهبری از روز یکشنبه ۱۹ حوت آغاز به کار کرد.
در ساختار جمهوری اسلامی ایران، رهبر عالی ترین مرجع تصمیم گیری در حوزه های کلیدی از جمله سیاست خارجی، دفاعی و امنیتی است. در شرایط جنگی این نقش چند برابر می شود. بنابراین انتخاب رهبر جدید مستقیماً بر ادامه یا توقف جنگ تأثیر می گذارد. مسیر آینده را از نظر آتش بس یا تشدید واکنش متقابل تعیین می کند، تأثیر فوری بر انسجام نیروهای مسلح و ساختارهای امنیتی دارد و پیام روشنی را به بازیگران منطقه ای و جهانی ارسال می کند.
از این منظر، تحلیلگران و فعالان سیاسی ضمن تاکید بر ضرورت انتخاب رهبر جدید، البته با رعایت شرایط و شرایط موجود، معتقدند که این انتخاب علاوه بر تداوم ساختارهای موجود و تقویت آنها، باید اجماع عمومی را نیز به خود جلب کند و در عین حال، ضمن شناخت وضعیت کنونی ایران، پیامی قاطع به وضعیت خارج از ایران برساند.
محمود واعظی معاون و رئیس دفتر سیاسی حزب اعتدال و توسعه در تحلیل خود از این فضا بر عنصر عقلانیت و رضایت عمومی تاکید دارد. او معتقد است که انتخاب رهبر نباید صرفاً تغییر در ساختار قدرت تلقی شود، بلکه باید پاسخی به نیازهای کنونی جامعه باشد.
در شرایط بحرانی، این انتخاب باید بر اساس یک اجماع گسترده در درون نخبگان قدرت باشد و در عین حال اقبال عمومی را با خود همراه کند. از این رو تقویت انسجام داخلی در زمان جنگ، پرکردن خلأهای سیاسی و اجتماعی و مقاومت بیشتر در برابر فشارهای خارجی، سه ضرورت مهم این شرایط است.
بنابراین شخصیتی که نماینده اجماع ملی باشد می تواند سرمایه اجتماعی لازم را برای تصمیم گیری های سخت (جنگ یا صلح) فراهم کند، مردم را در تحمل فشارهای اقتصادی و امنیتی گرد هم آورد، از تبدیل بحران خارجی به بحران داخلی جلوگیری کند. شاخص دیگری که کارشناسان در این شرایط مطرح می کنند، شناخت شرایط منطقه و نظام بین الملل است. امروز ایران در یک محیط بسیار پیچیده عمل می کند. رقابت قدرتهای بزرگ (آمریکا، چین، روسیه)، تنشهای مزمن منطقهای، اقتصاد درگیر در تحریمها و موضوع افکار عمومی و نسل جوان، همگی از موضوعات نوظهور هستند.
بنابراین درک دقیق موازنه قوا در منطقه، چگونگی دستیابی به بازدارندگی، تنش زدایی، واکنش قاطع و انعطاف به موقع از جمله عواملی است که باید بتواند بین اصول و منافع تعادل برقرار کند. بنابراین، قدرت تصمیمگیری سریع اما مبتنی بر تحلیل در شرایط و زمانبندیهای مختلف بهویژه در مدیریت جنگ، میتواند از ورود کشور به چرخه فرسایش جلوگیری کرده و در عین حال موجب تقویت ظرفیتها شود.
بنابراین ضرورت حل چالش های سیاست خارجی یکی از مولفه هایی است که به اعتقاد کارشناسان باید در انتخابات پیش رو به دقت مورد توجه قرار گیرد. واقعیت این است که ایران با یک سری موارد پیچیده مواجه است: از بحث جنگ و تنش با آمریکا و اسرائیل گرفته تا روابط با همسایگان و بحث تحریم ها، اقتصاد جهانی و نقش ایران در محورهای منطقه. زمینه سازی برای کاهش تحریم ها، مدیریت تنش های منطقه ای، ایجاد کانال های دیپلماتیک موثر و تقویت تاب آوری و ظرفیت سازی برای مقابله با فشارهای اقتصادی و اجتماعی در این شرایط موضوعی مهم و تعیین کننده است.
در شرایط جنگ، کشور بیش از هر چیز به شخصیتی نیاز دارد که از مقبولیت عمومی برخوردار باشد. قادر به ایجاد اجماع در داخل دولت؛ درک عمیقی از منطقه و نظام بین المللی داشته باشند. قدرت تصمیم گیری سریع اما بر اساس محاسبات هزینه و فایده داشته باشد و حفظ منافع ملی و کاهش هزینه های بلندمدت را در اولویت قرار دهد. در چنین شرایطی انتخاب رهبر نه تنها تعیین یک شخص، بلکه تعیین مسیر تاریخی کشور است.
در همین راستا رضا سپوند نماینده خرم آباد و رئیس فراکسیون توسعه بر لزوم نگاه ملی و مقتدرانه در این انتخابات تاکید می کند. او معتقد است که رهبر آینده باید معمار گذار ایران به یک قدرت درجه یک باشد. سپهوند در این خصوص می گوید: فرآیند انتخاب رهبری توسط خبرگان ملت انجام می شود و بدون شک ویژگی های لازم برای این مسئولیت خطیر توسط این نهاد ارزیابی و انتخاب می شود.
اما از دیدگاه من فردی که به عنوان رهبری انتخاب می شود باید منافع ملی را بر همه چیز ترجیح دهد و تمام تلاش خود را برای ادامه مسیر کشور در جهت تبدیل شدن به یک قدرت مستقل و موثر انجام دهد. امید است در آینده نزدیک ایران به یکی از قدرت های برتر جهان چه در زمینه نظامی و چه در زیرساخت های اقتصادی تبدیل شود.
این نماینده مجلس با اشاره به چالش های پیچیده دیپلماتیک و نظامی، عنصر تجربه را به عنوان کلیدی ترین ابزار رهبری مورد تاکید قرار داد و در پاسخ به این سوال که درک دقیقی از فضای بین الملل برای رهبر آینده ایران چقدر ضروری است، گفت: فرد منتخب باید در دوره های مختلف و در عرصه های مختلف تجربه لازم را داشته باشد و انشاءالله با آگاهی از مسائل و برنامه های کلان اقتصادی کشور، کار خود را با مسائل کلان اقتصادی و نظامی آغاز کند. ابعاد سیاسی با قدرت پیش خواهد رفت.
