کریستالینا جورجیوا، رئیس صندوق بینالمللی پول، از شوکهای غیرمنتظره جنگ در خاورمیانه و آزمون تابآوری اقتصاد جهانی گفت و هشدار داد که در صورت طولانیتر شدن این مناقشه، میتواند بر قیمتهای انرژی، احساسات بازار، رشد اقتصادی و تورم تأثیر بگذارد و «فشارهای جدیدی را بر دوش سیاستگذاران سراسر جهان وارد کند».
بر اساس گزارش اقتصاد جهانی، سناریوهای اقتصاد بلومبرگ نشان می دهد که افزایش قیمت انرژی می تواند تورم را افزایش داده و به رشد اقتصاد جهانی آسیب برساند. در این میان تنش هایی نیز در رابطه با تعرفه های تجاری وجود دارد.
جنگ در خاورمیانه بر بازارهای جهانی نیز تأثیر گذاشته است. از جمله، شاخص های مبتنی بر فناوری در کره جنوبی و تایوان بیشترین آسیب را دیده اند. جایی که سرمایه گذاران خارجی میلیاردها دلار سهام فروخته اند.
نهادهای بین المللی نسبت به پیامدهای اقتصادی جنگ برای کشورهای منطقه هشدار داده اند. این جنگ نه تنها یک بحران نظامی است، بلکه می تواند ساختار اقتصادی خاورمیانه را در زمینه های انرژی، گردشگری، تجارت و امنیت غذایی تحت تاثیر قرار دهد. در ادامه مهم ترین اثرات اقتصادی احتمالی این درگیری ها مورد بررسی قرار می گیرد.
شوک به بازار انرژی منطقه ای
خاورمیانه مرکز اصلی تولید نفت و گاز در جهان است و هرگونه جنگ در این منطقه بلافاصله بازار انرژی را تحت تاثیر قرار می دهد. در صورت طولانی شدن جنگ، ممکن است صادرات انرژی کشورهای خلیج فارس کاهش یابد و درآمدهای نفتی این کشورها دچار نوسانات زیادی شود.
تاثیر بر گردشگری و خدمات
اقتصاد بسیاری از کشورهای منطقه به ویژه امارات، بحرین و قطر علاوه بر نفت به گردشگری نیز وابسته است. جنگ و ناامنی معمولا سفرهای بین المللی را کاهش می دهد. پیش بینی ها نشان می دهد که تعداد گردشگرانی که در سال 2026 وارد خاورمیانه می شوند ممکن است بین 11 تا 27 درصد کاهش یابد. این کاهش می تواند ده ها میلیارد دلار از درآمد گردشگری منطقه را از بین ببرد. همچنین بسته شدن حریم هوایی و لغو هزاران پرواز، فعالیت شرکت های هواپیمایی و فرودگاه های بزرگ منطقه را مختل کرده است.
اختلال در تجارت و حمل و نقل
درگیری نظامی در خلیج فارس هزینه های بیمه کشتی ها و تاخیر در حمل و نقل را افزایش داده است. بسیاری از کشتی های حامل نفت و کالا متوقف شده و یا مجبور به تغییر مسیر خود شده اند. این امر تجارت منطقه ای را کند می کند و می تواند قیمت کالاها را در کشورهای خاورمیانه افزایش دهد. از سوی دیگر، کشورهایی که به واردات مواد غذایی یا کالاهای صنعتی وابسته هستند، ممکن است با کمبود یا افزایش قیمت مواجه شوند.
افزایش قیمت مواد غذایی و کودهای شیمیایی
برخی گزارش ها هشدار داده اند که توقف تولید در تاسیسات منطقه می تواند عرضه جهانی کود را کاهش دهد و قیمت آن را افزایش دهد. در نتیجه هزینه تولید محصولات کشاورزی افزایش یافته و احتمال افزایش قیمت مواد غذایی در دنیا وجود دارد.
کاهش سرمایه گذاری و بی ثباتی مالی
در شرایط جنگی، سرمایه گذاران خارجی معمولاً از منطقه خارج می شوند یا سرمایه گذاری های جدید را متوقف می کنند. این موضوع می تواند رشد اقتصادی کشورها را کند کند. بازارهای مالی نیز معمولاً با نوسانات شدید مواجه می شوند و ارزش برخی از دارایی ها کاهش می یابد. اگر درگیری کوتاه باشد، اقتصاد منطقه ممکن است سریعتر به حالت عادی بازگردد. اما اگر جنگ طولانی شود، خطر رکود اقتصادی در برخی از کشورهای خاورمیانه افزایش خواهد یافت.
