جلد پنجم کتاب شش جلدی وینستون چرچیل با عنوان حلقه بسته می شود که به مرحله نهایی جنگ جهانی دوم در اروپا و سقوط آلمان نازی می پردازد. چرچیل در این جلد به تحولات نظامی، استراتژیک و سیاسی در پایان جنگ می پردازد و نشان می دهد که چگونه تصمیمات حیاتی رهبران متفقین، همبستگی مردم و فشار جبهه های متعدد منجر به پیروزی نهایی شد.
چرچیل ابتدا نیروهای متفقین را برای عملیات نرماندی و فتح اروپای غربی آماده می کند. وی در توضیح این مطلب به تحلیل برنامه های عملیاتی و انتخاب زمان مناسب برای حمله، هماهنگی بین نیروهای انگلیسی، آمریکایی و کانادایی و همچنین اهمیت اطلاعات و جاسوسی در شناسایی نقاط ضعف پدافند آلمان پرداخت و نشان داد که موفقیت عملیات نرماندی حاصل سال ها برنامه ریزی دقیق، همکاری قدرت ها و همبستگی نظامی و سیاسی بوده است.
یکی از موضوعات اصلی جلد پنجم، نبرد نرماندی و پیشروی متفقین در فرانسه است. چرچیل به تفصیل مبارزات، تلفات و تاکتیکهای نظامی را به دقت بیان میکند و تأکید میکند که روحیه و مقاومت نیروهای متفقین و در عین حال ضعف فرماندهی و تجهیزات آلمان به دلیل چندین سال جنگ طاقتفرسا علیه بسیاری از کشورهای جهان، موفقیت متفقین را ممکن ساخته است. چرچیل تاکید می کند که پیروزی در فرانسه زمینه را برای سقوط رژیم نازی و بازپس گیری بیشتر قلمروهای اروپایی فراهم کرد.
اتحاد جماهیر شوروی در حالی که در غرب پیشروی می کرد، فشار شدیدی بر آلمان در شرق وارد می کرد. چرچیل اشاره می کند که شکست های سنگین ارتش آلمان در اتحاد جماهیر شوروی و لهستان، منابع و قدرت رزمی این کشور را تحلیل برد. وی همچنین تاکید میکند که هماهنگی بین جبهههای شرقی و غربی، حلقه نهایی محاصره آلمان را بسته و این فشار دوجانبه باعث شد آلمان دیگر نتواند در درازمدت مقاومت کند.
چرچیل در جلد پنجم کتاب خود اهمیت رهبری و تصمیمات سیاسی انتقادی را برجسته می کند. به عنوان مثال به همکاری او با روزولت و استالین و مدیریت اختلافات بین متحدین می پردازد و نشان می دهد که تعادل بین اهداف نظامی و دیپلماسی عامل اصلی موفقیت عملیات بوده است. همچنین به اهمیت حمایت داخلی و افکار عمومی در حفظ انگیزه نیروهای متفقین اشاره می کند و تاکید می کند که «جنگجویان بی روح» نمی توانند راه پیروزی را باز کنند.
چرچیل در جلد پنجم نیز به ابعاد انسانی جنگ پرداخته و مقاومت مردم در کشورهای آزاد شده و کمک آنها به نیروهای متحد، فداکاری و شهامت سربازان و مردم عادی در شرایط سخت و انعکاس فشار و رنج انسانی را برشمرده و در عین حال امید به پایان جنگ و بازسازی ارتش کشورهای ویران شده توسط نازی را عنوان کرده است.
آنچه چرچیل از آن به عنوان «ابعاد انسانی جنگ» و فداکاری و شجاعت سربازان و مردم عادی یاد می کند، در سریال معروف «ارتش مخفی» به خوبی به تصویر کشیده شده است. سریالی که در اوایل دهه 70 از تلویزیون ایران نیز پخش شد و یکی از دقیق ترین سریال های مربوط به جنگ جهانی دوم است که در آن مقوله «مقاومت در برابر دشمن متجاوز» به زیبایی و با دقت و ظرافت ترسیم شده است.
از نظر چرچیل، جنگ با همه بدی ها و رنج ها و تلخی هایش، بستری برای شکل گیری و تجلی اعمال انسان به معنای اخلاقی و متعالی کلمه بود. یعنی جنگ مانند کورهای است که مردم و ملتهای مدافع سرزمینشان را قویتر و قویتر میکند و زمینهای میشود تا گامهای بلندی برای ساختن آیندهای بهتر برای خود و فرزندانشان بردارند. به این ترتیب جلد پنجم کتاب چرچیل نه تنها روایتی از عملیات نظامی است، بلکه حاوی درس هایی درباره فداکاری، همبستگی و امید انسانی است.
البته چرچیل در این جلد تحلیل های نظامی مفصلی نیز ارائه می دهد. به عنوان مثال، خطوط دفاعی آلمان و نقاط ضعف آنها را بررسی می کند، اهمیت هماهنگی بین جبهه ها و مدیریت منابع انسانی و مادی را یادآوری می کند و نقش اطلاعات و تاکتیک های ابتکاری را در پیروزی نهایی توضیح می دهد. او نشان می دهد که ترکیبی از تجزیه و تحلیل دقیق، اجرای هوشمندانه و صبر استراتژیک حلقه نهایی پیروزی متفقین بر نیروهای هیتلر در جنگ جهانی دوم را تشکیل می دهد.
از نظر شیوه نگارش ادبی، چرچیل در این مجلد همچنان ترکیبی از روایت شخصی، تحلیل تاریخی و نثر ظریف و مؤثر را حفظ کرده است و این ویژگی ها باعث می شود خواننده فشار و اضطراب روزهای پایانی جنگ را احساس کند. همچنین تصمیمات پیچیده رهبران با زبانی قابل فهم و جذاب توصیف می شود و همه این موارد در نهایت با تجربه شخصی چرچیل از جنگ و همچنین با تحلیل استراتژیک و انسان محور او ترکیب می شود.
در مجموع جلد پنجم کتاب «جنگ جهانی دوم» با تمرکز بر مرحله پایانی جنگ، یعنی سقوط آلمان و بازپس گیری قلمرو اروپا، نشان می دهد که پیروزی آلمان نازی ابتدا نتیجه همکاری قدرت ها، تصمیم گیری های راهبردی و مقاومت مردم بوده است. ثانیاً محاصره آلمان نتیجه هماهنگی عملیات نظامی در جبهه های شرق و غرب بود. این جلد مقدمه ای است برای جلد ششم و پایانی که در آن چرچیل به بررسی پیامدهای جنگ و صلحی که پس از آن رخ داد می پردازد.
