صابر گل انباری کارشناس روابط بین الملل در یادداشتی نوشت:
ترامپ امروز به سبک جنایتکاران عصر حجر تهدید کرد که اگر ایران تنگه هرمز را باز نکند، فردا کل نیروگاه ها و پل های کشور را بمباران خواهد کرد. رسیدن جنگ به چنین مرحله ای نشانه های مهمی از یک بن بست استراتژیک دارد؛ بن بستی که باعث شده ترامپ از ادعای “کمک” به ملت ایران برای “بازگرداندن” تهدید ایران به “احیای” آن به گلوله برود. و به این ترتیب عزت و اعتبار آمریکا را صرف بازگشایی تنگه ای کرد که قبل از جنگ باز بود اما اکنون به مهمترین هدف او از جنگ و خروج از آن تبدیل شده است.
ترامپ که تا دیروز می گفت تنگه هرمز برایش مهم نیست و می خواست دیگر کشورها و متحدان اروپایی آمریکا برای بازگشایی آن اقدام کنند و آمریکا نیازی به آن ندارد اما حالا آنقدر عصبانی است که آن را «تنگه لعنتی» نامید و حتی تا حد فحاشی پیش رفت.
بنابراین سوال اصلی این ساعات این است که فردا چه خواهد شد؟ آیا ترامپ تهدیدهای خود را عملی خواهد کرد؟ آیا به هر دلیلی از اجرای مجدد آن خودداری می کند؟
ترامپ یک قمارباز بازنده است
اولاً می توان گفت وقتی یک خودشیفته دیوانه در رأس «ابر قدرتی» مثل آمریکا قرار می گیرد، باید نگران بود. او مثل قماربازی است که وقتی می بازد از عصبانیت حاضر نیست واقعیت را بپذیرد و زیر میز می زند و هر چه دارد خراب می کند. بنابراین هر رفتاری ممکن است برای ترامپ رخ دهد.
این به خاطر شخصیت خودشیفته اوست. اما در عین حال همین ترامپ تاجر هم هست و نیاز به نوعی محاسبه و سنجش سود و زیان دارد. تاکنون در موارد مهم داخلی و خارجی شاهد رفتارهای برخاسته از هر دو بعد شخصیتی یا ترکیبی از آنها بوده ایم. در واقع تضادهای مداوم در گفتار و رفتار او نیز به این دوگانگی شخصیتی برمی گردد که از او چهره ای غیرقابل پیش بینی می ساخت.
ترامپ تحت تأثیر این دوگانگی و نتانیاهو این جنگ را علیه ایران آغاز کرد. هم برای انتقام گرفتن از رویکرد ایران و هم برای مخالفت با خواسته هایش از دوره اول تا کنون و هم با این تصور که این جنگ یک بردگی کامل خواهد بود. اما حالا به این نتیجه رسیده که اینطور نیست و جنگ مطابق میل او پیش نرفت. این موضوع جنبه خودشیفتگی شخصیت او را به شدت برانگیخت و آنقدر خشم او را برانگیخت که بی شرمانه چنین تهدیدهایی را برای خروج از بن بست انجام دهد. صرف نظر از اینکه این تهدیدات عمدی می تواند مصداق «جنایت جنگی» بر اساس قوانین داخلی آمریکا و قوانین بین المللی باشد.
این همان ترامپی است که به دنبال جایزه صلح نوبل بود و مدعی شد که جنگ طلب نیست و به چندین جنگ در جهان پایان داده است. با این حال، اگر ذهن محاسبه گر ترامپ بر خودشیفتگی او غلبه کند، می توان امیدوار بود که او دست به چنین کاری نزند. اگر این تهدیدهای او فقط ناشی از حس انتقام نیست و نوعی محاسبه در آن دخیل است، مثلاً امیدوار است که با توسل به آنها، تنگه هرمز بازگشایی شود، نگرانی از عواقب گسترده چنین اقدامی می تواند او را کند کند. زیرا همانطور که ایران هشدار داده است، اگر باب المندب نیز در کنار تنگه هرمز بسته شود و تاسیسات نفتی در منطقه هدف قرار گیرد، عواقب آن برای اقتصاد جهانی و اقتصاد خود آمریکا فاجعهبار خواهد بود. در چنین شرایطی بمباران نیروگاههای ایران برای کشور فاجعهبار است، اما برای اقتصاد جهانی، آمریکا و امنیت منطقه نیز هزینه دارد.
در نهایت یا احساسات خودشیفتگی او را تسخیر می کند و تصمیم می گیرد بمباران گسترده ای انجام دهد یا ذهن محاسبه گر او غالب می شود و به دلیل ترس از عواقب از چنین اقدامی جلوگیری می کند. البته شاید بتوان گفت همین عقل محاسبه گر او را به این نتیجه رسانده است که چنین بلایی پیش نخواهد آمد.
اما از لحن و محتوای تهدیدهای خشم آلود امروز و حجم عصبانیت او مشخص می شود که او خود را با تصمیم بسیار دشواری مواجه می کند.
در مجموع، سه احتمال برای فردا قابل تصور است. ابتدا تصمیم خود را اجرا کند. در این صورت بعید است که بلافاصله شاهد بمباران گسترده تمامی نیروگاه های سراسر کشور باشیم و احتمالاً سعی خواهد کرد با هدف قرار دادن چند نیروگاه و سایر اهداف جدیت خود را نشان دهد و سپس ضرب الاجل جدیدی تعیین کند.
احتمال دوم این است که مثل دفعات قبل ضرب الاجل دیگری را به بهانه پیشرفت در مذاکرات یا نزدیک بودن توافق اعلام کند که محتمل است. احتمال سوم این است که تحرکات دیپلماتیک در ساعات اخیر روزنه ای را باز کند. در اینجا این احتمال وجود دارد که ایران امروز و فردا پاسخی به طرح پیشنهادی خود بدهد تا از ترامپ بهانه بگیرد.
