جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا بامداد 29 فروردین در حالی به تنش نظامی 40 روزه خود پایان دادند که دولت پاکستان در حال آماده شدن برای آغاز مذاکرات برای دستیابی به صلحی پایدار بود. توقف جنگ از سوی ایران پذیرفته شد در حالی که تهران اصرار داشت که این توقف باید راهی برای دستیابی به توقف دائمی جنگ علیه ایران و تامین حقوق این کشور باشد و از این رو مشارکت پاکستان در مذاکرات را پذیرفت.
به گزارش ایرنا، هیات ایرانی شامگاه جمعه 31 فروردین ماه تهران را به مقصد پاکستان ترک کرد و در راس این هیئت محمدباقر قالیباف رئیس مجلس، سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه، کاظم غریب آبادی معاون حقوقی و امور بین الملل وزیر امور خارجه، اسماعیل بخایی سخنگوی وزارت امور خارجه، علی اکبر احمدیان عضو شورای دفاع، علی اکبر احمدیان از اعضای شورای روابط خارجی بانک مرکزی، علی باقر احمدیان از اعضای شورای مرکزی بانک، سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه، معاون حقوقی و امور بین الملل وزیر امور خارجه حضور داشتند. 168 مسئول و نماینده مجلس در پرواز میناب حضور داشتند.
هیئت ایرانی صبح روز شنبه 22 فروردین ماه وارد فرودگاه اسلام آباد شد و با استقبال گرم مقامات پاکستانی از ژنرال عاصم منیر فرمانده ستاد کل نیروهای مسلح تا محمد اسحاق دار معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه این کشور مواجه شد.
اتفاقی که در پاکستان افتاد
قالیباف در فرودگاه اسلام آباد درباره این مذاکرات اظهار داشت: تهران با نیت خیر و بدون اعتماد به آمریکا وارد گفت وگو شد و تجربه مذاکره با آمریکایی ها همواره با شکست و نقض توافق مواجه بوده است. اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان نیز با تاکید بر اینکه کشورش مصمم است دستیابی به راه حلی پایدار برای پایان جنگ را تسهیل کند، ابراز امیدواری کرد که طرفین مذاکرات تعامل سازنده ای داشته باشند.
مذاکرات مقامات ایرانی و پاکستانی از بدو ورود آنها آغاز شد و در دیدار با ژنرال مونیر فرمانده پاکستان و هیات ایرانی دیدگاه ها و نقطه نظرات خود را برای انتقال به طرف آمریکایی با مقامات پاکستانی در میان گذاشتند. هیئت آمریکایی به ریاست جی دی ونس معاون رئیس جمهور آمریکا به همراه استیو ویتکاف و جرد کوشنر نماینده ترامپ در خاورمیانه و داماد رئیس جمهور، تیم های فنی، کارشناسی و البته امنیتی صبح شنبه وارد پاکستان شدند.
اما ماراتن اصلی مذاکرات از صبح شنبه در هتل سارینا اسلام آباد آغاز شد. جایی که رئیس مجلس ایران با شهباز شریف نخست وزیر پاکستان دیدار و درباره روند، جزئیات و دیدگاه های تهران گفت وگو کرد. قالیباف با همتای پاکستانی خود نیز دیدار و گفتگو کرد.
شریف پس از گفتگو با هیأت ایرانی، بعد از ظهر شنبه مذاکرات خود را با ونس در حالی آغاز کرد که اخبار ضد و نقیضی درباره آزادسازی دارایی های ایران توسط آمریکا منتشر شد.
بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه پیش از آغاز رسمی مذاکرات، محور اصلی مذاکرات هیأت ایرانی با مقامات پاکستانی را برنامه 10 ماده ای دانست و با اشاره به اینکه در برهه ای خاص از تاریخ ایران درگیر یک مبارزه دیپلماتیک هستیم، گفت: دیپلماسی اکنون تداوم دفاع و جنگ در میدان جنگ برای ما است.
مذاکرات رسمی و مستقیم ایران و آمریکا بعدازظهر شنبه با حضور مقامات پاکستانی آغاز شد و قالیباف، عراقچی و باقریکانی به نمایندگی از ایران و ونس، کوشنر و ویتکف به نمایندگی از آمریکا پشت درهای بسته هتل سارینا اسلامآباد یکی از مهمترین و در عین حال بلندپایهترین مذاکرات ایران و آمریکا در 4 سال گذشته را آغاز کرد. در حالی که کمتر کسی انتظار داشت این گفتگوها بیش از 20 ساعت طول بکشد.
کاظم غریب آبادی، معاون حقوقی وزیر امور خارجه در حاشیه مذاکرات ایران و آمریکا با تاکید بر تفاوت های اساسی این دور از مذاکرات نسبت به گذشته، آمادگی کامل جمهوری اسلامی ایران را برای تمامی سناریوها و حضور در مذاکرات با دست بالا اعلام کرد و گفت: کنترل و حاکمیت موثر ایران بر تنگه هرمز نقش کلیدی در ایجاد ابزاری مهم برای طرف مقابل ایفا کرده است. جدول گرچه عوامل دیگری نیز در این زمینه مؤثر بوده اند، اما این دو مؤلفه برجسته ترند.
گفت وگوهای سه جانبه و دوجانبه، تبادل پیام های مکتوب، تماس و رایزنی با پایتخت ها، ضیافت شام کاری، نفس های کوتاه و ادامه مذاکرات و در نهایت پایان یافتن در ساعت 3 بامداد امروز، از مهمترین رویدادهای خبری این ماراتن بود و در نهایت مسیر این توافق با چالش های فراوانی با خواسته های مطرح شده از سوی آمریکا مواجه شد و بدون این که چارچوب و نتیجه مطلوب مذاکرات هر دو طرف پایان یابد، به نتیجه رسید.
بقایی پس از پایان مذاکرات در گزارشی در این باره نوشت: در 24 ساعت گذشته در خصوص ابعاد مختلف موضوعات اصلی مذاکرات از جمله تنگه هرمز، موضوع هسته ای، غرامت جنگی، لغو تحریم ها و پایان کامل جنگ علیه ایران و منطقه بحث و تبادل نظر شد. موفقیت این روند دیپلماتیک در گرو جدیت و حسن نیت طرف مقابل و پرهیز از زیاده خواهی و مطالبات غیرقانونی و پذیرش حقوق متقلبانه و منافع مشروع ایران است.
سخنگوی وزارت امور خارجه مذاکرات اسلام آباد (حدود 24 ساعت) را طولانی ترین مذاکرات ایران و آمریکا در سال گذشته عنوان کرد و گفت: در مذاکرات اسلام آباد مسائل و شرایط بسیار پیچیده از جمله تنگه هرمز و منطقه اضافه شد. طبیعی بود که نمی شد انتظار داشت این مسائل در حدود 24 ساعت حل شود. در این دوره از مذاکرات دو طرف در برخی زمینه ها به توافقاتی دست یافتند و در برخی زمینه ها مانند تنگه هرمز و مسائل منطقه ای اختلاف و اختلاف نظر وجود داشت.
بقایی با بیان اینکه این مذاکرات پس از 40 روز جنگ و چند روز آتش بس نه در فضای بی اعتمادی بلکه در فضای شبهه انجام شد، گفت: آمریکا در 9 ماه دو بار با مشارکت رژیم اسرائیل تجاوز کرده است.
وی در پاسخ به اینکه آیا دیپلماسی پایان یافته است، گفت: دیپلماسی هیچ گاه پایان ندارد، دیپلماسی ابزاری برای تامین، حفظ و حفظ منافع ملی است و رایزنی های ایران، پاکستان و کشورهای دوست و همسایه ادامه خواهد داشت.
ونس در پایان این دور از مذاکرات ضمن تکرار ادعاهای آمریکا گفت: اکنون 21 ساعت است که کار می کنیم و با ایرانی ها گفتگوهای اساسی زیادی داشته ایم. این خبر خوبی است. اما خبر بد این است که ما به توافق نرسیدهایم و فکر میکنم این خبر برای ایران بسیار بدتر از آمریکاست. بنابراین، ما بدون توافق به ایالات متحده باز خواهیم گشت. ما خطوط قرمز خود را به طور کامل روشن کرده ایم. مواردی که ما حاضر بودیم با آنها برخورد کنیم و مواردی که به هیچ وجه حاضر به کوتاهی در آنها نبودیم. ما این را تا حد امکان شفاف کردیم و آنها ترجیح دادند شرایط ما را نپذیرند. ما اینجا را ترک می کنیم، اما با یک گزاره بسیار ساده اینجا را ترک می کنیم. تفاهم نامه ای که «آخرین و بهترین پیشنهاد» ماست. باید ببینیم ایرانی ها قبول دارند یا نه. »
قالیباف در پایان این دور از مذاکرات در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: همکاران من در هیات ایرانی میناب 168 ابتکارات آینده نگری را مطرح کردند اما در نهایت طرف مقابل نتوانست اعتماد هیات ایرانی را در این دور از مذاکرات جلب کند. آمریکا منطق و اصول ما را درک کرد و حالا وقت آن است که تصمیم بگیریم آیا می تواند اعتماد ما را جلب کند یا خیر؟
تحولات روزهای آینده و تصمیمات رئیس جمهور آمریکا در خصوص پایبندی به دیپلماسی و آتش بس نشان خواهد داد که آمریکا در مسیر پایان دادن به این درگیری انتخابی نظامی، منافع خود یا آنچه را که مورد تایید و در راستای منافع «بنیامین نتانیاهو» است، در نظر خواهد گرفت. لحظه ای تاریخی برای ونس، معاون جوان ترامپ در پیش است تا مشخص کند که چقدر برای تجربه به دست آمده از جنگ ارزش قائل است.
