میهن تجارت- بورس کشورهای عربی در سالهای اخیر بارها تحت تأثیر تنشها و درگیریهای منطقهای قرار گرفته و عملاً نشان داده است که نسبت به ریسکهای ژئوپلیتیکی حساسیت بالایی دارد.
واقعیت این است که در هنگام وقوع یا تشدید جنگ، اولین واکنش بازارهای مالی این کشورها افزایش فشار فروش و افت شاخص است. زیرا برخی از سرمایه گذاران خارجی به سرعت به سمت دارایی های کم ریسک حرکت می کنند.
در بازارهایی مانند عربستان سعودی و امارات، شاخص هایی مانند شاخص تداول الشارع در عربستان و شاخص عمومی DFM در دبی معمولا در روزهای ابتدایی بحران با نوسانات منفی مواجه می شوند، اما نکته مهم این است که این افت ها همیشه پایدار نیستند. زیرا ساختار این اقتصادها تا حدی مبتنی بر درآمدهای نفتی و ذخایر ارزی قوی است و این امر به بازگشت بازار به تعادل نسبی پس از شوک اولیه کمک می کند.
از سوی دیگر جنگ ها معمولاً قیمت نفت را افزایش می دهند و این به نوعی حمایت غیرمستقیم از کشورهای نفتی به حساب می آید. با این حال، فضای نااطمینانی سیاسی، سرمایه گذاران را برای ورود مجدد به بازار محتاط تر می کند و این امکان شکل گیری روندهای صعودی پایدار را نمی دهد.
در همین راستا پیام الیاس کردی کارشناس بازار سهام با اشاره به تحولات بازار سهام کشورهای عربی در جنگ 40 روزه اخیر، این دوره را به سه مرحله اصلی شامل آغاز جنگ، تشدید درگیری ها و مرحله آتش بس تقسیم کرد و تاکید کرد که تحلیل دقیق بازارها بدون تفکیک این مراحل امکان پذیر نیست.
بیشتر بخوانید: کرکره پایین بورس; قفل سرمایه، فرسایش اعتماد/ چرا افق بازگشایی روشن نیست؟
وی با بیان اینکه فضای کنونی همچنان متاثر از بلاتکلیفی های ژئوپلیتیکی است، تصریح کرد: حتی سناریوهای احتمالی مذاکرات در ژنو یا اسلام آباد می تواند مسیر آینده بازارها را تغییر دهد، اما در شرایط کنونی بورس های منطقه هنوز به ثبات پایداری نرسیده اند.
این کارشناس بازار سهام ضمن اشاره به شرایط ابتدای جنگ، افزایش ریسک ژئوپلیتیکی در خاورمیانه را مهم ترین عامل تاثیرگذار بر بورس های عربی عنوان کرد.
به گفته وی، همزمان با تشدید تنش ها، قیمت نفت نیز دچار نوسان شد و به صورت متناوب رشد کرد، اما این افزایش نتوانست اثر منفی ناشی از بلاتکلیفی سیاسی را جبران کند.
وی خاطرنشان کرد: سه عامل اصلی از جمله افزایش تنشهای منطقهای، نگرانی از اختلال در تنگه هرمز و نوسانات قیمت نفت در مجموع فشار قابل توجهی بر بازارهای سهام وارد کرده و در نهایت منجر به افت عمومی بورسهای کشورهای عربی در فاز اولیه بحران شد.
الیاس کردی با اشاره به وضعیت امارات گفت: این کشور در بین بازارهای منطقه بیشترین آسیب را دیده است.
وی با بیان اینکه بورس امارات 16 درصد افت داشته و برآوردها حاکی از کاهش نزدیک به 120 میلیارد دلاری ارزش بازار است، گفت:
وی در ادامه توضیح داد: ساختار اقتصادی امارات وابستگی زیادی به سرمایهگذاران خارجی بهویژه سرمایههای اروپایی و غربی دارد و همین امر باعث شد برخی از این سرمایهها با احتیاط بیشتری عمل کنند یا با افزایش تنشها از بازار خارج شوند. به گفته وی، این موضوع فشار مضاعفی بر بورس امارات وارد کرده است.
این کارشناس بازار سهام ضمن اشاره به بخش های آسیب دیده در امارات، بیشترین افت را مربوط به صنایع املاک، هوانوردی و گردشگری عنوان کرد. صنایعی که بیشترین حساسیت را نسبت به ثبات سیاسی و جریان سرمایه دارند.
الیاس کردی در ادامه خاطرنشان کرد: از سوی دیگر، بازارهای قطر و بحرین کاهش ملایم تری را تجربه کردند. به گفته وی، بازار سهام قطر حدود 4 درصد کاهش داشته و بحرین نیز حدود 7 درصد کاهش را به ثبت رسانده است.
وی تاکید کرد: تفاوت در شدت واکنش بازارها به دلیل میزان درگیری غیرمستقیم کشورها با بحران و میزان ریسک درک شده سرمایه گذاران است.
وی درباره وضعیت عربستان نیز اظهار داشت: بازار تداول این کشور به دلیل ساختار متفاوت اقتصاد و نقش شرکت های بزرگی مانند آرامکو از ثبات بیشتری نسبت به سایر بازارها برخوردار بوده است.
به گفته وی، عدم هدفگیری مستقیم آرامکو در جریان این حملات، اگرچه تهدیداتی پیرامون آن وجود داشت، اما باعث شد که نوسانات بورس عربستان محدودتر بماند.
الیاس کردی در ادامه به بازارهای عمان و کویت اشاره کرد و اظهار داشت: این دو کشور به دلیل فاصله نسبی از درگیری های مستقیم کمترین خسارت را در بین بورس های عربی متحمل شدند و نوسانات آنها محدود و کنترل شده بود.
وی در بخشی دیگر از این گفتگو با اشاره به گزارش بانک جهانی توضیح داد که پیش بینی رشد اقتصادی کشورهای عربی از 4.4 درصد به حدود 1.3 درصد کاهش یافته است و این نشان می دهد که عدم قطعیت های ژئوپلیتیکی به طور مستقیم بر انتظارات اقتصادی و مالی تأثیر گذاشته است.
بیشتر بخوانید: چرا خروج پول از بازار سرمایه شتاب گرفت؟
این کارشناس بورس ضمن اشاره به شرایط پس از آتش بس اظهار داشت: اگرچه بخشی از بازارها توانسته اند زیان های قبلی را جبران کنند اما این به معنای بازگشت کامل ثبات نیست.
به گفته وی، قیمت نفت همچنان در نوسان است و ریسک های ژئوپلیتیکی به طور کامل از بین نرفته است.
وی خاطرنشان کرد: گزارشها مبنی بر اختلالات موقت در تنگه هرمز بار دیگر بر نگرانیها در بازارها افزوده و بورسهای منطقه را در حالت انتظار و واکنش نسبت به اخبار سیاسی قرار داده است.
الیاس کردی در پایان تاکید کرد: بازارهای سهام کشورهای عربی در این دوره یک شوک جدی ژئوپلیتیکی را تجربه کرده اند. به طوری که امارات بیشترین آسیب را متحمل شد، عربستان سعودی عملکرد باثبات تری داشت و قطر، بحرین، عمان و کویت در سطوح پایین تری از اثربخشی قرار گرفتند.
وی در ادامه افزود: تا زمانی که مخاطرات سیاسی و امنیتی به ویژه در مسیرهای حیاتی انرژی مانند تنگه هرمز به طور کامل کنترل نشود، امکان بازگشت کامل بازارها به شرایط قبل از جنگ وجود نخواهد داشت.
در خاتمه تاکید شد که در صورت تداوم آتش بس طی دو تا سه ماه بازارها به تدریج به تعادل نسبی خواهند رسید، اما این روند تدریجی است و همچنان تحت تاثیر تحولات ژئوپلیتیکی است.
منبع: اخبار آنلاین
