کوروش احمدی، دیپلمات سابق در یادداشتی در روزنامه شرق نوشت: در چند روز گذشته پیشبینیها مبنی بر اینکه تجاوز دیگری به ایران در دستور کار آمریکا و اسرائیل قرار دارد در حال افزایش است و هشت روز پیش ترامپ با حداکثر بیمسئولیتی اصلاحاتی را که ایران در متن تفاهمنامه مورد بحث مطرح کرده بود، «غیرقابل قبول» خواند و پس از آن که هیچ خبری از سوی آمریکا برای ایران کارساز نیست، شنیده شد.
این در حالی است که آقای عراقچی جمعه گذشته در مصاحبه ای در دهلی از ادامه تبادل پیام های غیرمستقیم ایران و آمریکا خبر داد و وزیر کشور پاکستان نیز شنبه و یکشنبه گذشته با هدف حفظ کانال های ارتباطی و جلوگیری از فروپاشی کامل روند مذاکرات در تهران حضور داشت. اگر چند روز دیگر از رد و بدل شدن پیام هایی که آقای عراقچی صحبت کردند و یا در سفر مقام پاکستانی نتیجه ای حاصل نشد، می توان رد پیشنهادات ایران در 21 اردیبهشت از سوی ترامپ را پایان مذاکرات و نقطه عطفی در آتش بس متزلزل کنونی دانست و نگران از سرگیری جنگ بود.
در صورت مذاکره یا تبادل پیام بین ایران و آمریکا، احتمال از سرگیری یک جنگ تمام عیار کم است، اما اگر تماس ها قطع شود، با وضعیت جدی مواجه خواهیم شد. البته در عین حال مقامات جمهوری اسلامی کتمان نکرده اند که خواهان ورود چین به روند میانجیگری هستند. آقای عراقچی در مصاحبه ای در دهلی گفت: این روند (میانجیگری پاکستان) هنوز شکست نخورده است، اما به دلیل رفتار آمریکا در مسیر بسیار دشواری قرار دارد و از تلاش های هر کشور به ویژه چین که برای برقراری روابط بین ایران و عربستان تلاش کردند قدردانی می کنیم و هر اقدام چین برای کمک به دیپلماسی مورد استقبال ایران است. با این حال، چین تاکنون هیچ علاقه ای به ایفای نقش میانجی رسمی نشان نداده است و بعید است که ایالات متحده با ایفای چنین نقشی توسط ابرقدرت رقیب موافقت کند.
از سوی دیگر، سوال این است که اگر روند مذاکرات به هم بخورد، ترامپ چه گزینه هایی ممکن است داشته باشد؟ یکی از دو گزینه او جنگ دیگری است. جنگ 40 روزه را با این امید واهی آغاز کرد که با استفاده از عواملی چون غافلگیری و شوک اولیه و ترور سران نظام بتواند در ارکان آن بی ثباتی ایجاد کند، اما آن جنگ برای ترامپ نتیجه ای جز ناکامی در رسیدن به اهدافش نداشت. امروز باید برای او روشن شود که تکرار چنین جنگی اگرچه می تواند خسارات هنگفتی به بار آورد، اما لزوماً به اهداف خاص خود نمی رسد. گزینه دوم ترامپ تمرکز بیشتر بر فشار اقتصادی و محاصره دریایی و رویارویی های نظامی محلی و محدود است. از نظر زمانی، اگر تصمیم به جنگ داشته باشند یا قبلاً تصمیم به جنگ داشته باشند، زمان بستگی به آمادگی نظامی دارد. و البته هر چه زودتر انجام شود، با برنامه های سیاسی ترامپ در آمریکا سازگارتر خواهد بود. نوع و کیفیت جنگ منطقاً باید با نوع جنگ در دوره های قبل متفاوت باشد. زیرا آنها دیگر نباید به عناصر غافلگیرکننده، شوک اولیه و اثرات فوری پس از ترور رهبران رژیم امیدوار باشند. علاوه بر این، بانک اهداف نظامی و دو منظوره آنها نیز باید تقریباً تمام شود. بنابراین این بار آنها ممکن است عمدتا بر زیرساخت های غیرنظامی تمرکز کنند.
از سوی دیگر مشکل بازدارندگی، دوری از خاک دشمن و پدافند هوایی سه عاملی است که ایران باید در نظر بگیرد. در زمینه بازدارندگی، اقدام علیه اهداف در منطقه موثر است، اما تعیین کننده نیست. احتمالاً طرف مقابل فکر می کند که می تواند روی پدافند هوایی حساب باز کند. کاهش صادرات نفت از منطقه قبلا اتفاق افتاده است و ممکن است عامل تعیین کننده تلقی نشود. آمریکا و اسرائیل نیز با توجه به ذخایر هنگفتی که در غرب به این کشورها وارد می شود، چندان اهمیتی نمی دهند. علاوه بر این، مقامات ما نباید تصور کنند که ترامپ ممکن است برنامه تهاجمی خود را به دلیل این کشورها کنار بگذارد. برخی از این کشورها نگرانی خود را از خروج قوی تر ایران از شرایط کنونی پنهان نمی کنند.
اکنون این «دوره بحرانی کنونی» با دوره های بحرانی قبلی متفاوت است. اسرائیل و آمریکا دو دوره جنگ تهاجمی را تحمیل کردند و از آنها نتیجه ای نگرفتند تا خواسته های خود را برآورده کنند. اگر جنگ دیگری شروع شود، ممکن است هدفی بیشتر از زیرساخت های ما نداشته باشند. با توجه به شرایط موجود و تمرکز مشکلات قدیمی، ممکن است بازسازی زیرساخت های کشور به دلیل مشکلات مالی و تحریم ها بسیار دشوارتر باشد. سیاستمداران ما باید مسئولانه راه دیپلماسی را تا انتها دنبال کنند و با ارائه ایده بهانه را از دشمن بگیرند. یک راه این است که ایران اعلام کند که بدون هیچ قید و شرطی برای مذاکره آماده است. سرزنش کردن نیز یکی از موضوعات مهمی است که در دستور کار همه اطرافیان جنگ است. طرف مقابل نباید در این زمینه پیشرفتی داشته باشد.»
