بعدی- در میان همه اخبار دیپلماتیکی که آخر هفته گذشته منتشر شد، خبر ورود هیئت قطری به تهران و دیدار آنها با وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی با سایر اخبار متفاوت بود. البته این خبر رسمی جنبه دیگری هم داشت چرا که مشخص نبود کدام مقام قطری به ایران سفر کرده است و علی هاشم گزارشگر الجزیره مدعی شد: یک شخصیت بسیار برجسته منطقه ای بی سر و صدا از تهران بازدید کرد تا بر آن چیزی که بسیاری اکنون آن را شکاف های غیرقابل پرکردن می نامند، پل بزند.»
بر اساس گزارش فردا، موضع قطر در قبال بحران ایران و آمریکا کمی با دیگر کشورهای عربی جنوب خلیج فارس متفاوت است. قطر یکی از کشورهای این منطقه است که روابط خوبی با تهران دارد و در عین حال از متحدان غیرناتوی آمریکا، محل مرکز فرماندهی سنتکام در منطقه و میزبان بزرگترین پایگاه هوایی آمریکا (پایگاه العدید) است.
اهمیت ورود به دوحه
با توجه به اینکه قطر یکی از متحدان منطقه ای آمریکا بود که در جنگ 40 روزه مورد حمله موشکی و پهپادی قرار گرفت، سفر هیئت قطری به تهران مورد توجه قرار گرفت. پیش از تایید سفر این هیات توسط سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، رویترز به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد که این هیات با هماهنگی آمریکا برای کمک به دستیابی به توافق برای پایان دادن به جنگ با ایران و حل مسائل باقی مانده وارد تهران شدیم.
تایمز اسرائیل درباره اهمیت سفر این هیئت دیپلماتیک نوشت: دوحه که به عنوان میانجی در جنگ غزه و سایر مناطق تنشزای بینالمللی عمل کرده است، پس از حمله موشکها و پهپادهای ایرانی در جریان درگیری اخیر، تاکنون از ایفای نقش میانجی در جنگ ایران فاصله گرفته است.
در بخشی دیگر از این گزارش آمده است: در حالی که پاکستان از زمان آغاز درگیری به عنوان یک میانجی رسمی عمل کرده است، تعامل مجدد قطر نشان دهنده نقش دیرینه این کشور به عنوان متحد ایالات متحده در منطقه و یک کانال ارتباطی قابل اعتماد بین واشنگتن و تهران است.
یک منبع ایرانی نیز در گفتگو با الجزیره گفت: حمایت قطر از ژنرال عاصم منیر، میانجی پاکستانی، حیاتی و ضروری است.» و منبع مشابهی نیز در گفتوگوی دیگری با برشمردن مواردی که در پاسخ ایران به پیشنهادات آمریکاییها درج شده است، تاکید کرد که «قطر در تهیه این تفاهمنامه نقش اساسی داشت و میان میانجیها و واشنگتن ارتباط برقرار بود». امیر قطر نیز روز شنبه تلفنی با ترامپ گفتگو کرد.
بحران قطر
چند روز پیش نیویورک تایمز در گزارشی اشاره کرد که جنگ با ایران اقتصاد قطر را فلج کرده است. می توان گفت از زوایایی شرایط حاکم بر منطقه به ویژه وضعیت خلیج فارس تأثیر ویژه ای بر اقتصاد قطر دارد. با وجود اینکه قطر از نظر کمی و بر اساس آمارهای غیررسمی کمتر از امارات، بحرین، کویت و عربستان سعودی مورد حمله قرار گرفت، اما یکی از این حملات خسارات زیادی به قطب گاز این کشور وارد کرد. بر اساس آمارهای موجود، رشد اقتصادی قطر که در ابتدای سال 2026 حدود 6.4 درصد پیش بینی می شد، اکنون به منفی 17.4 درصد رسیده است. منابع مختلف می گویند که قطر در حال حاضر با حداقل 3 مشکل بزرگ روبرو است:
1. کاهش ظرفیت تولید LNG: گاز مایع اصلی ترین محصول صادراتی قطر است. بر اساس آمار اعلام شده از سوی مدیرعامل شرکت انرژی قطر، 17 درصد از ظرفیت تولید LNG قطر در اسفندماه در حملات ایران به تاسیسات گازی راس لافان از بین رفته است. خساراتی که تقریباً 12.8 میلیون تن LNG را در طول دوره تعمیر 3-5 ساله از دسترس خارج کرده است. این اختلالات منجر به زیان 20 میلیارد دلاری درآمد برای قطر می شود. پس از حمله به این تاسیسات بود که دوحه برخی از دیپلمات های ایرانی را عناصر نامطلوب اعلام کرد و آنها را از خاک خود اخراج کرد.
2. قطع جریان صادرات گاز: تنگه هرمز تنها مسیر صادرات گاز قطر است. این کشور در سال 2025 با صادرات 84.7 میلیون تن LNG در جایگاه دوم بازار قرار داشت. قطر برخلاف عربستان و امارات خط لوله صادراتی ندارد و مسیر صادراتی آن کاملا به تنگه هرمز وابسته است. طی 80 روز گذشته و مسدود شدن تنگه هرمز، تنها خبر عبور دو کشتی حامل گاز قطر از این آبراه در اردیبهشت ماه و یک کشتی در خردادماه منتشر شده است. علیرغم اینکه قطر با استفاده از درآمد حاصل از فروش گاز و کشتیرانی سعی در توسعه سایر حوزه های اقتصادی داشته است، صادرات LNG همچنان اولین منبع درآمد آن محسوب می شود. قطر نیز مانند امارات در حوزه گردشگری آسیب دید.
3. واردات مواد غذایی و کالا: قطر به دلیل موقعیت جغرافیایی خود محدودیت های خاصی برای عرضه کالا دارد. بنادر امارات، بحرین، عربستان سعودی و مرز زمینی قطر و عربستان مسیر اصلی واردات عمده مواد غذایی، مصالح ساختمانی و کالاهای اساسی هستند. طبیعتاً بنادر و ترانزیت دریایی نقش اصلی را در تامین کالا دارند. قطر یک بار در جریان مناقشات جدی کشورهای عربی در جنوب خلیج فارس به دنبال وقایع پس از بهار عربی و رقابت های منطقه ای (2017-2018) با بسته شدن حریم هوایی، بنادر و مرز زمینی خود با عربستان سعودی محاصره شد. محاصره با کمک ایران و ترکیه شکسته شد. اختلال در مسیر دریایی تنگه هرمز تاثیر زیادی بر قطر دارد.
