بعدی- وحید محمود قره باغ; بدون شک انسان ترکیبی از جسم و روان است و طبیعتاً انسان سالم در گرو داشتن روح و جسم سالم است و در واقع این دو مکمل یکدیگر هستند و سلامت هر یک بدون توجه به دیگری امکان پذیر نیست. در واقع از آنجایی که بیماری های جسمی به مرور زمان منجر به چالش های روحی و حتی افسردگی و اختلالات اضطرابی می شود، برعکس مشکلات و ناهنجاری های روحی نیز مشکلات جسمی را به دنبال خواهد داشت. روشن است که دانش برای زندگی بهتر انسان است و در این میان روانشناسی جایگاه ویژه خود را دارد. این دانش باعث افزایش خودآگاهی، بهبود سلامت روان، تقویت روابط بین فردی، افزایش بهره وری، مدیریت تنش و اضطراب، حل مشکلات و البته تصمیم گیری بهتر می شود. همچنین این علم به شناخت بهتر رفتار انسان و انگیزه های او کمک کرده و می تواند منجر به شناختی برای پیشگیری از چالش ها، مشکلات و البته بیماری ها شود.
از سوی دیگر، اگرچه عده ای و حتی طیفی از دانشمندان (در طول تاریخ و اکنون) و نظریات بیان می کنند که ادیان با علم و دانش در تضاد هستند، اما با نگاهی به حقایق هر دو حوزه، می توان متوجه شد که نه تنها مخالف یکدیگرند، بلکه همدیگر را تأیید می کنند، زیرا اگر این گونه نبود، اساس این وجود زیر سؤال می رفت.
از پهلو و با نگاهی گذرا به زندگی و برخورد نمایندگان الهی در طول تاریخ می توان دریافت که ایشان استاد روانشناسی به معنای واقعی کلمه بوده اند. آیا واقعاً بخشی از دانش روانشناسی است جز اینکه باید اطرافیان و شرایط آنها را درک کنید؟ آیا چنین علمی غیر از این است که بسیاری از چالش ها و تنش ها را بتوان با احترام و عشق متقابل حل کرد؟
علاوه بر این ادیان الهی همیشه امید را به انسان یادآوری می کنند و جالب اینکه روانشناسی نیز چنین رویکردی دارد. در این عصر، افرادی که با معنویت دوست هستند، تنش ها و مشکلات بسیار کمتری را در زندگی شخصی، کاری و اجتماعی خود تجربه می کنند، مگر اینکه مقوله امتحان الهی در میان باشد.
برخی از مشکلات که ظاهراً ریشه های مادی دارند، با کمی محبت و توجه محو می شوند و حتی ناپدید می شوند. مشکلات زناشویی افرادی که با وجود رفاه مادی از هم جدا شدند و سرنوشت جالبی نداشتند موید این اهمیت است. بسیاری از انحرافات در زمینه های مختلف نتیجه بی مهری در فضای گروه هایی مانند خانواده است.
برخی افراد در خانه و محیط کار از چنان لحن و القاب و رفتاری استفاده می کنند که نشانی از احترام و توجه انسان نیست. فراموش نکنیم بسیاری از مشکلات و مسائلی که در زندگی آینده انسان ها پیش می آید ریشه در همین مسائل دارد. منبع قدرت هستی حتی در کتب آسمانی روش های روانی را به صراحت بیان کرده است تا جایی که به نمایندگان خاص و مؤمنان خود یادآوری می کند که در ابتدا با زبانی مهربان و محترمانه با مستکبران و کسانی که با دین و زندگی مؤمنان در تضاد هستند برخورد کنند.
موضوع دیگر بحث عفو و صلح (البته با شرایط منطقی آن) با انسان و دیگران است که هر دو حوزه دین و معرفت بر آن تاکید دارند. دین به مردم توصیه می کند که اگر در موضوعی پیشنهاد یا انتقادی دارند، آن را به صورت ظریف و غیر مستقیم و در چارچوب ادب مطرح کنند. دانش روانشناسی نیز چنین دیدگاهی دارد. در واقع همان گونه که دین راه برون رفت از بحران های فردی و اجتماعی است، دانش روان شناختی نیز همین مسیر را طی می کند.
روانشناسی باعث می شود افراد بیشتر از افکار و احساسات خود آگاه شوند و همچنین نقاط قوت و ضعف خود را شناسایی کنند. دانشی که به مدیریت افسردگی کمک می کند. این دانش فرد را قادر می سازد تا با کنار گذاشتن نگرش های محدود کننده به رشد شخصی برسد و دید عمیقی به زندگی داشته باشد.
روانشناسی راهکارها و البته ایده های مناسبی برای زندگی ارائه می دهد که در نهایت زندگی مطلوب را به همراه خواهد داشت. در زمینه روابط اجتماعی، روانشناسی با تقویت مهارت های ارتباطی به فرد کمک می کند تا روابط سالم و پایدارتری با اطرافیان خود به ویژه خانواده و همکاران داشته باشد و در نهایت با شناخت بهتر دنیای اطراف، موجب افزایش کارایی و بهره وری شود.
از سوی دیگر روانشناسی کاربردی شاخه ای از روانشناسی است که از اصول و یافته های این رشته برای حل مشکلات واقعی در زندگی عادی و روزمره و البته در زمینه های مختلف مانند بهداشت روان، صنعت، آموزش و حقوق استفاده می کند. این طیف از روانشناسی با استفاده از تحقیقات و دانش عملی به دنبال یافتن راه حل برای مشکلات رفتاری، عاطفی و روانی انسان است.
لازم به ذکر است که اگرچه عده ای روانشناسی پایه و کاربردی را مشابه یکدیگر می دانند، اما روانشناسی پایه در حوزه مطالعات نظری و تحقیقات بنیادی است و از سوی دیگر هدف روانشناسی کاربردی ارتقای سلامت روان، کیفیت زندگی و حل مشکلات انسان و حتی مقوله های دیگر مانند دنیای حیوانات است.
این رشته روانشناسی بر حوزه های مختلفی از جمله روانشناسی بالینی و مشاوره در غلبه بر اختلالات روانی، روانشناسی صنعتی و سازمانی در قالب بهبود عملکرد در محیط کار و ارگونومی، روانشناسی مدرسه در قالب کمک به دانش آموزان در یادگیری و حل مشکلات آموزشی تمرکز دارد. همچنین روانشناسی قانونی در مسائل قضایی، حقوقی و بهینه سازی طراحی محصولات و سیستم ها برای استفاده راحت تر و همچنین کمک به ورزشکاران برای افزایش عملکرد و سلامت روان است.
