هفته ملی بدون دخانیات از 13 خرداد آغاز شده و تا 20 خرداد ادامه دارد و شعار ملی امسال “افشای جاذبه ها و تبلیغات دروغین برای نسلی عاری از دخانیات” است و بر اساس نتایج آخرین بررسی عوامل خطر بیماری های غیرواگیر در ایران (سال 1400) نشان می دهد که 14 درصد از جمعیت بالای 18 سال مصرف دخانیات هستند.
کارشناسان همواره تاکید کرده اند که سیگار باعث انواع بیماری های تهدید کننده از جمله سرطان ریه، آمفیزم و بیماری های قلبی می شود. اما به ندرت شنیده می شود که سیگار و دود آن می تواند سیستم گوارشی را نیز تهدید کند. واقعیتی که می تواند عواقب جدی برای سلامتی داشته باشد زیرا سیستم گوارش غذا را به مواد مغذی مورد نیاز بدن تبدیل می کند و سیگار بر عملکرد صحیح آن تأثیر می گذارد. در این میان روده نیز به عنوان یکی از اعضای مهم هضم غذا تحت تاثیر سیگار قرار می گیرد.
بدن زنگ زده
دکتر علیرضا منصوری، متخصص تغذیه در این باره می گوید: مهم ترین نکته در مورد سیگار چه برای مصرف کننده و چه برای اطرافیان که دود را استنشاق می کنند، بروز استرس اکسیداتیو است که در آن رادیکال های آزاد در بدن ترشح می شود. اگر به اندازه کافی مواد آنتی اکسیدانی مانند میوه ها و سبزیجات مصرف نکنید، آن مواد رادیکال آزاد تبدیل به استرس اکسیداتیو می شوند که روند التهاب، پیری، افزایش چربی، فشار خون و بیماری های مختلف را آغاز می کند. اگر بخواهیم استرس اکسیداتیو را به حس مشترک توصیف کنیم، می توانیم آن را با زنگ بدن مقایسه کنیم. یعنی بدن زنگ می زند و این زنگ زدگی را باید با مواد آنتی اکسیدان یعنی میوه و سبزی زدود و بدن را روغن کاری کرد.
اثر مضر سیگار بر روده
وی به مضرات سیگار بر روده اشاره می کند و می گوید: مطالعات داخلی و خارجی نشان داده است که سیگاری ها علاقه ای به خوردن میوه و سبزی ندارند. جالب اینجاست که یک فرد سیگاری از نظر علمی برای خنثی کردن رادیکال های آزاد نیاز به مصرف مقدار زیادی میوه و سبزیجات دارد، اما در واقعیت، اشتها و تمایل افراد سیگاری به میوه ها و سبزیجات بسیار کم است.
منصوری ادامه می دهد: این موضوع باعث افزایش التهاب در بافت های بدن فرد سیگاری می شود. التهاب ناشی از استرس اکسیداتیو می تواند در هر بافتی و نه تنها در بافت ریه رخ دهد. التهاب در هر بافتی باعث پیری می شود که می تواند در پوست، روده یا هر قسمتی که بیشترین تکثیر سلولی را دارد رخ دهد. در نتیجه، افراد سیگاری بیشتر در معرض ابتلا به سرطان پوست و روده بزرگ هستند. این همه ماجرا نیست و سلول های قلب، چشم و دستگاه گوارش نیز در معرض پیری زودرس خواهند بود. مثل ماشین های فرسوده که زیاد استفاده شده اند. تاثیر سیگار بر تغییر خلق و خو و قدرت بدنی را نباید نادیده گرفت.
خطرات سیگار برای کودکان بیش فعال
به گفته منصوری، دود سیگار فلزات سنگینی را وارد بدن می کند که در علم پزشکی به آنها نوروتوکسین می گویند. یعنی روی نورون های مغز و دست و پا تاثیر منفی می گذارند. برخی از مطالعات نشان داده اند که قرار گرفتن در معرض دود سیگار می تواند تاثیر فلزات سنگین و آسیب های عصبی را در کودکان به ویژه کودکان مبتلا به اختلالات رشدی و رفتاری تشدید کند.
این متخصص تغذیه با بیان اینکه سیگار باعث کاهش ویتامین C و اسید فولیک و تخریب عروق می شود، همچنین بیان می کند: نتیجه این وضعیت افزایش خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی در افراد مستعد است.
سرطان چگونه ایجاد می شود؟
این متخصص تغذیه با بیان اینکه استرس اکسیداتیو می تواند هر عضوی را اکسید کند و حتی باعث جهش ژنی شود، تاکید می کند: جهش های ژنتیکی ناشی از استرس اکسیداتیو می تواند خطر تکثیر سلول های سرطانی در اندام هایی مانند پوست و روده را افزایش دهد. به همین دلیل، بیش از سایر اندام ها در معرض خطر ابتلا به سرطان ناشی از سیگار کشیدن هستند.
وی با بیان اینکه استعمال دخانیات عامل بسیار محرکی است، ادامه می دهد: لاغری برخی از افراد سیگاری لزوما به دلیل سبک زندگی سالم یا ورزش نیست، بلکه می تواند به دلیل کاهش سوخت و ساز بدن و کاهش اشتها در فرد سیگاری باشد. سیگار بر اشتها تأثیر می گذارد و اشتها را کاهش می دهد. در نتیجه نیازهای تغذیه ای فرد به دلیل نخوردن غذای کافی برآورده نمی شود که آسیب جدی به بدن وارد می کند.
