فوتبال در ایران برای «آماتور شدن» شیب تندی در پیش گرفته است. در روزهایی که هنوز شماره پشت پیراهن این بازیکن از فوتبال حرفه ای به چشم می خورد، نمی توان آینده روشنی را متصور شد و اوضاع هر روز بدتر از دیروز می شود. شاید بد نباشد از وضعیت فراموش شده استادیوم و چمن این گونه مجموعه ها شروع کنیم. به راستی این حجم از زشتی چه ربطی به فوتبال حرفه ای دارد؟
از سوی دیگر، مدیریت چنین فوتبالی به «شکستخوردهترین» ممکن خرج میشود. درست است که نباید «همه را به یک چوب هل داد»، اما اکثر داستان های مدیریتی در فوتبال ایران به اتفاقات ناخوشایندی منجر می شود که نتیجه عدم تخصص و شایسته سالاری است. در چنین فضایی برای این ورزش نیز هزینه هایی با سطح آماتوری خرج می شود که اگر دود آن بلند نشود جای تعجب است.
دقیقا در روزهایی که مشکلات اقتصادی در گلوی 96 درصد مردم است، هزینه برای بازیکنان معمولی و بعضا سفارشی سرسام آور شده است. حالا ای کاش این همه وقت و هزینه و ادعا نتیجه می گرفت. بعید است مخاطب عام فوتبال ایران بداند آخرین بار کی قهرمان آسیا شده و تیم ملی ایران چه زمانی توانسته بالای قله آسیا بایستد. جالب اینجاست که در چنین فضایی تب نشستن روی صندلی های مدیریتی در این فوتبال بیشتر شده و بعید نیست «سریالی شکسته شود یا حقی پایمال شود» تا مدیری به خواسته اش برسد.
مبارزه برای رفتن به آسیا
فوتبال ایران حرفه ای نیست هر جمله ای غیر از این خود فریبی است. نمایشی که ایرانی ها در حال ساخت هستند، فارغ از اینکه ملی باشد یا باشگاهی، قرابتی با فوتبال حرفه ای دنیا دارد که حتی با آسیا هم ندارد. ایران و مسئولانش سال هاست که به «غیرت ایرانی» دل خوش کرده اند و دیگر امور را به دست سرنوشت سپرده اند. چنین تفکری از ابتدا محکوم به فناست. در چنین فضایی حتی اگر موفقیت حاصل شود، قطعا گلخانه ای و ناپایدار است.
با چنین پیش فرضی، این تصور که مدیران فوتبال ایران در ماه های اخیر به در و دیوار برای صعود تیمشان به آسیا می کوبند، قابل هضم نیست. البته، در شرایط “عادی”، شاید این لغزش ها قابل درک بود. اما در روزهایی که انواع بحران های اقتصادی گریبانگیر کشور شده است، این حجم از کشمکش برای رفتن به آسیا قابل درک نیست. نیازی نیست در ایران فوتبالدوست حرفه ای باشید تا بدانید در یک ماه اخیر دغدغه تیم های مطرح ایرانی حضور در مسابقات آسیایی است. این نگرانی که سهل انگاری فدراسیون در برگزاری ادامه رقابت های لیگ برتر به آن دامن زد و هیزم این آتش شد.
در آسیا چه می گذرد؟
ضمن تاکید مجدد بر این موضوع که رفتن به مسابقات آسیایی در شرایط عادی توجیه داشت، باید در این شرایط منطقه ای و جغرافیایی به این سوال پاسخ داد که با رفتن به آسیا چه بلایی سر فوتبال ایران آمده است؟ آیا شکست مفتضحانه مقابل تیم های نه چندان سطح بالا اماراتی یا اردنی شما را دوباره تشنه حضور می کند؟
در همین مسابقات استقلال در یک بازی 7 بار گلزنی کرد. آنها مقابل الحسین اردن شکست خوردند و از رقابت های سطح 2 لیگ قهرمانان آسیا کنار رفتند. سپاهان در همان تورنمنت نتوانست بر تیم ناشناخته ای مانند آخال غلبه کند و سپس مقابل حریفی به نام الاهلی امارات حذف شد. تراکتور در مرحله بالاتر مقابل شباب الاهلی امارات در لیگ برتر آسیا بدون رویارویی با حریفان سرسخت آسیایی شکست خورد و از مرحله یک هشتم نهایی حذف شد. تصور کنید 3 تیم متمول ایرانی با صرف هزینه های هنگفت نتوانستند بر رقبای ناشناخته و نه چندان قدرتمند اماراتی و اردنی غلبه کنند.
بدتر از همه اینها باشگاه پرسپولیس است که دو فصل است و موفق به کسب سهمیه آسیایی نمی شود اما آمادگی خود را برای رفتن به آسیا بالاتر از بقیه اعلام می کند. مشخص نیست فرمول مدیران این باشگاه برای رفتن به آسیا چیست و چرا برای اجرای آن تلاش می کنند. اصلا اگر پرسپولیس در آسیا بود با توجه به اتفاقاتی که در دو فصل اخیر در این باشگاه افتاد نتیجه بهتری نسبت به بقیه می گرفت؟
“نانی نداریم بخوریم…”
با آنچه در بالا به اختصار بیان شد، مشخص می شود که شرایط فوتبال ایران نه از نظر فنی، نه مدیریتی و نه حتی اقتصادی مشابه شرایط فوتبالی است که باید در سطح آسیا باشد و برای قهرمانی بجنگد. باشگاه های ایرانی این روزها باید برای سلامتی خود به فکر فوتبال و حضور در مسابقات آسیایی باشند. بحران های مالی را به این پیشنهادات اضافه کنید. مالکان دو باشگاه استقلال و سپاهان در جنگ آسیب دیده اند و از ورشکستگی می ترسند. پرسپولیس و بانک های مالک آن در این روزگار بعید است که هیچ کدام از آنها را داشته باشند. تراکتور می ماند و مالک شخصی اش که در چنین شرایطی باید دست باز بماند و دلاری بخرد باید تعجب کند.
اخیراً تیم های ایرانی که سال گذشته بدون چنین دغدغه ای نتوانستند با باشگاه های متوسط اماراتی و اردنی رقابت کنند و مقابل ثروتمندان سعودی هم قرار نگرفتند. با چه امیدی قرار است امسال برای قهرمانی و موفقیت در مسابقات آسیایی بجنگند؟ در روزگاری که گوشت کیلویی 2 میلیون تومان می شود، هزینه برای فوتبال برای پتروشیمی، فولاد و بانک ها معنا ندارد. آسیا با این وضعیت مدیریتی و ساختاری یک تورنمنت سلامت برای ایرانیان خواهد بود. بازی برای سلامتی نیازی به مبارزه ندارد.
