روایت فیلترشکن‌فروش‌ها از روزهای قطع اینترنت/ اینترنتی که در دوران خاموشی هم فروخته می‌شد!

در روزهایی که مقامات از الزامات “امنیت ملی” و محدودیت های زمان جنگ برای توجیه اختلال گسترده اینترنت بین المللی صحبت می کردند، واقعیت در کف بازار چیز دیگری بود.

به گزارش سیتنا، بررسی این موضوع و گفت و گو با فعالان بازار فروش وی پی ان و فیلترشکن نشان می دهد که اینترنت جهانی هرگز به طور کامل دور از دسترس نبوده است. بلکه دسترسی به آن به کالایی گران قیمت تبدیل شد که تنها بخشی از جامعه توانایی خرید آن را داشت. به عبارت دیگر، اینترنت همچنان در دسترس کسانی بود که پول بیشتری پرداخت می کردند و عملاً برای سایر شهروندان مسدود می شد.

بازار سیاه اینترنت در روزهای بحرانی

دو فروشنده ضد فیلتر که به دلایل امنیتی نامشان مخفی شده است، جزئیات قابل توجهی از شرایط آن روزها ارائه کردند.

به گفته وی، در دوران محدودیت شدید اینترنت، راه اندازی VPN دیگر معمول نبود. برای دور زدن محدودیت ها به سرورهای متعددی نیاز بود و تونل های ارتباطی پیچیده ای ایجاد شد تا ارتباط شناسایی و مسدود نشود.

وی می گوید: در شرایط عادی یک سرور کافی بود اما در زمان محدودیت ها مجبور بودیم دو یا سه سرور را به هم متصل کنیم تا بتوانیم ارتباط را حفظ کنیم. این باعث می شود هزینه ها چند برابر شود.”

نتیجه این وضعیت جهش عجیب قیمت ها بود. به گفته یکی دیگر از فروشندگان فیلترشکن، برخی از خدماتی که قبل از بحران چند صد هزار تومانی ارائه می شد در مدت محدودیت چند برابر قیمت فروخته می شد.

اینترنت قطع نشد. فقط گرون بود

نکته مهمی که از هر دو مصاحبه به دست می آید این است که اینترنت بین المللی به طور کامل قطع نشده است.

فروشندگان VPN تایید می کنند که هنوز امکان دسترسی به خدماتی مانند اینستاگرام، تلگرام و وب سایت های خارجی وجود دارد، اما این دسترسی تنها از طریق مسیرهایی امکان پذیر است که هزینه بسیار بیشتری دارند.

این فروشنده VPN در توضیح دلیل گرانی می گوید: هر چه حد مجاز بیشتر باشد هزینه ما نیز بیشتر می شود. “وقتی محدودیت کاهش می یابد، هزینه ها کاهش می یابد و قیمت VPN ارزان تر می شود.”

این اظهارات یک سوال مهم را ایجاد می کند: اگر دسترسی به اینترنت جهانی واقعاً به دلایل امنیتی غیرممکن می شد، چگونه هزاران کاربر همچنان از طریق خدمات پولی به آن متصل می شدند؟

اعتراف به وجود مسیرهای خاص

مصاحبه دوم Citna با یکی دیگر از فروشندگان VPN، جنبه های مهمتری از داستان را روشن می کند.

این فروشنده توضیح می دهد که در دوره محدودیت ها، برخی از شرکت های هاستینگ و ارائه دهندگان خدمات برای عبور حجم بیشتری از ترافیک مجبور به پرداخت هزینه های بالاتری بودند.

وی می گوید: برخی از سرویس ها برای عبور از پهنای باند بیشتر باید چندین بار هزینه می کردند، مسیری که مثلاً 200 هزار تومان بود در آن مدت به 700 هزار تومان رسید.

این روایت نشان می دهد که مسیرهای دسترسی به اینترنت هنوز وجود داشته است، اما استفاده از آنها مستلزم پرداخت هزینه های بیشتری است. هزینه ای که در نهایت از جیب کاربران جمع آوری شد.

شکاف دیجیتال؛ کلاس اینترنت در عمل

سال‌هاست که مسئولان وجود «اینترنت طبقاتی» را انکار می‌کنند، اما آنچه از این گفت‌وگوها برمی‌آید تصویر متفاوتی را ارائه می‌کند.

در عمل دو گروه تشکیل شد:

گروه اول؛ افرادی که توانایی پرداخت صدها هزار تومان یا حتی میلیون ها را برای VPN داشتند و همچنان به اینترنت جهانی دسترسی دارند.

گروه دوم؛ شهروندانی که به دلیل مشکلات اقتصادی توان پرداخت چنین خدماتی را نداشتند و عملا از ارتباط با خارج محروم بودند.

به این ترتیب دسترسی به اینترنت از یک حق عمومی به کالای لوکس تبدیل شد.

چرا اینترنت هنوز مثل قبل نیست؟

موضوع دیگری که در هر دو گفتگو مطرح شد، وضعیت اینترنت پس از بازگشت نسبی اتصال بین المللی است.

یکی از فروشندگان معتقد است که حدود 80 تا 90 درصد محدودیت ها برداشته شده و شرایط به وضعیت قبلی نزدیک است.

فروشنده دوم اما توضیح فنی تری ارائه می دهد. او معتقد است که بخشی از کندی فعلی به دلیل پاکسازی حافظه های کش و زیرساخت های مربوط به سیستم های DNS در دوره محدودیت هاست.

به گفته وی، زمانی که این سازه ها تخریب می شوند، بازسازی آنها زمان بر است و تا زمانی که دوباره شکل بگیرند، کاربران کندی و تاخیر را احساس می کنند. »

البته این تنها یکی از توضیحات فنی موجود است و ارزیابی دقیق آن نیازمند بررسی کارشناسان مستقل در حوزه شبکه است.

اگر هدف از قطع اینترنت جلوگیری کامل از دسترسی به سرویس های خارجی بود، چگونه بازار VPN در آن روزها همچنان فعال بود و خدمات خود را ارائه می کرد؟

و اگر باز هم دسترسی امکان پذیر است، آیا نتیجه عملی این سیاست چیزی جز ایجاد شکاف بین شهروندانی بوده که توانایی پرداخت هزینه های سنگین را داشته اند و آنهایی که نمی توانند؟

مصاحبه‌های انجام‌شده با فعالان بازار VPN نشان می‌دهد که روایت «قطع کامل اینترنت» با واقعیت در زمین فاصله داشت. آنچه اتفاق افتاده است بیش از حذف کامل اینترنت بین المللی، افزایش شدید هزینه دسترسی برای برخی افراد بوده است. در چنین شرایطی اینترنت برای بخش کوچکی از جامعه قابل استفاده ماند، اما برای میلیون ها شهروند دیگر به کالایی دست نیافتنی تبدیل شد.

این وضعیت بار دیگر بحث قدیمی «کلاس اینترنت» را زنده می کند. مفهومی که شاید در قوانین وجود نداشته باشد، اما در تجربه روزانه کاربران، بیش از هر زمان دیگری ملموس است.