اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران تاکید کرد که جزئیات توافق احتمالی تا نهایی شدن و امضای آن منتشر نخواهد شد و تحقیقات لازم همچنان ادامه دارد. با این حال، روایات منتشر شده توسط برخی منابع نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایران، تصویر نسبتاً روشنی از چارچوبهای مورد بحث بین تهران و واشنگتن ارائه میکند:
روایت اول؛ تاکید بر چارچوب مذاکرات پس از پایان جنگ
در این روایت منتشر شده، خطوط کلی توافق احتمالی در هفت محور اصلی تشریح شده است. بر اساس این روایت، در مرحله کنونی توافق جدیدی در مورد موضوع هسته ای صورت نخواهد گرفت و ایران تعهد جدیدی فراتر از مواضع و سیاست های قبلی خود نخواهد پذیرفت. بر اساس این گزارش، مذاکرات مربوط به پرونده هستهای ظرف مدت 60 روز پس از امضای این تفاهمنامه پیگیری میشود و اصول اساسی مورد تاکید جمهوری اسلامی ایران از جمله حق غنیسازی و حفظ مواد غنیشده همچنان محور مذاکرات خواهد بود.
در موضوع تنگه هرمز تاکید شده است که ایران هیچ تعهدی در خصوص واگذاری مدیریت یا بازگرداندن شرایط این آبراه استراتژیک به شرایط قبل از جنگ نخواهد داشت و تنها موضوع عادی شدن تردد دریایی پس از پایان جنگ است.
در این روایت همچنین آمده است که آینده اداره تنگه هرمز بر اساس ابتکار کشورهای منطقه و بدون نقش آفرینی آمریکا مشخص خواهد شد.
این متن همچنین پایان جنگ در تمامی جبهه های منطقه از جمله لبنان را یکی از اهداف اصلی این تفاهم نامه معرفی کرده و مدعی است که آمریکا متعهد خواهد شد اسرائیل را مجبور به توقف جنگ در لبنان کند.
موضوع آزادسازی دارایی های بلوکه شده ایران، دریافت خسارات جنگی، مذاکره برای رفع تحریم ها و تعیین چارچوب مذاکرات 60 روزه آینده ایران و آمریکا نیز از دیگر محورهای مطرح شده در این روایت است.
روایت دیگر؛ جزئیات پیش نویس 14 ماده ای را منتشر کنید
در این روایت، جزئیات بیشتری از آنچه «پیشنویس یادداشت 14 مادهای ایران و آمریکا» خوانده میشود، منتشر شده است.
بر اساس این گزارش، توقف دائم و فوری جنگ در همه جبههها از جمله لبنان، تعهد آمریکا به عدم مداخله در امور داخلی ایران، رفع محاصره دریایی ظرف 30 روز، خروج نیروهای آمریکایی از اطراف ایران و بازگشایی تنگه هرمز با تمهیدات مورد نظر تهران از جمله پیشنویسهای اصلی این طرح است.
در این روایت همچنین به تعلیق تحریمهای مربوط به فروش نفت و محصولات پتروشیمی، دسترسی ایران به منابع مالی حاصل از فروش انرژی، ارائه طرحهایی برای بازسازی ایران به ارزش حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار توسط آمریکا و متحدانش و آغاز مذاکرات ۶۰ روزه برای دستیابی به توافق نهایی اشاره شده است.
در بخشی دیگر از این گزارش به تکرار تعهد ایران در چارچوب معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) مبنی بر عدم تولید سلاح هستهای، عدم اعمال تحریمهای جدید از سوی آمریکا در جریان مذاکرات، آزادسازی 24 میلیارد دلار از منابع بلوکه شده ایران و تشکیل مکانیسم نظارتی برای اجرای برجام اشاره شده است.
در این روایت همچنین آمده است که توافق نهایی تنها بر سه محور سرنوشت مواد غنی شده و غنی سازی، لغو تحریم ها و طرح بازسازی اقتصاد ایران متمرکز خواهد بود و موضوعاتی مانند برنامه موشکی جمهوری اسلامی ایران و حمایت از گروه های مقاومت به طور کامل از دستور کار مذاکرات خارج شده است.
شباهت ها و تفاوت ها
مقایسه این دو متن نشان می دهد که هر دو روایت بر چند محور مشترک تأکید دارند; از جمله پایان جنگ، آغاز مذاکرات 60 روزه، عدم طرح مسائل موشکی و منطقه ای در مذاکرات نهایی، آزادسازی بخشی از دارایی های بلوکه شده ایران، بررسی لغو تحریم ها و ادامه برنامه صلح آمیز هسته ای ایران.
این روایت جزئیات بیشتری درباره زمان لغو محاصره دریایی، میزان منابع مالی آزاد شده، رقم پیشنهادی برای بازسازی ایران و مکانیسمهای اجرایی توافق ارائه میکند. در حالی که روایت اول بیشتر بر خطوط کلی سیاسی و استراتژیک توافق متمرکز است و تا حد زیادی بر خواسته های دو طرف تمرکز دارد.
در عین حال هیچ یک از این موارد به طور رسمی از سوی مراجع ذیصلاح جمهوری اسلامی ایران تایید نشده است و همانطور که سخنگوی وزارت امور خارجه اعلام کرد، جزئیات دقیق این توافق تا زمان نهایی شدن و امضای آن منتشر نخواهد شد.
