به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، تحول در نظام های قضایی جهان بیش از آنکه به تغییر قوانین وابسته باشد، با اصلاح روش های ارائه خدمات و تسهیل دسترسی شهروندان به عدالت گره خورده است. امروزه فناوریهای جدید نقش تعیینکنندهای در افزایش سرعت، دقت و شفافیت فرآیندهای قضایی دارند و بسیاری از نظامهای حقوقی، دادرسی هوشمند را به عنوان یکی از ارکان عدالت کارآمد برگزیدهاند.
در کشور توسعه خدمات الکترونیک قضایی بخش مهمی از برنامه تحول در نظام قضایی محسوب میشود که زیرساختهای هوشمند برای ثبت و پیگیری پروندهها، تحویل الکترونیکی اسناد قضایی و ارائه خدمات غیر حضوری، کوتاهتر و منظمتر شدن دسترسی به دادگستری نسبت به گذشته و کاهش مراجعات غیرضروری را ایجاد کرده است.
هوشمندسازی فرآیندهای قضایی نه تنها جایگزینی ابزارهای دیجیتال با روش های سنتی، بلکه رویکردی نوین در مدیریت پرونده ها، ساماندهی خدمات و ارتقای کیفیت دادرسی است و این توسعه علاوه بر افزایش بهره وری، زمینه استفاده بهینه از ظرفیت های انسانی و اداری دستگاه قضایی را نیز فراهم کرده است.
امروزه حرکت از صف طولانی دادگاه ها به سمت خدمات هوشمند، نمادی از تغییر در نحوه ارائه خدمات عمومی است، تحولی که هدف آن تسهیل دسترسی شهروندان به عدالت، ارتقای شفافیت و افزایش اعتماد عمومی به سیستم قضایی است و تداوم آن می تواند منجر به تحقق عدالت کارآمدتر و پاسخگوتر شود.
تحول در نظام قضایی زمانی به نتیجه مطلوب خواهد رسید که نوآوری، کارآمدی و عدالت همزمان در فرآیندهای ارائه خدمات منعکس شود و توسعه خدمات الکترونیک قضایی گامی موثر در این مسیر است که با کاهش پیچیدگیهای اداری، تسهیل دسترسی به خدمات و ارتقای کیفیت دادرسی، زمینه را برای سریعتر، شفافتر و دسترسی بیشتر فراهم میکند.
نگاهی به سیر تحول خدمات الکترونیک قضایی/شفافیت در ارائه خدمات یکی از مهم ترین مولفه های تحقق عدالت است.
پریا آراسته، وکیل، کارشناس حقوقی و پژوهشگر حقوقی وی با بیان اینکه تحول در نظام قضایی تنها به اصلاح ساختارها و مقررات محدود نمی شود و زمانی معنادار می شود که شهروندان آثار آن را در کیفیت و سهولت دریافت خدمات قضایی احساس کنند، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: توسعه خدمات الکترونیک قضایی در سال های اخیر یکی از مهم ترین جلوه های این تحول است. تحولی که با هدف تسریع در فرآیندهای قضایی، کاهش مراجعات غیرضروری و افزایش دسترسی مردم به خدمات قضایی دنبال شده است.
وی با بیان اینکه هوشمندسازی فرآیندهای قضایی امکان انجام بخش قابل توجهی از امور حقوقی و قضایی را بدون مراجعه مکرر به مراجع قضایی فراهم کرده است، می افزاید: ثبت دادخواست ها و شکایات، دریافت و مشاهده اخطاریه های الکترونیکی، پیگیری وضعیت پرونده و بهره مندی از خدمات آنلاین موجب شده تا بسیاری از مراحل اداری با سرعت و دقت بیشتری انجام شود. این رویکرد علاوه بر صرفه جویی در زمان و هزینه، زمینه را برای تمرکز بیشتر مراجع قضایی در رسیدگی ماهوی به پرونده ها فراهم کرده است.
این حقوقدان، کارشناس حقوقی و پژوهشگر حقوقی بیان میکند: یکی از مهمترین کارهای دادرسی هوشمند، ارتقای شفافیت در دادرسی است و دسترسی مستمر به اطلاعات پرونده، ابلاغ الکترونیکی و کاهش وابستگی به مکاتبات کاغذی، موجب نظم بیشتر در فرآیندهای قضایی و کاهش احتمال خطاهای اداری شده است و شفافیت در ارائه خدمات یکی از مهمترین مؤلفههای عادلانه و افزایش اعتماد عمومی محسوب میشود.
لزوم توجه به توسعه زیرساخت های فنی، ارتقای امنیت سیستم های الکترونیکی و افزایش سواد دیجیتالی شهروندان/خدمات هوشمند؛ بازتاب یک رویکرد جدید در حوزه قضایی
آراسته با بیان اینکه ادامه این مسیر علاوه بر مزایای گسترده مستلزم توسعه زیرساخت های فنی، ارتقای امنیت سامانه های الکترونیکی و افزایش سواد دیجیتالی در بین شهروندان است، ادامه می دهد: دسترسی یکسان به خدمات الکترونیکی برای همه اقشار جامعه شرط اساسی تحقق عدالت هوشمند و بهره مندی یکسان از امکانات مدرن قضایی خواهد بود.
وی با اشاره به اینکه تجربه نظامهای مختلف حقوقی نشان میدهد استفاده از فناوری، ضمن افزایش سرعت رسیدگی، مدیریت پروندهها را بهبود میبخشد، بروکراسی اداری را کاهش میدهد و کارایی دستگاه قضایی را ارتقا میدهد، میگوید: به همین دلیل توسعه هوشمندانه دادرسی را میتوان یکی از مؤثرترین ابزارهای تحول در نظام قضایی دانست.
این حقوقدان، کارشناس حقوقی و پژوهشگر حقوقی می افزاید: حرکت از صف طولانی دادگاه ها به سمت خدمات هوشمند نه تنها یک تحول فناوری است، بلکه نشان دهنده رویکردی جدید در حاکمیت قضایی است. رویکردی که با تسهیل دسترسی به خدمات، افزایش شفافیت و بهبود کیفیت دادرسی، عدالت را در دسترس شهروندان قرار می دهد.
دادرسی هوشمند؛ گامی موثر در ارتقای عدالت قضایی/افزایش ظرفیت دستگاه قضایی برای رسیدگی دقیق تر و مؤثرتر به پرونده ها با ایجاد دادرسی های هوشمند
زهرا علیپور، وکیل، کارشناس و پژوهشگر حوزه حقوق وی با بیان اینکه کارآمدی دستگاه قضایی یکی از شاخص های اصلی تحقق عدالت و تقویت اعتماد عمومی است، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: در دنیای امروز استفاده از فناوری های نوین به یک ضرورت اجتناب ناپذیر برای ارتقای کیفیت خدمات عمومی تبدیل شده است و دستگاه قضایی با توسعه خدمات الکترونیکی با جدیت در مسیر ارائه خدمات به شهروندان است.
وی با بیان اینکه استقرار دادرسی هوشمند بسیاری از فرآیندهای سنتی را به خدمات الکترونیکی تبدیل کرده است، می افزاید: ثبت درخواست، تحویل اسناد قضایی، پیگیری رسیدگی و دسترسی به اطلاعات پرونده از طریق سامانه های الکترونیکی موجب کاهش مراجعه حضوری، تسریع در انجام امور و افزایش نظم اداری شده است و این تحول علاوه بر تسهیل در رسیدگی و رسیدگی موثرتر به مراجعین، ظرفیت رسیدگی به پرونده ها را افزایش داده است.
این حقوقدان، کارشناس و پژوهشگر حوزه حقوق یکی از مهم ترین دستاوردهای خدمات الکترونیک قضایی را افزایش شفافیت و قابلیت رهگیری فرآیندهای قضایی عنوان می کند و بیان می کند: اطلاعات دقیق، ثبت الکترونیکی اقدامات و دسترسی مستمر به وضعیت پرونده، امکان نظارت بهتر بر روند رسیدگی و جلوگیری از بسیاری از مشکلات ناشی از فرآیندهای سنتی را فراهم می کند و این ویژگی ها نقش مهمی در کیفیت حاکمیت قضایی دارد.
دادخواهی هوشمند نمادی از گذار از روش های سنتی به سیستمی شفاف تر و پاسخگوتر است/ تحول دیجیتال در سیستم قضایی تنها به افزایش سرعت ارائه خدمات محدود نمی شود.
عالی پور با بیان اینکه توسعه عدالت هوشمند مستلزم تقویت زیرساخت های ارتباطی، ارتقای امنیت اطلاعات و گسترش آموزش همگانی در حوزه خدمات الکترونیک است، ادامه می دهد: هرچه دسترسی شهروندان به این خدمات بیشتر باشد و استفاده از آن آسان تر باشد، اهداف تحول قضایی سریعتر محقق می شود.
وی می گوید: تحول دیجیتال در نظام قضایی تنها به افزایش سرعت ارائه خدمات محدود نمی شود، بلکه کاهش هزینه های اداری، بهینه سازی مدیریت پرونده ها و استفاده موثرتر از نیروی انسانی را در پی خواهد داشت که در نهایت منجر به ارتقای کیفیت دادرسی و افزایش رضایت عمومی از دستگاه قضایی خواهد شد.
این حقوقدان، کارشناس و پژوهشگر حوزه حقوق با بیان اینکه دادرسی هوشمند نمادی از گذار از روش های سنتی به نظام شفاف و پاسخگو است، می افزاید: ادامه این روند ضمن تقویت اعتماد عمومی می تواند تحقق عدالت را با سرعت، دقت و دسترسی بیشتر به ارمغان بیاورد و یکی از مهم ترین جلوه های تحول نظام قضایی به شمار می رود.
تحول دیجیتال در نظام قضایی نشان می دهد که استفاده صحیح از فناوری می تواند کیفیت خدمات عمومی را به میزان قابل توجهی ارتقا دهد و کاهش بوروکراسی، تسریع در رسیدگی به پرونده ها و افزایش شفافیت از مهمترین دستاوردهای این رویکرد است.
ادامه این مسیر مستلزم توسعه مستمر زیرساخت های فنی، ارتقای امنیت سیستم و گسترش آموزش های مرتبط با خدمات الکترونیکی است و تحقق عدالت هوشمند زمانی کامل می شود که همه شهروندان بدون محدودیت جغرافیایی و فنی، فرصت بهره مندی یکسان از این خدمات را داشته باشند.
دعوای قضایی هوشمند نه تنها یک تحول تکنولوژیکی است، بلکه بازتابی از یک رویکرد جدید به حاکمیت قضایی است. نگرشی که بر ارتقای کیفیت خدمات، پاسخگویی و رعایت حقوق شهروندان تمرکز دارد و عدالت را با سرعت، دقت و شفافیت بیشتری در اختیار جامعه قرار می دهد.
تحول نظام قضایی با توسعه خدمات هوشمند معنادار و مستمر است و هر گامی که دسترسی مردم به خدمات قضایی را آسانتر، فرآیندها شفافتر و کارآمدتر کند، گامی در جهت تحقق عدالت متعالی و تقویت سرمایه اجتماعی خواهد بود.
در مجموع تحقق عدالت متعالی ایجاب می کند که دستگاه قضایی همگام با نیازهای روزمره جامعه از ظرفیت های نوین برای ارتقای کیفیت خدمات بهره مند شود و رسیدگی هوشمندانه را می توان یکی از مهمترین جلوه های این رویکرد برشمرد. رویکردی که فاصله بین مردم و خدمات قضایی را کاهش می دهد، شفافیت را افزایش می دهد، رسیدگی را تسریع می بخشد و کارایی فرآیندها را بهبود می بخشد، زمینه تحقق عدالت در دسترس، پاسخگو و کارآمد را فراهم می کند.
منبع : به گزارش میهن تجارت
