معاون اول قوه قضاییه: فناوری لازمه تحقق عدالت است

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت و به نقل از مرکز رسانه قوه قضاییه، حجت الاسلام والمسلمین حمزه خلیلی وی روز شنبه در مراسم رونمایی از سامانه های هوشمند قوه قضائیه تحت عنوان «رویداد تجربه محاکمه هوشمند» با بیان اینکه عدالت محور نظام توسعه و قانون گذاری است، اظهار داشت: نظام هستی مبتنی بر عدالت است و اگر عدالت نباشد، ثبات و ثبات لازم محقق نمی شود.

وی افزود: همان گونه که خداوند متعال نظام توسعه را مبتنی بر عدالت قرار داد، در حوزه قانون گذاری، قانون گذاری و اجرای قانون نیز باید عدالت محور همه تصمیمات و اقدامات باشد. امروز خواسته اصلی مردم تحقق عدالت است و همه نظام های حقوقی دنیا برای تحقق آن تلاش می کنند.

عدالت یک اصل ثابت است، اما راه های تحقق آن باید همراه با پیشرفت های علمی و فناوری تکامل یابد. ابزارهای سنتی دیگر پاسخگوی نیازهای امروزی نیستند و نیازمند تحولی جدی در این زمینه هستیم.

خلیلی ادامه داد: بخشی از خلأ موجود تا تحقق کامل عدالت ناشی از سهل انگاری در استفاده از فناوری های نوین است. هرجا از تکنولوژی فاصله گرفته ایم از عدالت هم فاصله گرفته ایم. اگرچه امروز دستاوردهای ارزنده ای در زمینه هوشمندسازی دستگاه قضایی حاصل شده است، اما این مسیر همچنان ادامه دارد و نباید وضعیت فعلی را پایان کار بدانیم.

وی با اشاره به مقاومت طبیعی در برابر تغییر گفت: تغییر روش های سنتی همواره با مقاومت همراه بوده است، اما بسیاری از روش های گذشته دیگر پاسخگوی نیازهای امروزی نیست و باید با تکیه بر روش های علمی، منطقی و مبتنی بر فناوری، زمینه تحقق عدالت را هر چه بیشتر فراهم کرد.

معاون اول قوه قضائیه تصریح کرد: برنامه های تحول دیجیتال نظام قضایی حاصل تصمیمات مقطعی نیست بلکه بر اساس مطالعات کارشناسی، بررسی های کارشناسی و سند تحول و تعالی قضایی است. همچنین در برنامه هفتم پیشرفت، توسعه فناوری های نوین در نظام قضایی به عنوان یک تکلیف قانونی مورد تاکید قرار گرفته است.

وی با بیان اینکه استفاده از فناوری صرفاً یک انتخاب مدیریتی نیست، خاطرنشان کرد: امروزه استفاده از فناوری های نوین هم یک ضرورت و هم الزام قانونی برای تحقق عدالت است و برنامه عملیاتی دستگاه قضایی نیز بر همین اساس طراحی می شود.

معاون اول قوه قضاییه با تاکید بر اینکه اجرای طرح های تحول آفرین باید به تدریج انجام شود، گفت: اجرای گام به گام این طرح ها ضمن کاهش خسارات، زمینه موفقیت و پایداری تحولات را فراهم می کند و امکان استفاده موثر از ظرفیت های جدید را افزایش می دهد.

وی ارجاع هوشمند پرونده ها را یکی از مهمترین دستاوردهای تحول دیجیتال در نظام قضایی دانست و اظهار داشت: ارجاع هوشمند پرونده ها با افزایش شفافیت، جلوگیری از اعمال سلایق شخصی و ایجاد تعادل در توزیع پرونده ها نقش موثری در ارتقای سلامت اداری و عدالت دارد.

معاون اول قوه قضائیه در پایان با تاکید بر ادامه مسیر هوشمندسازی دستگاه قضایی گفت: امروز در ابتدای راه مهمی هستیم و لازم است با همدلی، تلاش مستمر و همکاری همه دستگاه ها این حرکت ادامه یابد. اگرچه ممکن است در مسیر تحول مقاومت هایی وجود داشته باشد، اما زمانی که هدف تحقق عدالت و ارتقای کیفیت خدمات رسانی به مردم است، باید با استفاده از توانمندی های فناوری این مسیر را با قوت طی کنیم.

دادرسی هوشمند؛ نقطه شروع جدید نظام قضایی/ پنج سال تحول دیجیتال در نظام قضایی

محمد کاظمی فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه وی در این برنامه ضمن تسلیت ایام شهادت حضرت اباعبدالله الحسین (ع) به تشریح روند تحول دیجیتال در دستگاه قضایی طی پنج سال گذشته پرداخت.

کاظمی فرد با اشاره به توسعه خدمات قضایی غیر حضوری گفت: در سال 1404 بیش از 12 میلیون درخواست عدم حضور به دستگاه قضایی ارائه شد. همچنین حدود 70 درصد از درخواست های گواهی عدم سوء پیشینه به صورت غیر حضوری انجام می شود.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه افزود: سالانه حدود 100 میلیون ابلاغ الکترونیکی در دستگاه قضایی صادر می شود و طی پنج سال گذشته بیش از 20 میلیون نوبت الکترونیکی برای مراجعین ایجاد شده است.

بیش از یک میلیارد تراکنش اطلاعاتی بین قوه قضاییه و نهادهای حاکمیتی

وی از «توسعه حاکمیت داده محور» به عنوان دومین محور تحول در این حوزه نام برد و گفت: در این بخش بیش از 900 سرویس وب ایجاد شده و در پنج سال گذشته بیش از یک میلیارد تراکنش اطلاعاتی بین قوه قضاییه و نهادهای حاکمیتی انجام شده است.

کاظمی فرد همچنین از انتشار 10 میلیون حکم قضایی به عنوان بزرگترین مجموعه داده باز کشور خبر داد و افزود: سامانه های پایش آنی داده ها، ارزیابی عملکرد مبتنی بر قضات و سامانه های داده قضایی نیز در این دوره ایجاد شد.

برگزاری 700000 جلسه الکترونیکی در پنج سال گذشته

کاظمی فرد با اشاره به دستاوردهای حوزه نوآوری و تحول فناوری تصریح کرد: طی پنج سال گذشته بیش از 700 هزار جلسه دادرسی الکترونیکی برگزار شده و 85 درصد از زندانیان بدون انتقال فیزیکی به صورت آنلاین بازجویی شده اند.

وی ادامه داد: سامانه هوشمند استعلامات مالی نیز توانسته زمان شناسایی و ضبط اموال را از 400 روز به چهار دقیقه کاهش دهد.

طراحی سیستم اطلاعاتی موثر برای مردم و دستیار هوشمند قاضی

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه همچنین به طراحی سامانه اطلاعاتی مؤثر برای شناسایی هوشمند مراجعان خاص توسط مردم اشاره کرد و گفت: همچنین دستیار قاضی هوشمند بر اساس بانک اطلاعاتی قوانین، بانک های اطلاعاتی معتبر حقوقی و یادگیری از اطلاعات میلیون ها سند قضایی طراحی شده است که قابلیت ارزیابی صحت آراء با استفاده از هوش مصنوعی را دارد.

دادرسی هوشمند؛ ضرورت جدید نظام قضایی

کاظمی فرد با تاکید بر اینکه دادخواهی هوشمند امروز یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت نهادی است، تصریح کرد: خودکارسازی فرآیندهای تکراری، کمک به قضات در تصمیم گیری و جلوگیری از تشکیل دعاوی سه هدف اصلی این رویکرد جدید است.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه افزود: در دادرسی الکترونیکی، قاضی همه کارها را شخصا انجام می داد و فناوری تنها به الکترونیکی شدن داده ها و حذف کاغذ کمک می کرد. اما در دادرسی هوشمند، قاضی با نظر خود از انجام کارهای تکراری رها می شود و بخشی از تصمیمات استاندارد مانند ابلاغ، ارجاع و برخی موارد دیگر پس از تایید قاضی به صورت خودکار انجام می شود.

وی ادامه داد: در این مدل نقش قاضی برای هدایت فرآیند هوشمند، اعتبارسنجی خروجی الگوریتم‌ها و تصمیم‌گیری در موارد استثنایی ارتقا می‌یابد و این انتقال نه تنها جایگاه قاضی را کاهش نمی‌دهد، بلکه جایگاه او را به عنوان یک تصمیم‌گیر تحلیلی و استراتژیک بهبود می‌بخشد.

آغاز حرکت ملی به سوی اقدامات هوشمندانه

کاظمی فرد با بیان اینکه امروز مرحله جدیدی از تحول در نظام قضایی را آغاز می کنیم، گفت: حرکت پنج ساله قوه قضائیه به بلوغ مناسبی در حوزه دادرسی الکترونیکی منجر شده است. البته هنوز جای کار زیادی در این زمینه وجود دارد، اما اکنون نقطه شروع اقدامات هوشمندانه فرا رسیده است.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه تصریح کرد: آنچه امروز رونمایی و ارائه می شود آغاز این مسیر است و به معنای رسیدن به نقطه بلوغ نهایی نیست. امیدواریم در سال های آینده دستاوردهای بزرگتر و شگفت انگیزتری در این زمینه حاصل شود.

اجرای آزمایشی پروژه های هوشمند در استان های منتخب

وی با اشاره به اجرای آزمایشی برخی از طرح های هوشمند در استان های منتخب کشور گفت: موضوعاتی مانند شعب الکترونیک، ارجاع هوشمند پرونده ها، معاونت هوشمند قضایی و سایر طرح های مرتبط در چند استان در حال اجرا و آزمایش است.

کاظمی فرد در پایان ابراز امیدواری کرد با حمایت ها و دستورات معاون اول قوه قضاییه، توسعه دادرسی هوشمند با سرعت بیشتری در سراسر کشور دنبال شود و تا پایان سال، بخش قابل توجهی از فرآیندهای تکراری و استاندارد در دستگاه قضایی به صورت خودکار انجام شود تا قضات فرصت بیشتری برای تمرکز بر تصمیمات تخصصی و رسیدگی قضایی داشته باشند.

حجت الاسلام والمسلمین احمد عابدی رئیس دیوان عدالت اداری وی با تاکید بر اجرای ماده 113 قانون برنامه هفتم توسعه، حرکت به سمت الکترونیکی شدن فرآیندهای قضایی را یک ضرورت قانونی، شرعی و مدیریتی دانست و گفت: حذف گردش کاغذ می تواند باعث کاهش هزینه ها و افزایش بهره وری شود.

وی با اشاره به عملکرد دیوان عدالت اداری در شرایط خاص کشور گفت: با وجود محدودیت ها، رسیدگی به پرونده ها بدون وقفه ادامه یافت و استفاده از طرح غیرحضوری دادخواست و ارجاع الکترونیکی، امکان ارائه خدمات به مردم و وکلا را بدون مراجعه حضوری به آنها فراهم کرد.

عابدی افزود: سه محور اصلی برنامه های آتی دادگاه شامل ارجاع هوشمند، دادرسی الکترونیک و دادرسی هوشمند است.

به گفته وی، اگرچه این مسیر در ابتدای راه است، اما با رفع چالش ها و همکاری دستگاه های مختلف، کیفیت، سرعت و دقت خدمات قضایی افزایش می یابد.

در ادامه روسای دادگستری و معاونان فناوری و برنامه ریزی دادگستری استان های تهران، البرز، خراسان جنوبی، لرستان و جمعی دیگر از استان های کشور به ارائه گزارش عملکرد، دیدگاه ها و تجربیات خود در زمینه اجرای سامانه های هوشمند قضایی و دادرسی هوشمند از طریق ویدئو کنفرانس پرداختند.

حاضران در این جلسه ضمن تشریح اقدامات انجام شده در زمینه توسعه خدمات الکترونیک و هوشمندسازی فرآیندهای قضایی، چالش ها، دستاوردها و پیشنهادات خود را برای تسریع در اجرای برنامه های تحول دیجیتال نظام قضایی و ارتقای کیفیت خدمات رسانی به مردم بیان کردند.