بازار سهام در آزمون سرنوشت‌ساز؛ رالی بورس ادامه دارد یا پایان نزدیک است؟

میهن تجارت-پس از جهش بی سابقه بورس تهران و ثبت رکوردهای تاریخی در ارزش معاملات خرد، اکنون مهمترین سوال فعالان بازار این است که آیا موتور صعود روشن خواهد ماند؟ بررسی روند میانگین‌های متحرک ارزش معاملات نشان می‌دهد اگرچه هجوم نقدینگی در هفته‌های اخیر رکوردهای جدیدی را به ثبت رسانده است، اما کاهش تدریجی ارزش معاملات در روزهای اخیر اولین نشانه‌های کاهش سرعت رالی را نشان می‌دهد. تجربه تاریخی بورس تهران نیز نشان می دهد که ثبات روندهای صعودی بیش از آنکه به رشد قیمت ها بستگی داشته باشد به تداوم نقدینگی بستگی دارد. بنابراین، اکنون معامله گران به جای دنبال کردن شاخص کل، به جدول ارزش معاملات نگاه می کنند. متغیری که می تواند تعیین کند که آیا بازار فقط در حال استراحت است یا آغاز یک اصلاح فرسایشی در پیش است.

یکی از مهمترین ویژگی های موج صعودی اخیر بورس تهران، رشد خیره کننده ارزش معاملات خرد بود. متغیری که همیشه به عنوان نبض ورود و خروج نقدینگی شناخته می شود. بررسی داده های معاملات سهام نشان می دهد همزمان با بازگشایی بازار در سال جاری، ارزش معاملات با سرعت بی سابقه ای افزایش یافت و در 5 خرداد به بیش از 54 هزار میلیارد تومان رسید؛ به طوری که ارزش معاملات در روز 6 خرداد به بیش از 54 هزار میلیارد تومان رسید. رقمی که در تاریخ بورس تهران سابقه نداشته است. با توجه به نرخ ارز همزمان، ارزش معاملات روزانه در بازار حدود 300 میلیون دلار برآورد شده است. عددی که حکایت از بازگشت بی سابقه نقدینگی به بازار سرمایه داشت.

البته بخشی از این افزایش را باید در رشد نرخ دلار و کاهش ارزش ریال جستجو کرد. موضوعی که باعث شده ارزش اسمی معاملات بیشتر از سال های گذشته به نظر برسد. با این حال، حتی با تعدیل این اثر، نمی توان نقش افزایش مشارکت سرمایه گذاران را نادیده گرفت. همزمان با رشد شاخص کل، ورود وجوه جدید، افزایش گردش معاملات و بهبود عمق بازار، تصویر متفاوتی را نسبت به ماه های رکود گذشته ترسیم کرد.

نمودار میانگین متحرک ارزش معاملات نیز به خوبی این موضوع را تایید می کند. در طول افزایش اخیر، میانگین متحرک پنج روزه به طور قابل توجهی بالاتر از میانگین های 20 روزه و 60 روزه بود. وضعیتی که در تحلیل تکنیکال نشانه ای از شتاب بالای ورود پول و قوت روند صعودی تلقی می شود. در واقع هر چه فاصله میانگین کوتاه مدت و بلندمدت بیشتر باشد نشان می دهد که موج تقاضا از حمایت نقدینگی قوی تری برخوردار بوده و احتمال ادامه روند افزایشی بیشتر خواهد بود.

در مرحله استراحت

همانطور که جهش ارزش معاملات در مدت زمان کوتاهی اتفاق افتاد، با فروکش هیجان اولیه، روند معاملات وارد مرحله متعادل تری شد. داده ها نشان می دهد که پس از ثبت رکورد تاریخی، ارزش معاملات خرد به تدریج کاهش یافته و اکنون در محدوده 20 تا 30 هزار میلیارد تومان در نوسان است. مهمتر از کاهش حجم معاملات، تغییر ترتیب میانگین های متحرک است. به طوری که میانگین پنج روزه اکنون کمتر از میانگین 20 روزه است.

بیشتر بخوانید: پیش بینی بورس امروز چهارشنبه 16 مرداد 1405 / ادامه تراز صعودی در مرز 5.1 میلیون؟

از نظر آماری، این بسیار مهم است. تجربه دوره های مختلف بورس اوراق بهادار تهران نشان می دهد زمانی که میانگین ارزش معاملات کوتاه مدت از میانگین میان مدت و بلندمدت بیشتر باشد، معمولاً بازار در مرحله رونق قرار می گیرد و روندهای صعودی از حمایت خوبی برخوردار است. برعکس، زمانی که میانگین پنج روزه کمتر از میانگین های بلندمدت می شود، معمولا سرعت گردش نقدینگی کاهش می یابد و بازار وارد مرحله اصلاح قیمت یا اصلاح زمانی می شود.

البته این وضعیت لزوما به معنای آغاز روند نزولی نیست. بسیاری از روندهای صعودی قوی، پس از ثبت رشد سریع، وارد یک دوره استراحت و بازگشت به میانگین می شوند تا مقداری از هیجان تخلیه شود. در چنین شرایطی کاهش نسبی ارزش معاملات می تواند نشانه احتیاط و انتظار سرمایه گذاران برای مشخص شدن مسیر بعدی بازار باشد. به عبارت دیگر کاهش ارزش معاملات در صورت ادامه طولانی مدت و در عین حال افزایش فشار فروش نگران کننده خواهد بود.

کلید ادامه راهپیمایی

اکنون مهمترین متغیر پیش روی بورس تهران، رفتار ارزش معاملات در هفته های آینده است. بر اساس روند تاریخی، محدوده 20 تا 30 هزار میلیارد تومانی را می توان محدوده تعادل بازار دانست. محدوده ای که نه نشان دهنده رونق قدرتمند است و نه نشانه رکود عمیق است. بنابراین بازار در شرایط فعلی بیش از هر چیز به محرک جدیدی برای افزایش جریان نقدی نیاز دارد.

اگر ارزش معاملات کوچک بار دیگر در سطوح بالای 30 هزار میلیارد تومان تثبیت شود، میانگین پنج روزه به تدریج مسیر صعودی خود را از سر می گیرد و احتمال عبور مجدد آن از میانگین 20 روزه افزایش می یابد. چنین تغییری معمولاً به منزله بازگشت قدرت خریداران و آغاز موج جدیدی از ورود سرمایه به بازار تلقی می شود.

در این سناریو، احتمال اینکه شاخص کل بتواند بار دیگر به سمت سقف تاریخی 5.3 میلیون واحدی حرکت کند، افزایش می یابد.

از سوی دیگر، اگر ارزش معاملات در سطوح فعلی باقی بماند یا به زیر این محدوده سقوط کند، احتمال ادامه فاز آرامش بازار بیشتر خواهد بود.

تجربه سال های گذشته نشان داده است که بدون هجوم مستمر نقدینگی، حتی انتشار اخبار مثبت و رشد سودآوری شرکت ها به تنهایی قادر به حفظ روند صعودی نیست. در نهایت، آنچه اعتبار رالی را تعیین می کند، کیفیت و حجم مشارکت سرمایه گذاران در معاملات روزانه است.

به همین دلیل شاید مهم ترین آزمون پیش روی بورس تهران معیاری به نام ارزش معاملات باشد. تا زمانی که جریان نقدی دوباره تقویت نشود، احتمالاً بازار در حالت تعادل و نوسان باقی خواهد ماند. اما اگر ارزش معاملات بار دیگر از سقف 30 روزه عبور کند و میانگین متحرک پنج روزه بالاتر از میانگین 20 روزه و 60 روزه تثبیت شود، این اتفاق را می توان نشانه بهبود تقاضا و آغاز مرحله جدیدی از رونق بازار سهام دانست. مرحله ای که رالی اخیر از یک جهش کوتاه مدت به روندی با ثبات تر تبدیل خواهد شد.

منبع: دنیای اقتصاد