به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، نوجوانی یکی از حساس ترین و سرنوشت سازترین مراحل زندگی هر فرد به حساب می آید. دوره شکل گیری هویت، تثبیت شخصیت و تثبیت بسیاری از باورهای اساسی برای سال های آینده و در این میان کیفیت تعاملات خانوادگی و نگاه والدین به نیازهای روانی و اجتماعی نوجوان فراتر از یک عامل حمایتی صرف نقش دارد و می تواند مسیر رشد او را به طور اساسی تغییر دهد.
جامعه امروزی با سرعت فزاینده ای به سمت پیچیدگی های بیشتر پیش می رود و نسل جدید با چالش هایی مواجه است که شاید برای نسل های قبل ملموس نبود. از فشارهای تحصیلی و رقابت های شغلی گرفته تا هجوم مداوم محتوای دیجیتال و تغییر الگوهای ارتباطی، همه دست به دست هم داده اند تا فضای ذهنی نوجوانان را بیش از پیش درگیر کنند و در چنین شرایطی، نقش خانواده به عنوان یک لنگر امن و پایدار بیش از هر زمان دیگری حیاتی به نظر می رسد.
یکی از مهمترین زمینههایی که میتواند بستری برای تقویت پیوندهای عاطفی و رشد مهارتهای زندگی نوجوان فراهم کند، نحوه مواجهه او با زمانهای خارج از چارچوب نیازهای روزمره است. این مراحل که گاه به سادگی از آنها عبور می کند، در واقع آزمایشگاهی زنده برای یادگیری خودشناسی، مسئولیت پذیری و تعامل اجتماعی است و بی توجهی به این فرصت ها یا سوء مدیریت آنها می تواند عواقب جبران ناپذیری را در روند رشد شخصیت نوجوان به جای بگذارد.
بنابراین لازم است نگاه جامعه و بهویژه نظام آموزشی و خانوادهها به موضوع تربیت نوجوان از رویکرد مهارتمحور یا محتوامحور به نگاهی کلنگر تغییر یابد و در این نگاه، نوجوان نه بهعنوان پروژهای که باید تکمیل شود، بلکه بهعنوان موجودی پویا، خلاق و خودخواسته تلقی میشود که نیاز به فضایی مسئولیتپذیر و سرشار از اعتماد و شکوفایی استعداد دارد. درک این نکات ظریف می تواند افق های جدیدی را برای سیاست های آموزشی و فرهنگی بگشاید.
اعتماد بین نوجوانان و والدین یک شبه شکل نمی گیرد
حسین روزبهانی، دکترای روانشناسی بالینی وی با بیان اینکه خانواده می تواند نقش تعیین کننده ای در کیفیت تجربه نوجوان داشته باشد، تصریح کرد: برقراری ارتباط صمیمانه و انجام فعالیت های مشترک زمانی که برای هر دو طرف لذت بخش باشد، فرصت های بیشتری را برای نزدیک شدن والدین و فرزندان ایجاد می کند. این تعاملات علاوه بر تقویت روابط خانوادگی، به والدین کمک می کند تا علایق، دغدغه ها و نیازهای فرزندشان را بهتر درک کنند.
وی با بیان اینکه اعتماد بین نوجوان و والدین یک شبه شکل نمی گیرد و بهتر است که پایه های آن از سال ها قبل ایجاد شده باشد، تصریح کرد: نوجوان باید مطمئن باشد که در صورت مواجهه با انتخاب سختی می تواند بدون ترس از برخورد تند یا قضاوت موضوع را با خانواده در میان بگذارد.
یک دکترای روانشناسی بالینی تصریح کرد: انتخاب دوست و نحوه گذراندن اوقات فراغت از جمله مواردی است که ممکن است نوجوان در آن نیاز به راهنمایی والدین داشته باشد، اما این راهنمایی زمانی مؤثر است که با احترام به استقلال او همراه باشد و رفتار حمایتی والدین بتواند به تقویت حس عزت نفس نوجوان کمک کند.
به تعادل بین مطالعه، تفریح، استراحت، روابط اجتماعی و زندگی خانوادگی توجه کنید
روزبهانی ادامه داد: نوجوانی که محبت و پذیرش را در محیط خانواده تجربه می کند، احساس امنیت بیشتری می کند و با اعتماد به نفس بالاتری می تواند در مورد انتخاب های خود تصمیم گیری کند و از سوی دیگر، سرزنش مداوم و تعاملات مطالبه گرانه ممکن است باعث شود نوجوان برای حل مشکلاتش کمتر سراغ خانواده برود و تصمیماتش بیشتر تحت تاثیر گروه همسالان باشد.
وی بیان کرد: از سوی دیگر نباید تصور کرد که هر چه تعداد فعالیت های برنامه ریزی شده بیشتر باشد، شرایط رشد نوجوان بهتر خواهد بود و برنامه های سنگین و فشرده ممکن است زمان کافی برای استراحت، ارتباط با دوستان و تجربه علایق شخصی از نوجوان را بگیرد. اگر اوقات فراغت فرد با فعالیت های متعدد پر شود، تعادل بین مطالعه، تفریح، استراحت، روابط اجتماعی و زندگی خانوادگی نیز ممکن است به هم بخورد.
دکترای روانشناسی بالینی با بیان اینکه بهتر است یک برنامه اوقات فراغت ساده، منعطف و مناسب متناسب با ظرفیت نوجوان داشته باشیم، افزود: فعالیت های محدود اما هدفمند می تواند تاثیر بیشتری داشته باشد تا برنامه ای که در آن نوجوان باید همزمان درگیر اهداف و مسئولیت های متعدد باشد و قرار است اوقات فراغت بخشی از فشارهای زندگی را کاهش دهد نه اینکه به منبع دیگری تبدیل شود.
روزبهانی افزود: اوقات فراغت در معنای وسیع آن زمانی است که فرد بدون هیچ اجباری به وظایف خانوادگی، تحصیلی، شغلی و اجتماعی می تواند فعالیتی را بر اساس علاقه شخصی انتخاب کند و این زمان را به تفریح، بازی، استراحت، یادگیری، حفظ سلامتی یا تقویت مهارت ها اختصاص دهد و در صورت استفاده صحیح بتواند بخشی از نیازهای روحی و اجتماعی انسان را برطرف کند.
نداشتن برنامه مناسب برای اوقات فراغت فرد را در معرض انتخاب های نامناسب قرار می دهد
وی با بیان اینکه اهمیت این زمان زمانی آشکارتر می شود که نداشتن برنامه مناسب، فرد را در معرض انتخاب های نامناسب قرار دهد، تصریح کرد: استفاده آگاهانه از اوقات فراغت می تواند به ارتقای کیفیت زندگی کمک کند، در حالی که بی توجهی به آن ممکن است فرصت های خوب رشد و تجربه را از بین ببرد، اما برنامه ریزی صحیح به معنای کنترل همه لحظات نیست، بلکه باید تعادل مناسب و آزادی انتخاب برقرار کرد.
دکترای روانشناسی بالینی ادامه داد: اوقات فراغت برای نوجوانان می تواند فرصتی برای تجربه آرامش و سرگرمی و پیمودن بخشی از مسیر خودشناسی باشد. در این دوران می تواند علایق خود را پیدا کند، توانایی های خود را بشناسد، روابط اجتماعی خود را گسترش دهد و به تدریج یاد بگیرد که مسئولیت انتخاب های شخصی خود را بیشتر بپذیرد و اگر خانواده نیز در این روند نقش حمایتی و حمایتی ایفا کند، این تجربه می تواند به رشد اعتماد به نفس و تصمیم گیری آگاهانه تری کمک کند.
روزبهانی با بیان اینکه استفاده صحیح از اوقات فراغت نوجوان را نباید با تعداد کلاس ها، میزان برنامه ها و میزان مشغله سنجید، گفت: آنچه مهم است ایجاد تعادلی است که نوجوان فرصت استراحت و تفریح، ارتباط با دوستان و کشف علایق و استعدادهای خود را داشته باشد.
می توان گفت رویکردهای آموزشی موفق، رویکردهایی است که به جای تمرکز بر کنترل و هدایت یک سویه، مبتنی بر مشارکت فعال و همدلانه با نوجوانان است و این رویکرد ایجاب می کند که والدین و مربیان نقش سنتی فرماندهی را رها کرده و همراه و مشاور شوند. نقشی که نه تنها اقتدار را حفظ می کند، بلکه با درک جایگاه نوجوان، زمینه رشد متقابل و پایدار را فراهم می کند. چنین تحولی در نگرش مستلزم تجدید نظر در بسیاری از بدیهیات آموزشی رایج است.
تجربه نشان داده است که نوجوانانی که در محیطی سرشار از امنیت روانی و پذیرش بی قید و شرط رشد کرده اند، در مواجهه با چالش های زندگی انعطاف و انعطاف پذیری بیشتری از خود نشان می دهند. در بحران ها نه تنها سردرگمی کمتری دارند، بلکه با تکیه بر حمایت های درونی در تصمیم گیری های مهم محکم تر عمل می کنند و به عبارتی سرمایه گذاری بر کیفیت ارتباطات عاطفی در خانواده در بلندمدت به مراتب ثمربخش تر از سرمایه گذاری در برنامه های فشرده آموزشی و فوق برنامه خواهد بود.
نباید فراموش کرد که هر نوجوانی دنیای منحصر به فرد خود را دارد و راه حل های یکسان نمی تواند پاسخگوی نیازهای متنوع این گروه سنی باشد، از این رو انعطاف در روش ها، صبر در مواجهه با تفاوت ها و احترام به سرعت رشد و تغییرات فردی اصول اولیه ای است که هر برنامه ریزی آموزشی باید بر اساس آن ها باشد. ایجاد این تنوع و سازگاری کاری است که فراتر از خانواده، نهادهای آموزشی، رسانه ها و جامعه مدنی را شامل می شود.
آنچه که می توان به عنوان دیدگاه مطلوب تلقی کرد، شکل گیری نسلی است که نه تنها از دانش و مهارت کافی برخوردار باشد، بلکه از بلوغ عاطفی، خودآگاهی و توانایی برقراری روابط عمیق انسانی نیز بهره مند باشد. دستیابی به این هدف نیازمند عزمی جمعی و نگاهی فرابخشی است که در آن همه فعالان اجتماعی از خانواده تا مدرسه و از سیاستگذاران تا رسانه ها نقش خود را در حمایت درست از این مسیر ایفا کنند و چنین افقی نوید جامعه ای پویاتر، خلاق و همدل تر برای فردا خواهد بود.
منبع : به گزارش میهن تجارت
