اما در شرایطی که قیمت قطعات یدکی افزایش یافته و تامین برخی از آنها سخت شده است، روی آوردن به تعمیر خودرو لزوما به معنای انجام تمام تعمیرات مورد نیاز نیست. رفتار مصرف کننده نیز در این مدت تغییر کرده است. برخی از مالکان تعمیرات غیر ضروری را حذف می کنند و برخی دیگر حتی تعمیرات ضروری را تا حد امکان به تعویق می اندازند. این تاخیر در درازمدت می تواند باعث تشدید خرابی خودرو، افزایش هزینه تعمیرات اساسی و کاهش عمر مفید خودرو شود. بنابراین، مشکل تنها گران‌تر شدن تعمیر خودرو نیست، بلکه افزایش هزینه مالکیت خودرو در شرایطی است که توانایی خانوار برای تعویض، نگهداری صحیح و حتی حفظ ایمنی خودرو کاهش یافته است.
همانطور که پیش از این در گزارش دنیای اقتصاد به آن پرداختیم، تورم استفاده از وسایل نقلیه شخصی در دو بخش سالانه و نقطه ای در مردادماه به ترتیب 65.6 درصد و 106.1 درصد اعلام شده است. بررسی روند این دو بخش از اردیبهشت ماه حکایت از روند صعودی دارد. در عین حال در حالی که این شاخص در مردادماه 3.9 درصد بود، مرکز آمار ایران اعلام کرد که در همان زمان تورم شاخص خرید تقریبا به صفر رسیده است. در عین حال این عدد به ثبت رسیده است و مشاهدات میدانی نیز حکایت از افزایش مراجعه مردم به تعمیرگاه ها دارد. در واقع در شرایطی که قیمت لوازم یدکی متاثر از افزایش چشمگیر نرخ ارز و ورود دلار به کانال 200 هزار تومانی است، هزینه تعمیر خودرو نیز افزایش یافته است.
روی دیگر سکه، افزایش هزینه های جانبی مانند دستمزد و حقوق تعمیرکاران، بر هزینه نهایی تعمیر تاثیر گذاشته است. در چنین شرایطی مالک خودرو باید برای یک تعمیر ساده هزینه بیشتری از جیب خود بپردازد. به گفته برخی تعمیرکاران، هزینه تعمیر سرسیلندر در سال جاری بین 50 تا 100 درصد افزایش یافته است. این در حالی است که به دلیل کاهش قابل توجه قدرت خرید مردم، بسیاری از خانوارها از تعمیرات غیرضروری صرف نظر می کنند و یا آن را به زمان دیگری موکول می کنند.
افزایش بازدید از تعمیرگاه های خودرو
مشاهدات میدانی «دنیای اقتصاد» حکایت از افزایش مراجعه مصرف کنندگان به تعمیرگاه ها، رشد هزینه تعمیرات خودرو و تعویق تعمیرات غیرضروری دارد. در این میان یکی از تعمیرکاران موتور و جلو در شرق تهران از افزایش تعداد مراجعه کنندگان برای تعمیر خودرو می گوید و خاطرنشان می کند که امسال سال پرکاری برای او و همکارانش بوده است.
وی در پاسخ به این سوال که صاحبان خودروها بیشتر به شما مراجعه می کنند؛ او می گوید: صاحبان خودروهای داخلی بیشتر مراجعه می کنند، فرقی نمی کند مدل های مختلف خودرو برای تعمیر به تعمیرگاه می آیند. این تعمیرکار هزینه تعمیر قطعات اصلی موتور از جمله سرسیلندر و بلوک سیلندر را در سال جاری با افزایش 50 تا 100 درصدی ذکر می کند. تعمیرکار بعدی که در واحد تعمیرات برق خودرو کار می کند به «دنیای اقتصاد» می گوید که نرخ تورم و قیمت دلار افزایش چشمگیری داشته است در حالی که نرخ دستمزد با این موارد مطابقت ندارد. یکی دیگر از مکانیک های خودرو که در منطقه جنوب تهران فعالیت می کند، با اشاره به اینکه هزینه تعمیر خودرو در سال جاری نسبت به سال قبل افزایش یافته است، به «دنیای اکونومیست» گفت: به عنوان مثال هزینه تعمیر لنت، دیسک و صفحه، تسمه، قطعات جلو و لوازم جانبی موتور در خودروهایی مانند پراید، پژو 405، پژو دانا، پژو دانا، پژو پارس افزایش یافته است.
وی در پاسخ به این سوال که آیا در سال جاری مراجعات شما افزایش یافته است یا خیر، می افزاید: بله مراجعه زیاد شده است، البته بسیاری از مشتریان ما تعمیرات غیرضروری خودرو را به تعویق می اندازند. این تعمیرکار خودرو بیشتر مراجع را مربوط به خودروهایی می داند که از عمر آنها گذشته است. این ارجاعات شامل تعمیر سیستم ترمز و لنت، سیستم تعلیق جلو، دیسک و صفحه، تسمه، روغن کاری و مشکلات موتور است. در خودروهای دست دوم بیشتر برای تعمیر سرسیلندر و رینگ پیستون و بلبرینگ به تعمیرگاه ما مراجعه می کنند. این تعمیرکار همچنین می گوید هزینه تعمیر خودرو در قسمت سرسیلندر بین 40 تا 50 درصد افزایش یافته است. فرد دیگری که صاحب یک تعمیرگاه تخصصی خودرو است و سال هاست در این حرفه فعالیت می کند به «دنیای اکونومیست» می گوید که امسال نسبت به گذشته مراجعه مردم افزایش یافته است. در ضمن بیشتر مراجع برای تعمیر موتور و گیربکس هست.
چرا تعمیر و نگهداری خودرو گران شد؟
در ادامه نظر دو نفر از کارشناسان صنعت خودرو را جویا شدیم. حسن کریمی سنجری، کارشناس صنعت خودرو، در ارزیابی افزایش هزینه تعمیر و نگهداری خودرو در چند ماه اخیر به «دنیای اقتصاد» گفت: بخش قابل توجهی از بازار لوازم یدکی خودرو وابستگی مستقیم یا غیرمستقیم به نرخ ارز دارد؛ زیرا حتی در مورد قطعاتی که توسط تولیدکنندگان داخلی تامین می‌شود، مواد اولیه وارداتی در این کالاها عمدتاً با افزایش قیمت ارز، افزایش می‌یابد. بلافاصله بلند خواهد شد.»
وی ادامه می دهد: علاوه بر نوسانات ارزی، محدودیت های واردات و چالش های لجستیکی و عرضه کالا در مسیرهای دریایی نیز به این روند اضافه شده است؛ به گونه ای که یا قطعات با قیمت بسیار بالاتری در بازار عرضه می شوند و یا اساساً به دلیل کمبود عرضه از دسترس خارج می شوند. نیز افزایش زیادی داشته و در نهایت منجر به رشد قیمت قطعات یدکی و هزینه های نگهداری شده است.
این کارشناس صنعت خودرو با تاکید بر اینکه در بررسی علت افزایش هزینه های تعمیر و نگهداری، اگرچه فرسودگی ناوگان خودرو را می توان عاملی دانست، تصریح می کند: در تحلیل خودروهای شخصی، فرسودگی یک شاخص کلی است که در گذشته نیز وجود داشته است، واقعیت این است که کاهش شدید قدرت خرید مردم باعث شده است که خودروها به بازار نپیوندند، به عنوان نتیجه ای وارد بازار نشوند. افزایش طول عمر خودروهای قدیمی و افزایش چرخه تحویل آنها.”
وی ادامه می دهد: بنابراین فرسودگی ناوگان را می توان یک عامل جانبی دانست، اما نقطه نظرات غالب و تعیین کننده، تاثیر مستقیم قیمت قطعات داخلی و خارجی بر روند صعودی تورم و نرخ ارز است. کریمی تاکید می کند: مقایسه تورم خرید خودرو با تورم هزینه های استفاده از حمل و نقل شخصی به این معناست که مصرف کنندگان به دلیل محدودیت های مالی مجبور به تحمل هزینه های نگهداری به جای خرید خودروی جدید هستند. وی ادامه می دهد: کاهش حجم خرید خودرو ناشی از دو عامل کاهش عرضه و کاهش تقاضا است که ارتباط مستقیمی با کاهش قدرت خرید مردم دارد، اما باید تاکید کرد که حتی اگر به دلیل کاهش قدرت خرید مردم به تعمیرات بیشتری روی آورده اند، اما باز هم علت اصلی و ریشه ای افزایش هزینه ها پدیده تورم و آنفولانزای ارزی است که بر کل بازار اثر گذاشته است.
بابک کریمخان، نایب رئیس اول انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه سازان خودرو کشور در پاسخ به این سوال که چرا تورم بخش نگهداری و تعمیرات خودرو از خرید پیشی گرفته است، به «دنیای اقتصاد» گفت: در تعدیل قیمت قطعات با توجه به نرخ ارز و گرانی خودرو، واکنش سریع به نرخ ارز و گرانی خودرو نشان می دهد. قیمت خودرو به دلیل ماهیت بازار و مداخلات قیمتی همواره با تاخیر به شاخص‌های کلان اقتصادی واکنش نشان می‌دهد، قیمت قطعات با نرخ‌های جدید ارز و تورم عمومی به‌طور آنی تغییر می‌کند.
کریمخان با اشاره به اینکه در سمت تقاضا با میلیاردی شدن قیمت خودرو و عدم تناسب آن با رشد دستمزدها، قدرت خرید خانوارها به شدت کاهش یافته است، می افزاید: این تغییر وضعیت باعث شده تا مصرف کنندگان به جای خرید خودروی نو به تعمیر و ترمیم خودروهای فعلی روی بیاورند و در واقع مردم حتی از تعویض قطعات خودداری می کنند. وی در پاسخ به این سوال که فرسودگی ناوگان چقدر در افزایش هزینه تعمیرات موثر بوده است، می گوید: فرسودگی ناوگان خودروهای کشور و عدم امکان تعویض آن با مدل های جدید باعث شده تا خودروهای فرسوده در سطح شهر به وفور دیده شوند. تقاضا برای خدمات تعمیر در شرایط تورمی حتی بیشتر است.”
