میهن تجارت- معاملات در بورس تهران روز سه شنبه 26 شهریورماه در حالی به پایان رسید که شاخص کل بورس برای اولین بار در تاریخ بازار سرمایه ایران وارد کانال 7 میلیون واحدی شد. نماگر اصلی بورس در معاملات دیروز با 2.42 درصد افزایش به سطح 7 میلیون و 74 هزار واحد رسید. به این ترتیب شاخص کل برای چهارمین روز متوالی افزایش یافت. در عین حال شاخص هموزن نیز با رشد 1.8 درصدی به سطح 1.936 هزار واحد رسید تا این نماگر نیز چهارمین روز متوالی رشد خود را پشت سر بگذارد. رکوردشکنی دیروز در شرایطی رخ داد که شاخص کل در ماه های اخیر با سرعت قابل توجهی از ابر کانال ها عبور کرده است.
در 30 اردیبهشت 1399 شاخص کل برای اولین بار از مرز یک میلیون واحد عبور کرد و در 21 مرداد ماه همان سال به مرز 2 میلیون واحد رسید. پس از آن با ورود به کانال با 3 میلیون واحد در 30 فروردین 1404، کانال فوق العاده با 4 میلیون واحد در سوم 1404 و کانال فوق العاده با 5 میلیون واحد در 26 خرداد 1405. تنها چند ماه بعد در 31 مرداد شاخص کل از مرز 6 میلیون واحد عبور کرد و تنها در 7 روز از مرز 6 میلیون واحد گذشت. این فاصله زمانی کوتاه بین عبور از هایپرکانال ها به خوبی نشان دهنده شتاب صعودی بازار سهام در ماه های اخیر است. البته افزایش سطح اسمی شاخص به تنهایی نمی تواند مبنایی برای ارزیابی ارزش بازار قرار گیرد و برای تحلیل وضعیت بورس باید متغیرهایی مانند سودآوری شرکت ها، نرخ ارز، تورم، ارزش معاملات و جریان نقدی را نیز در نظر گرفت.
تقاضای قوی در معاملات سهام
در معاملات دیروز ارزش معاملات خرد در بورس به حدود 45 همات رسید. در عین حال حدود 4150 میلیارد تومان پول توسط سرمایه گذاران واقعی وارد چرخه معاملات سهام شد. ترکیب رشد بیش از 2 درصدی شاخص کل با هجوم شدید پول واقعی نشان می دهد که تقاضا در بورس همچنان از قدرت قابل توجهی برخوردار است. در این میان رشد 1.8 درصدی شاخص متوازن نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این نماگر که نسبت به نمادهای بازار تاثیرگذارتر است، همراه با شاخص کل صعود کرده و نشان می دهد که روند صعودی روز گذشته تنها به چند نماد بزرگ و شاخص ساز محدود نشده است. تداوم جریان واقعی سرمایه و افزایش ارزش معاملات خرد در صورت تداوم می تواند یکی از مهم ترین محرک های تداوم روند صعودی بازار باشد. اما در کنار رکوردشکنی های شاخص ها، برخی تحولات در حوزه صندوق های سرمایه گذاری نیز مورد توجه فعالان بازار قرار گرفته است. به خصوص وجوه دارای اهرمی که در ماه های اخیر با حباب منفی قابل توجهی معامله شده اند.
اهرم ها زیر ذره بین سیاست گذار
شنیده ها حاکی از آن است که سازمان بورس اعلام کرده در صورت عدم اقدام مدیران صندوق های اهرمی برای کاهش حباب منفی واحدهای این صندوق ها، موضوع کارمزد صندوق ها بررسی می شود. همچنین گفته شده در صورت عدم اتخاذ تدابیر جدی به درخواست های مربوط به افزایش ظرفیت و فعالیت این صندوق ها رسیدگی نخواهد شد. این موضوع مهم است زیرا وجوه اهرمی به شیوه ای پایدار با شکاف قابل توجهی بین قیمت هیئت مدیره و ارزش خالص دارایی یا NAV معامله می شوند. ریشه این وضعیت را می توان تا حدی در ساختار کارمزد و نحوه مدیریت دارایی های صندوق ها جستجو کرد. کارمزد مدیریت وجوه اهرمی حدود 1.5 درصد از ارزش کل سهام پرتفوی است و این کارمزد هم برای واحدهای ممتاز و هم برای واحدهای عادی در نظر گرفته می شود.
بیشتر بخوانید: ارزش دلاری بورس طی یک هفته 10 میلیارد دلار تغییر کرد; بورس به کدام سمت می رود؟
در چنین ساختاری، کوچک شدن ارزش دارایی های صندوق لزوماً جذابیت اقتصادی برای مدیر ایجاد نمی کند، زیرا کاهش اندازه صندوق می تواند منجر به کاهش درآمد کارمزد شود. از سوی دیگر، برای کاهش فاصله بین قیمت تابلو و NAV، یکی از راه حل ها می تواند فروش بخشی از دارایی های صندوق و استفاده از منابع حاصله برای خرید واحدهای ممتاز از بازار باشد. اما چنین اقدامی می تواند حجم صندوق را کاهش دهد و در ادامه امکان انتشار واحدهای جدید را نیز تحت تاثیر قرار دهد. زیرا زمانی امکان صدور واحد وجود دارد که قیمت برد بالاتر از NAV باشد. به همین دلیل، بخشی از دارایی های صندوق های اهرمی که می تواند نقدینگی واحدهای ممتاز را تامین کند، عملاً در اختیار صاحبان این واحدها نیست.
سفته های موازی استاندارد سکه
همزمان با تحولات بازار سهام، بانک مرکزی از روز چهارشنبه 27 شهریورماه نیز ابزار جدیدی را به بازار سرمایه معرفی می کند. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران برای اولین بار عرضه سفته موازی استاندارد تمام سکه را از طریق بورس کالای ایران آغاز می کند. در مرحله اول این طرح 100 هزار قطعه سکه تمام بهار آزادی با سررسید سه ماهه به صورت سفته موازی عرضه می شود. خریداران می توانند بر اساس قیمت کشف شده سکه در روز انتشار اوراق را خریداری کرده و در صورت تمایل اوراق خود را به قیمت روز سکه قبل از سررسید در بازار بفروشند. در سررسید، دارندگان اوراق قرضه دو مسیر خواهند داشت. دریافت فیزیکی سکه یا استفاده از مکانیزم بازده 7 درصدی در نظر گرفته شده برای اوراق. در نتیجه ابزار جدید بانک مرکزی عملا تلاش می کند سرمایه گذاری روی سکه را در قالب یک ابزار مالی قابل معامله در بازار سرمایه قرار دهد. ورود این ابزار از یک سو می تواند گزینه جدیدی را برای سرمایه گذاران علاقه مند به طلا و سکه ایجاد کند و از سوی دیگر بخشی از نقدینگی موجود در بازار دارایی را به ابزاری رسمی و قابل معامله منتقل کند. ادامه عرضه این اوراق در مراحل بعدی می تواند به تدریج به بازار ابزارهای مالی مبتنی بر طلا عمق بیشتری ببخشد.
بازار سهام در نقطه حساسی قرار دارد
رکوردشکنی شاخص کل و ورود آن به کانال 7 میلیون واحدی در کنار ورود بیش از 4 همات پول واقعی و رسیدن ارزش معاملات خرد به رقم 45 همات، تصویری از قدرت تقاضا در بورس تهران ارائه می کند. از سوی دیگر توجه روزافزون سیاستگذاران به حباب منفی وجوه اهرمی و راه اندازی ابزار جدید ارز سکه نشان می دهد که بازار سرمایه همزمان با افزایش تقاضا و تغییر ساختار ابزارهای مالی مواجه است. در حال حاضر سوال اصلی بازار این است که آیا جریان نقدینگی قوی می تواند در روزهای آینده ادامه پیدا کند یا اینکه رکوردهای جدید به تدریج انگیزه شناسایی سود را افزایش می دهد؟ پاسخ به این سوال تا حد زیادی به سیر نرخ ارز، انتظارات تورمی، سودآوری شرکت ها و تداوم هجوم منابع واقعی بستگی دارد. در چنین شرایطی عبور از شاخص کل 7 میلیون واحدی را می توان آغاز مرحله جدیدی برای سنجش توانایی بازار در حفظ سطوح جدید تاریخی و نه نقطه پایان یک روند دانست.
منبع: دنیای اقتصاد
