به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، اختلاف نظر جزء اجتناب ناپذیر زندگی اجتماعی است و از یک سوء تفاهم ساده بین دو نفر گرفته تا درگیری هایی که در خانواده، محل کار، محله یا روابط روزمره به وجود می آید را شامل می شود. مسئله اصلی فقط وقوع دعوا نیست، بلکه مسیر پیموده شده پس از آن است. گاهی اوقات تنش کوتاه مدت در صورت بی توجهی یا واکنش های هیجانی به خصومت عمیق، قطع رابطه و حتی تشکیل پرونده قضایی تبدیل می شود، در حالی که ممکن است با گفتگو و رسیدگی به خواسته های طرفین، علت اصلی اختلاف حل شود.
در چنین شرایطی عدالت تنها در تعیین مجازات خلاصه نمی شود. اگر جرم یا رفتار آسیب زا علاوه بر تخطی از قانون، اعتماد، آرامش و رابطه بین افراد را از بین برده باشد، پایان قانونی پرونده به معنای پایان همه آثار آن نیست. نگاه ترمیمی به عدالت می کوشد علاوه بر مسئولیت فرد مجرم، به آسیب های وارده، نیازهای قربانی و امکان بازسازی رابطه نیز توجه کند. رویکردی که می تواند راه برون رفت از چرخه خشم و تقابل را هموار کند.
میانجیگری جنایی در این مرحله اهمیت می یابد، فرآیندی که در آن گفتگو جای تقابل را می گیرد و هر دو طرف این فرصت را دارند که بدون تشدید درگیری در مورد مشکل، آسیب و راه رسیدن به توافق صحبت کنند. این رویکرد به ویژه در دعواهایی که حتی پس از پایان پرونده باز هم افراد مجبور به ادامه ارتباط هستند و در چنین شرایطی صرفاً غلبه یک طرف بر طرف دیگر نمی تواند منجر به صلح پایدار شود، اهمیت دارد.
از سوی دیگر، گسترش چنین رویکردی می تواند اثرات اجتماعی گسترده تری فراتر از حل یک مورد خاص داشته باشد. کاهش خصومت، جلوگیری از تکرار نزاع، حفظ کرامت مردم و کاهش فشار بر دستگاه قضایی، همگی میتواند بخشی از پیامدهای یک سازش آگاهانه و عادلانه باشد و به همین دلیل، میانجیگری را نه تنها ابزاری قانونی برای پایان بخشیدن به برخی اختلافات، بلکه ظرفیتی اجتماعی برای تقویت فرهنگ گفتگو، مسئولیتپذیری و حل مسالمتآمیز منازعات میدانیم.
میانجی گری در پرونده های جنایی چگونه عمل می کند؟
نفیسه نکویمهر، استادیار حقوق عمومی دانشگاه آزاد نجف آباد وی در گفت و گو با خبرنگار به گزارش میهن تجارت، با بیان اینکه جامعه امروزی به دلیل افزایش روابط اجتماعی، گسترش ارتباطات مجازی و پیچیدگی تعاملات انسانی بیش از گذشته در معرض اختلافات و اختلافات قرار گرفته است، اظهار داشت: بسیاری از پرونده های کیفری که وارد دستگاه قضایی می شود، ریشه در سوء تفاهم، اختلافات خانوادگی، محله، شغل یا عاطفه لحظه ای من ندارد. همیشه منجر به حل و فصل واقعی اختلاف می شود.
وی با بیان اینکه میانجی گری در پرونده های کیفری این فرصت را فراهم می کند که افراد به جای تداوم خصومت و تنش، در فضایی مسالمت آمیز و قانونمند با یکدیگر گفتگو کرده و راه حل مشترکی برای پایان دادن به اختلاف بیابند، افزود: در واقع میانجی گری تلاش می کند آنچه را که جنایت در روابط انسانی از بین برده است، ترمیم کند.
استادیار حقوق عمومی دانشگاه آزاد نجف آباد تصریح کرد: در رسیدگی های قضایی بیشتر بر اثبات جرم و تعیین مجازات تمرکز می شود اما در میانجی گری تمرکز اصلی بر جبران خسارت، اعاده اعتماد و ختم اختلاف است. در دادگاه، پرونده ممکن است ماه ها یا حتی سال ها به طول بینجامد، اما در میانجی گری، بسیاری از اختلافات در مدت زمان کوتاه تری حل می شود.
نکویمهر ادامه داد: علاوه بر این در روند قضایی دو طرف یکدیگر را رقیب می بینند در حالی که در میانجی گری سعی می کنند زمینه تفاهم و تفاهم را فراهم کنند. این موضوع به ویژه در مواردی که طرفین مجبور به ادامه ارتباط پس از اختلاف هستند مانند اختلافات خانوادگی، محله ای یا شغلی اهمیت بیشتری دارد.
وی با بیان اینکه میانجی گری به هیچ وجه به معنای نادیده گرفتن قانون یا نادیده گرفتن حقوق بزه دیده نیست، گفت: در این فرآیند قربانی نقش محوری دارد و خواسته های او مورد توجه قرار می گیرد. میانجیگری تنها روشی است که بجای تمرکز صرف بر مجازات، به جبران و ترمیم خسارت نیز توجه می کند و در بسیاری از موارد بجای درخواست مجازات شدید، بزه دیده به دنبال دریافت خسارت، شنیدن توضیح، عذرخواهی و یا اطمینان از عدم تکرار رفتار مجرمانه است و میانجیگری امکان تحقق این خواسته ها را فراهم می کند.
استادیار حقوق عمومی دانشگاه آزاد نجف آباد اولین مزیت میانجی گری را کاهش تنش و دشمنی بین مردم عنوان کرد و افزود: بسیاری از اختلافات کوچک در صورت ادامه روند خصمانه می تواند به کینه توزی های طولانی مدت و جنایات شدیدتر تبدیل شود و میانجی گری از گسترش این چرخه جلوگیری می کند. مزیت دوم صرفه جویی در زمان و هزینه است.
فرصتی برای پیروزی عقلانیت، صلح و همبستگی اجتماعی
نکویی مهر تصریح کرد: شهروندان می توانند بدون درگیر شدن در پروسه های قضایی طولانی و پرهزینه، اختلافات خود را در مدت زمان کوتاه تری حل کنند. مزیت سوم حفظ آبرو و روابط اجتماعی افراد است. در بسیاری از موارد، ادامه دعوا نه تنها برای طرفین، بلکه برای خانواده و اطرافیان آنها آسیب زا است و میانجی گری به حفظ کرامت انسانی و آرامش اجتماعی کمک می کند.
وی با بیان اینکه امروزه یکی از مهم ترین چالش های نظام های قضایی در دنیا حجم بالای پرونده ها است، ادامه داد: هر پرونده ای که به سازش از طریق میانجی گری منجر شود، علاوه بر رضایت طرفین، ظرفیت دادگاه ها را برای رسیدگی دقیق تر به جرایم مهم و پیچیده آزاد می کند و به همین دلیل، بسیاری از کشورها توسعه میانجی گری و نه تنها برای منفعت و منفعت نظام قضایی، بلکه به عنوان یک رویکرد عمومی، بلکه برای نظام عدالت ترمیمی است. همچنین به نفع کل جامعه است.
استادیار حقوق عمومی دانشگاه آزاد نجف آباد گفت: میانجی فردی بی طرف، آموزش دیده و متخصص است که به طرفین دعوا کمک می کند تا بدون تنش و درگیری مسائل خود را مطرح کنند و به راه حل عادلانه برسند. میانجی تصمیم گیرنده نیست، بلکه تسهیل کننده گفتگو و تفاهم است و یک میانجی حرفه ای می تواند از تبدیل اختلافات ساده به بحران های بزرگ جلوگیری کند و زمینه بازگشت آرامش به روابط اجتماعی را فراهم کند.
نکویی مهر با بیان اینکه بخش قابل توجهی از جرایم قابل گذشت، اختلافات ناشی از توهین، تهدید، ضرب و جرح جزئی، تخریب نسبی اموال، مزاحمت ها، اختلافات خانوادگی و بسیاری از نزاع های اجتماعی را می توان به میانجی گری ارجاع داد، گفت: تجربه نشان داده است که در این دسته از موارد سازش پایدار بیشتر از یک نهاد اجتماعی صرفاً مجازات شده، بلکه فرهنگ سازی صرف اجتماعی است، بلکه یک نهاد اجتماعی صرفاً مجازات است.
وی افزود: جامعه ای که مردم بتوانند اختلافات خود را با گفت وگو، احترام متقابل و تفاهم حل کنند، جامعه ای آرام تر، ایمن تر و انسانی تر خواهد بود و انتظار می رود شهروندان قبل از تبدیل اختلافات کوچک به بحران های بزرگ از ظرفیت میانجی گری استفاده کنند.
استادیار حقوق عمومی دانشگاه آزاد نجف آباد افزود: تجربه نشان داده است که بسیاری از مواردی که با عصبانیت و ناراحتی شروع شده، با گفت وگو و سازش به دوستی، تفاهم و صلح ختم شده است. میانجیگری فرصتی برای پیروزی یک طرف بر طرف دیگر نیست، بلکه فرصتی برای پیروزی عقلانیت، صلح و همبستگی اجتماعی است.
بسیاری از اختلافات زمانی به بحران تبدیل می شوند که هر دو طرف موضوع اصلی را فراموش می کنند و تمام توان خود را صرف اثبات شکست طرف مقابل می کنند. در چنین شرایطی حتی پایان رسمی یک پرونده نیز ممکن است آثار خشم، بی اعتمادی و دلخوری را از بین نبرد. میانجی گری با تغییر این منطق سعی می کند حل اختلاف را از میدان رویارویی به فضایی برای شنیدن، گفتگو و یافتن راهی مورد قبول طرفین سوق دهد.
اهمیت این رویکرد زمانی بیشتر نمایان می شود که قربانی و فرد مقابل پس از پایان اختلاف همچنان در یک محیط مشترک یا شبکه اجتماعی حضور داشته باشند. در چنین شرایطی، جبران خسارت، عذرخواهی، پذیرش مسئولیت و اطمینان از عدم تکرار رفتار آسیب زا گاهی می تواند نقش مهمی در بازگشت صلح داشته باشد، بنابراین سازش موفق تنها به معنای بسته شدن پرونده نیست، بلکه می تواند فرصتی برای کاهش اثرات اجتماعی و انسانی یک درگیری باشد.
میانجیگری زمانی می تواند به نتیجه مطلوب برسد که مبتنی بر بی طرفی، آگاهی حقوقی، احترام به حقوق قربانی و گفتگوی واقعی باشد. قرار نیست میانجی جای قاضی را بگیرد یا تصمیم را بر دو طرف تحمیل کند. نقش او ایجاد بستری امن و قانونی برای بیان خواسته ها و گرد هم آوردن دیدگاه های متضاد است. در این فرآیند، توافق زمانی ارزشمند است که نتیجه پذیرش و تفاهم باشد، نه نتیجه فشار یا نادیده گرفتن حقوق یکی از دو طرف.
جامعه ای که برای اختلافات خود تنها متکی به مقابله و تنبیه نباشد و ظرفیت گفت و گو، پذیرش مسئولیت و ترمیم آسیب ها را نیز تقویت کند، امکان حفظ آرامش و سرمایه اجتماعی بیشتری خواهد داشت. میانجی گری کیفری می تواند یکی از راه های تحقق چنین رویکردی باشد; مسیری که هدف آن نه تنها پایان دادن به دعوا، بلکه تلاش برای جلوگیری از تکرار اختلاف، بازگرداندن اعتماد و تبدیل شرایط متشنج به فرصتی برای تفاهم و آرامش اجتماعی است.
منبع : به گزارش میهن تجارت
