به گزارش اختاز نیوز، بازار خودرو در ابتدای فصل پاییز با متغیر جدیدی مواجه شده است. تحریم های جدید آمریکا که این بار علاوه بر شرکت های خودروسازی، زنجیره تامین و مسیرهای لجستیکی را نیز تحت تاثیر قرار داده است. این وضعیت در حالی رخ می دهد که خودروسازی ایران سال هاست با محدودیت های خارجی دست و پنجه نرم می کند و بخش مهمی از نیازهای خود را از مسیرهای غیرمستقیم تامین کرده است.
حال سوال اصلی این است که تشدید محدودیت ها چه تاثیری بر تولید، قیمت و معاملات خودرو خواهد داشت و شرکت های چینی تا چه حد حاضر به ماندن در بازار ایران هستند؟
واکنش چین به تحریم خودروسازان ایرانی چه خواهد بود؟
در این راستا، حسن کریمی سنجری کارشناس بازار خودرو در گفت و گو با «اقتصاد نیوز» وی در خصوص آخرین وضعیت بازار خودرو و تاثیر تحریم های جدید آمریکا بر این بازار گفت: تحریم ها موضوع جدیدی برای صنعت خودروی ایران نیست، اما شرایط فعلی حائز اهمیت است زیرا به نظر می رسد شدت و دامنه تحریم ها نسبت به گذشته افزایش یافته است. به ویژه باید دید شرکت های خارجی و دفاتر خارجی که پیش از این به ایران خودرو و سایپا خدمات می دادند و یا در تامین برخی قطعات ویژه این شرکت ها نقش داشتند، در شرایط جدید چه واکنشی نشان خواهند داد.
وی ادامه داد: در سال های اخیر ارتباط صنعت خودروسازی ایران با شرکت های چینی افزایش یافته است و اکنون باید دید چین و به طور مشخص شرکت های چینی نسبت به تحریم های جدید چه واکنشی نشان خواهند داد. در واقع بخش مهمی از موضوع به رفتار این شرکت ها مربوط می شود. چرا که کل صنعت خودروی ایران از گذشته تحت تحریم بوده و اکنون ایران خودرو، سایپا و شرکت های زیرمجموعه خودروسازی آنها نیز درگیر شرایط جدید هستند.
این بار تحریم ها شدیدتر شده است
کریمی سنجری با اشاره به تفاوت تحریم های اخیر با دوره های قبل گفت: تحریم های چند ماه اخیر آمریکا نشان داد سخت گیری ها نسبت به تحریم های سال های گذشته جدی تر شده است. در گذشته راه‌های دور زدن تحریم‌ها تا حد زیادی مشخص شده بود و فعالان اقتصادی می‌دانستند از چه راه‌هایی می‌توانند محدودیت‌ها را دور بزنند، اما در چند ماه اخیر با توجه به موضوع محاصره دریایی و هوایی و شدت سخت‌گیری‌هایی که در اجرای تحریم‌ها شاهد بودیم، وضعیت جدی‌تر شد.
وی افزود: این شدت و سخت گیری تا کی ادامه خواهد داشت موضوعی است که باید منتظر ماند و دید. اما تصور من این است که در کوتاه مدت اولین اثر این شرایط را می توان در سهام شرکت های خودروسازی مشاهده کرد. در بازار سهام ممکن است شاهد خروج نقدینگی از سهام خودرو باشیم و این بخش با شوک مواجه شود.
احتمال شوک قیمتی در بازار خودرو
این کارشناس بازار خودرو ادامه داد: اثر دیگری می تواند در خود بازار خودرو ظاهر شود و حتی به صورت معکوس قیمت خودرو را افزایش دهد. زیرا ممکن است بازار پیش بینی کند که تولید خودرو کاهش می یابد. به طور طبیعی، زمانی که احتمال کاهش تولید وجود دارد، انتظارات قیمت نیز می تواند تغییر کند.
کریمی سنجری در عین حال تاکید کرد: خودروسازان در میان مدت راه هایی برای مقابله با این تهدید جدید پیدا خواهند کرد و شرایط می تواند تا حدودی راحت شود. بالاخره دنیا دنیای بزرگی است و تجارت و اقتصاد هم گسترده است. درست است که آمریکا در بخش بزرگی از فضای تجاری دنیا نفوذ دارد، اما راه های زیادی برای مقابله با این محدودیت ها وجود دارد و شرکت های ایرانی از گذشته با چنین شرایطی آشنا بوده اند.
وی بیان کرد: بنابراین فکر می کنم در کوتاه مدت شاهد شوک هایی در بازار و بورس خواهیم بود اما به مرور شرایط می تواند تغییر کند. همانطور که اشاره کردم، صنعت خودروی ایران در گذشته با تحریم مواجه بوده است و نکته اصلی این است که ببینیم شرکت های چینی تا چه اندازه تحریم های جدید را رعایت خواهند کرد و واکنش آنها چه خواهد بود.
قیمت خودرو نیز تحت فشار هزینه تولید است
کریمی سنجری درباره تاثیر احتمالی این شرایط بر قیمت خودرو نیز اظهار کرد: افزایش قیمت خودرو تنها متاثر از عرضه و تقاضا نیست. اگرچه عرضه و تقاضا نقش دارد، اما شاخص های اقتصادی و هزینه های تولید نیز در شرایط کنونی اهمیت زیادی پیدا کرده است. به طور طبیعی، زمانی که تولید خودرو کاهش می یابد یا تامین قطعات دشوارتر می شود، قیمت ها ممکن است افزایش یابد. از طرفی وقتی هزینه تامین قطعه بالا می رود، این افزایش قیمت در نهایت می تواند بر قیمت تمام شده خودرو تاثیر بگذارد.
وی ادامه داد: البته اگر قدرت خرید در مقابل افزایش قیمت خودرو واکنش تدافعی نشان دهد، ممکن است بازار به سمت خودروهای فرسوده حرکت کند و بازار دست دوم داغ شود. یعنی افرادی که واقعاً به خودرو نیاز دارند ممکن است به دلیل افزایش قیمت خودروهای جدید نتوانند آن را خریداری کنند و به سراغ آپشن های دست دوم بروند.
این کارشناس بازار خودرو تصریح کرد: بنابراین ممکن است قدرت خرید کاهش یابد و برخی از متقاضیان نتوانند خودرو بخرند اما از سوی دیگر قیمت خودرو همچنان تحت تاثیر عوامل تولید و هزینه های مربوطه است.
نمایندگان مجلس منتظر واکنش چینی ها هستند
کریمی سنجری درباره وضعیت خودروهای مونتاژی و وارداتی نیز گفت: در مورد برخی شرکت ها ممکن است حتی نام آنها به صورت مستقیم در تحریم ها ذکر نشود. یکی از دلایل این امر می تواند این باشد که این شرکت ها در حال حاضر با دو مشکل روبرو هستند. مثلاً در تامین برخی قطعات و همچنین واردات خودرو، ممکن است از واسطه استفاده کنند.
وی تصریح کرد: به عنوان مثال قطعاتی مانند CBU را می توان با واسطه از کشورهای مختلف خریداری و وارد کرد. بنابراین در برخی موارد ممکن است مسیرهای غیر مستقیمی برای تامین قطعه وجود داشته باشد. به همین دلیل باید دید تحریم های جدید تا چه اندازه می تواند بر زنجیره تامین خودروهای مونتاژی و وارداتی تاثیر بگذارد.
کریمی سنگری افزود: البته این موضوع با توجه به محاصره دریایی و همچنین شدت اقدامی که آمریکایی ها در رابطه با شبکه های مرتبط با شرکت های چینی از خود نشان داده اند، پیش از این در بازار تاثیر داشته است. بنابراین برخی از این فشارها تازگی ندارند و بازار قبلا با آن مواجه بوده است.
تحریم ها به گلوگاه لجستیک خودرو رسید
وی با اشاره به بحث لجستیک گفت: اکنون اگر شرکت ها بتوانند مسیرهای لجستیکی جایگزین پیدا کنند، وضعیت می تواند متفاوت باشد، اما در حال حاضر شبکه ریلی ایران نیز در تحریم است و این موضوع می تواند در حوزه لجستیک مشکلاتی ایجاد کند. بنابراین باید منتظر ماند و دید که در هفته آینده چه اتفاقی می افتد.
این کارشناس بازار خودرو تاکید کرد: در این شرایط دو موضوع بسیار مهم است که یکی از آنها لجستیک است. موضوع دیگر رفتار شرکت های چینی است. شرکت هایی که در ایران فعالیت می کنند و خودرو می فروشند باید ببینیم چه تصمیمی می گیرند.
بازار ایران همچنان برای چینی ها جذاب است
وی گفت: فکر می کنم شرکت های چینی چندان علاقه ای به از دست دادن بازار ایران ندارند و این بازار همچنان برای آنها جذاب است. به خصوص شرکت های بزرگتری که بازار مناسبی در ایران دارند. گروه هایی مانند چری و جک از جمله شرکت هایی هستند که شاید حاضر نباشند به این راحتی بخش قابل توجهی از بازار ایران را واگذار کنند.
ساخت داخل؛ راهی برای کاهش فشار تحریم ها
کریمی سنجری در ادامه درباره میزان وابستگی تولید داخل به قطعات خارجی اظهار کرد: در حوزه تولید خودرو در داخل کشور، وابستگی به خارج چندان زیاد نیست و درصد تولید داخل در برخی خودروها قابل توجه است، البته بسیاری از قطعاتی که در داخل عرضه می شوند همچنان به طور مستقیم یا غیرمستقیم به منابع خارجی وابسته هستند.
وی افزود: بخش قابل توجهی از این وابستگی نیز متاثر از اقتصاد چین بوده است. یعنی ممکن است تامین کننده داخلی محاسبه کرده باشد که اگر ماده یا قطعه ای را از چین وارد کند، هزینه کمتری نسبت به تولید داخلی برای او خواهد داشت. حال اگر این شرایط سخت شود و هزینه تامین از چین افزایش یابد، ممکن است تولیدکننده داخلی به سمت ساخت برخی قطعات در داخل برود.
این کارشناس بازار خودرو ادامه داد: به همین دلیل در برخی خودروها که سهم ساخت داخلی بالایی دارند، ممکن است شدت آسیب کمتر باشد. در چند ماه گذشته نیز شاهد کاهش تولید برخی خودروهای اتوماتیک بوده ایم، زیرا گیربکس اتوماتیک در کشور تولید نمی شود و تامین آن با مشکل مواجه شده است. از سوی دیگر خودروهای با گیربکس دستی با چنین مشکلی مواجه نشده اند و حتی تولید آنها نیز در برخی موارد به درستی انجام شده است.
کریمی سنجری در پایان گفت: این وضعیت ممکن است در شرایط جدید تغییر کند; یعنی تلاش برای ساخت قطعات داخلی بیشتر شود و خودروسازان و قطعه سازان به سمت کاهش وابستگی خارجی بروند.
