از یک تورم ساده تا یک وضعیت اورژانسی؛ لخته وریدی چیست؟

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، گردش خون در بدن تنها محدود به رساندن خون از قلب به اندام ها نیست. بخش مهمی از این چرخه بازگشت خون از اندام ها به قلب است. سیاهرگ ها در این مسیر نقش اساسی دارند و هر عاملی که مسیر برگشت خون را مختل کند می تواند باعث تجمع خون در قسمت پایین انسداد شود. یکی از مهمترین این اختلالات ایجاد لخته در وریدهای عمقی است که بیشتر در اندام تحتانی مشاهده می شود.

ترومبوز ورید عمقی یا DVT مانند وریدهای واریسی نیست، اگرچه هر دو مربوط به سیستم وریدی پا هستند. در واریس اختلال عملکرد دریچه های وریدی باعث می شود خون به حالت عادی برنگردد و سیاهرگ ها پیچ خورده و برجسته به نظر برسند، اما در DVT مشکل اصلی وجود لخته در داخل ورید است که می تواند مسیر جریان خون را مسدود کند و این تفاوت شناخت علائم هر کدام را اهمیت بیشتری می دهد.

یکی از علائمی که باید به آن توجه ویژه داشت، تورم ناگهانی و یک طرفه ساق پا است. اگر یک پا بزرگتر از پای دیگر باشد و همزمان درد، قرمزی یا تغییرات حسی وجود داشته باشد، نمی توان آن را به خستگی یا یک مشکل ساده بدون بررسی نسبت داد. شدت و ترکیب این علائم می تواند سرنخی بر لزوم ارزیابی پزشکی باشد و تاخیر در معاینه ممکن است فرصت تشخیص به موقع را از بین ببرد.

اهمیت این موضوع به خود پا محدود نمی شود، زیرا برخی از لخته های وریدی می توانند از محل تشکیل جدا شده و همراه با جریان خون به سمت ریه حرکت کنند. درگیری عروق ریوی می تواند باعث ایجاد یک وضعیت جدی و خطرناک شود و با علائمی مانند درد قابل توجه قفسه سینه همراه است. به همین دلیل، شناخت علائم اولیه و واکنش سریع به علائم مشکوک، بخش مهمی از پیشگیری از عوارض لخته های وریدی است.

واریس یا لخته؟ تفاوت بین دو عارضه که نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند

محمدعلی فلاح زاده، فوق تخصص خون و انکولوژی وی در گفت و گو با خبرنگار به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه باید بین گرفتگی رگ ها و گرفتگی ها تفاوت قائل شویم، اظهار کرد: سیاهرگ ها سیاهرگ هایی هستند که وظیفه برگشت خون از قسمت های مختلف بدن به قلب را بر عهده دارند. اگر لخته ای در داخل سیاهرگ ایجاد شود، خونی که قرار بود از آن مسیر به قلب برگردد، پشت لخته جمع می شود و برگشت خون دچار اختلال می شود.

وی افزود: اگر این اتفاق در ساق پا رخ دهد، یکی از بیماری های شایع ترومبوز ورید عمقی یا DVT است. یعنی ایجاد لخته در یکی از وریدهای عمقی بدن به خصوص ساق پا. ترومبوز ورید عمقی با وریدهای واریسی متفاوت است و در واریس ممکن است دریچه های داخل وریدها که به بازگشت خون از پایین به بالا کمک می کنند ضعیف شده و عملکرد مناسبی نداشته باشند در نتیجه رگ ها شل و پیچ خورده می شوند و برگشت خون به درستی انجام نمی شود.

این فوق تخصص خون و انکولوژی تصریح کرد: در ترومبوز ورید عمقی مشکل اصلی تشکیل لخته در داخل سیاهرگ است. این لخته مسیر برگشت خون را مسدود می کند و باعث تجمع خون در پشت آن می شود، در چنین شرایطی یکی از علائم مهم می تواند تورم ناگهانی ساق پا باشد. ممکن است فردی در یک پا احساس درد کند و به تدریج متوجه شود که همان پا بیشتر از پای دیگر متورم شده است.

آمبولی ریه؛ عارضه خطرناک لخته وریدی

فلاح زاده با بیان اینکه افزایش سایز ساق پا، درد، قرمزی و در برخی موارد تغییرات حسی مانند بی حسی می تواند از علائم هشداردهنده باشد، ادامه داد: اگر خون برای مدتی نتواند به حالت مناسب برگردد، بافت های زیر انسداد نیز تحت تاثیر قرار می گیرند، بنابراین تورم ناگهانی و درد یک طرفه پا را نباید صرفاً ناشی از عفونت یا حساسیت دانست.

وی با بیان اینکه یکی از مهم ترین و خطرناک ترین عوارض لخته وریدی آمبولی ریه است، گفت: در این صورت ممکن است لخته ای که در یکی از سیاهرگ ها ایجاد می شود از جای خود جدا شده و همراه با جریان خون حرکت کند و در رگ های ریوی گیر کند. این وضعیت می تواند بسیار حاد و خطرناک باشد و با علائمی مانند درد شدید قفسه سینه، تیراندازی، سوزش یا درد بسیار شدید همراه باشد. اگر این عارضه به سرعت تشخیص داده نشود و درمان نشود، بخشی از عملکرد ریه مختل شده و اکسیژن رسانی به بدن کاهش می یابد و در موارد شدید، این وضعیت می تواند تهدید کننده زندگی باشد.

این فوق تخصص خون و انکولوژی با بیان اینکه اگر فردی متوجه تورم ناگهانی یک پا، درد یا تغییر اندازه و رنگ نسبت به پای دیگر شد، باید در همان روز به پزشک مراجعه کند، افزود: نباید منتظر ماند تا مشکل خود به خود برطرف شود و بدون تشخیص آن را به آلرژی، عفونت یا علل دیگر نسبت داد. تشخیص و درمان به موقع می تواند از پیشرفت لخته و عوارض خطرناک آن جلوگیری کند.

ترومبوز ورید عمقی ممکن است در ابتدا خود را با تغییرات تنها در یک پا نشان دهد، اما این تغییرات به ظاهر ساده می تواند بسیار مهم باشد. تورم ناگهانی، درد، تغییر رنگ یا افزایش اندازه یک پا نسبت به پای دیگر، به ویژه زمانی که علت مشخصی وجود ندارد، نشانه ای است که باید جدی گرفته شود و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

تفاوت بین DVT و واریس نیز بسیار مهم است. بروز برخی مشکلات وریدی ممکن است باعث شود که فرد هر نوع درد یا تورم پا را به یک مشکل قدیمی مانند واریس نسبت دهد، در حالی که وجود لخته در وریدهای عمقی مکانیسم متفاوتی دارد و تنها بر اساس ظاهر ساق پا قابل تشخیص نیست، بنابراین باید بر اساس ارزیابی پزشکی تشخیص دقیق داد.

خطر اصلی زمانی افزایش می‌یابد که لخته از بین می‌رود و به رگ‌های ریوی می‌رود. آمبولی ریه می تواند با علائم جدی همراه باشد و در صورت بی توجهی، اکسیژن رسانی بدن را مختل کند. به همین دلیل، بروز علائم قفسه سینه در فردی با لخته شدن وریدی احتمالی چیزی نیست که بتوان آن را به تعویق انداخت.

مهم‌ترین پیام در مورد لخته‌های وریدی این است که انتظار برای رفع علائم خود به خود یا نسبت دادن آنها به یک علت فرضی، رویکرد مطمئنی نیست. توجه به تغییرات ناگهانی، مراجعه به موقع برای معاینه و تشخیص دقیق، می تواند مسیر درمان را زودتر آغاز کند و احتمال ایجاد لخته و عوارض جدی را کاهش دهد.