بعدی- برای چندین دهه، یک معادله رستاخیز رشد جمعیت را بهتر از بسیاری از کارشناسان پیش‌بینی می‌کرد، تا اینکه کاهش نرخ زاد و ولد، پیش‌بینی فاجعه سال 2026 را زیر سوال برد.
به گزارش به گزارش میهن تجارت به نقل از سای تک دیلی، در سال 1960، ساینس، یکی از معتبرترین مجلات علمی جهان، مقاله ای را با عنوان واضح و بدون ابهام منتشر کرد: «روز قیامت: جمعه، 13 نوامبر 2026». این مقاله پیش‌بینی می‌کرد که در آن تاریخ آینده، که تنها کمی بیش از یک ماه با امروز فاصله دارد، جمعیت بشر به بی‌نهایت نزدیک شده و عملاً خود را نابود خواهد کرد.
عجیب بودن این ادعا باعث شد که این مطلب مورد توجه گسترده مردم قرار گیرد. نکته شگفت‌انگیزتر این است که از آنجایی که تحقیقات و محاسبات زیربنای آن معتبر و دقیق به نظر می‌رسید، این مقاله توجه جامعه علمی را نیز به خود جلب کرد.
نویسندگان مقاله، هاینز فون فورستر، استاد اتریشی-آمریکایی و متخصص سایبرنتیک، به همراه دو تن از شاگردانش، پاتریشیا ام. مورا و لارنس دبلیو آمیوت، استدلال کردند که جمعیت انسانی استثنایی است و ممکن است با سرعتی فراتر از رشد نمایی، یعنی با افزایش شتاب، رشد کند.
استدلال کردند: «اولاد ذریه ما از گرسنگی نمی‌میرند، بلکه بر اثر تراکم جمعیت، له می‌شوند و می‌میرند».
این مقاله بارها مورد استناد قرار گرفت و پیش‌بینی‌های آن بسیار دقیق به نظر می‌رسید. تا حدود سال 1993، در نیمه راه پیش‌بینی شده «قیامت»، رشد جمعیت جهان از ارقام پیش‌بینی‌شده عقب‌تر بود.
امروز، نرخ زاد و ولد در جهان اندکی کمتر از نصف آن چیزی است که در سال 1960 بود. امیدواریم، همه ما صبح های خود را در 13 نوامبر با یک روز عادی شروع کنیم. با این حال، این مقاله نمونه برجسته ای از ترکیب علم دقیق با هنر صحنه پردازی برای تأثیرگذاری عالی است.
توانایی های منحصر به فرد انسانی
اواسط قرن بیستم شاهد افزایش نگرانی‌های اجتماعی در مورد رشد جمعیت جهانی و پتانسیل آن برای ایجاد کمبود منابع و درگیری‌های ژئوپلیتیکی بودیم. ریشه بسیاری از این نگرانی ها، پذیرش ضمنی یا صریح ایده مالتوس بود. ایده ای که می گفت اگرچه جمعیت دارای پتانسیل رشد تصاعدی است، اما همیشه با ظرفیت تهیه غذا محدود و کنترل می شود.
با این حال، فون فورستر و همکارانش در مقاله خود استدلال کردند که انسان ممکن است در مورد جمعیت یک استثنا باشد. با توجه به توانایی ما در برقراری ارتباط و تشکیل “ائتلاف” که به حل مشکلات ما کمک می کند، افزایش تراکم جمعیت ممکن است به معنای فرصت های بیشتر برای همکاری باشد. به گونه ای که جمعیت ما نه تنها با سرعت تصاعدی، بلکه با سرعت فزاینده ای نیز رشد می کند.
سپس، با استفاده از 24 تخمین از جمعیت جهان در 2000 سال گذشته، آنها نشان دادند که تعداد انسان ها در واقع همیشه بیش از انتظارات بوده است. تمامی این مطالب در قالب متنی علمی و سنجیده و بر اساس معادلات پیچیده و فشرده ریاضی ارائه شده است.
“فشرده شده تا حد مرگ”
فون فورستر و همکارانش سپس این آمار تاریخی را به آینده تعمیم دادند و محاسبه کردند که جمعیت ما در سال 2026 به دلیل ادامه رشد به بی نهایت نزدیک خواهد شد.
خوشبختانه، همان توانایی همکاری که به پیشرفت بشر در طول تاریخ کمک کرده است، اکنون می تواند از وقوع این فاجعه جلوگیری کند. آنها به این نتیجه رسیدند که بعید است امید به زندگی خود را کاهش دهیم، باید با همکاری یکدیگر نرخ زاد و ولد جهانی را به نصف کاهش دهیم.
انتشار این مقاله بلافاصله بحث برانگیز شد. گزارش هایی در مجله «تایم» و روزنامه «نیویورک تایمز» در این باره منتشر شد. این مبنایی برای مجموعه‌ای از کمیک استریپ‌های پوگو شد و بسیاری از صاحبنظران این مقاله را صرفاً یک تفسیر طنز درباره نگرانی‌های جمعیتی می‌دانستند.
انفجار جمعیت
اما این حادثه نه تنها فراموش نشد، بلکه اتفاق جالبی افتاد. هنگامی که مجله “ساینس” نامه هایی از ریاضیدانان و جمعیت شناسان در انتقاد از کار فون فورستر و همکارانش منتشر کرد و آن را “مضحک” و “به وضوح بی معنی” خواند، نویسندگان با دفاعی پرشور پاسخ دادند و بر مبانی و نتایج ریاضی تاکید و اصرار کردند.
از دهه 1960 تا 1980، این «معادله روز قیامت» به طور منظم، معمولاً بدون تردید، به عنوان یک واقعیت ثابت در کتاب های درسی ژنتیک، بوم شناسی و جمعیت شناسی ذکر می شد.
این معادله در جاهای عجیب تری مطرح شد. به عنوان مثال، در سال 1963، در کمیته ای از پارلمان کانادا، شاهدی از صنایع شیمیایی آن را به عنوان دلیلی بر لزوم استفاده از آفت کش های شیمیایی ذکر کرد: تأمین غذا برای جمعیت در حال انفجار. همچنین در سال 1971، در یک پرونده سقط جنین دیوان عالی ایالات متحده (که پیشرو پرونده معروف Roe v. Wade بود)، این معادله به عنوان استدلالی ذکر شد که نشان می دهد هیچ دلیل قانع کننده ای برای حمایت دولت از رشد جمعیت وجود ندارد.
ایده «روز قیامت» همچنان پابرجا بود زیرا پیش‌بینی‌های آن در مورد جمعیت آینده، حداقل برای مدتی بسیار دقیق بود. در طول دهه‌های 1970 و 1980، معادله اصلی آن تخمین‌هایی ارائه می‌کرد که دقیق‌تر از پیش‌بینی‌های اکثر جمعیت‌شناسان بود.
در حدود سال 1993 بود که دقت شروع به کاهش کرد و جمعیت جهان از پیش بینی ها عقب افتاد. زیرا جهان شروع به انجام کاری کرد که فون فورستر و همکارانش توصیه کرده بودند. امروزه نرخ زاد و ولد در جهان اندکی کمتر از نصف سال 1960 است.
علم و فنون طراحی صحنه
احتمالاً قرار نیست صبح روز جمعه، 13 نوامبر، همه «فشرده شده» از خواب بیدار شویم. اما قبل از اینکه به سادگی از این داستان بگذریم و خود را برای سناریوی آخرالزمانی بعدی آماده کنیم، ارزش این را دارد که بپرسیم از این تجربه چه چیزی می توانیم بیاموزیم.
من فکر می کنم درس داستان در نحوه ارائه باورهایمان به جهان نهفته است. هاینز فون فورستر زمانی در زندگی خود یک شعبده باز بود. با وام گرفتن از اصطلاحات کلاسیک تکنیک های صحنه پردازی، یک جادوگر مؤثر بر سه پایه استوار است: مقدمه، پیچش غافلگیرکننده، و آشکارسازی نهایی که وضعیت را به حالت عادی برمی گرداند.
مقاله فون فورستر و همکارانش مورد توجه قرار گرفت، زیرا در داخل، یک مقاله علمی معمولی بود که تحت پوشش عنوانی فوق العاده و نتیجه گیری شگفت انگیز ارائه شده بود. و اهمیت خود را حفظ کرد، زیرا در تحقیق و استدلال ریشه محکمی داشت.
جلب توجه جهانیان به موضوعی جدی با توسل به امری غیرعادی و عجیب؛ این یک ترفند هوشمندانه است.
