رئیس اتحادیه فروشندگان طلا و جواهر تهران اعلام کرد: با وجود افزایش ۲۲ دلاری قیمت جهانی اونس طلا از ابتدای هفته تاکنون، قیمت طلا و سکه در بازار داخلی کاهش یافته است. به گفته وی، سیاست های بانک مرکزی برای کاهش نرخ ارز یکی از عوامل مهم افت قیمت طلا و سکه در روزهای گذشته بوده است.
روند قیمت جهانی اونس طلا و نرخ طلا و سکه در بازار داخلی نشان می دهد در روزهای اخیر قیمت ها در بازار ایران کاهش یافته است. سیاست ارزی بانک مرکزی ممکن است در این روند موثر بوده باشد. اما میزان این کاهش در مقایسه با رشد قیمت ها طی دو ماه گذشته چندان چشمگیر نیست. همچنین بررسی قیمت های ثبت شده نشان می دهد که افزایش اونس جهانی از ابتدای هفته تاکنون کمتر از رقم اعلام شده از سوی رئیس اتحادیه بوده است.
بر اساس نرخ های اعلام شده، روز پنجشنبه 16 مهر 1405 قیمت هر قطعه سکه تمام بهار آزادی طرح جدید به 268 میلیون و 790 هزار تومان رسید. این رقم در روز شنبه 27 مهرماه به 269 میلیون و 310 هزار تومان افزایش یافت اما روند نزولی از روز یکشنبه آغاز شد. قیمت سکه در روزهای یکشنبه و دوشنبه به ترتیب به 267 میلیون و 255 هزار تومان و 263 میلیون و 575 هزار تومان رسید و عصر سه شنبه 260 میلیون تومان گزارش شد.
سکه چقدر سقوط کرد؟
به این ترتیب قیمت سکه طرح جدید از شنبه تا سه شنبه ۹ میلیون و ۳۱۰ هزار تومان کاهش یافت. این افت نسبت به نرخ روز دوشنبه حدود 3 میلیون و 575 هزار تومان بوده است. بنابراین کاهش قیمت سکه در چند روز اخیر قابل توجه بوده است، اما برای ارزیابی اهمیت آن باید روند قیمت در بازه زمانی طولانی تری بررسی شود.
روند مشابهی در بازار طلای 18 عیار مشاهده می شود. قیمت هر گرم طلای 18 عیار در پایان هفته گذشته 26 میلیون و 307 هزار تومان بود و روز شنبه به 26 میلیون و 496 هزار تومان رسید. این رقم در روز یکشنبه به 26 میلیون و 298 هزار تومان کاهش یافت و روز دوشنبه به زیر 26 میلیون تومان رسید. عصر سه شنبه قیمت هر گرم طلای 18 عیار 25 میلیون و 658 هزار تومان گزارش شد.
بر این اساس قیمت هر گرم طلای 18 عیار از شنبه تا سه شنبه 838 هزار تومان کاهش یافت. این افت موید افت قیمت در بازار داخلی است اما برای ارزیابی میزان موفقیت سیاست ارزی بانک مرکزی کافی نیست.
در بازار جهانی ارقام ثبت شده با ادعای افزایش 22 دلاری اونس از ابتدای هفته به طور کامل منطبق نیست. قیمت هر اونس طلا روز جمعه 4195 دلار بود و روز شنبه به 4193 دلار کاهش یافت. روز دوشنبه با افت 23 دلاری قیمت هر اونس به 4170 دلار رسید. اما روز سه شنبه با افزایش 16 دلاری به 4186 دلار رسید.
بنابراین قیمت اونس نسبت به روز شنبه 7 دلار کاهش اما نسبت به روز دوشنبه 16 دلار افزایش داشته است. در نتیجه، افزایش 22 دلاری از ابتدای هفته با داده های ارائه شده در این بررسی مطابقت ندارد. این در حالی است که جهت قیمت اونس در روزهای مختلف یکسان نبوده است.
زمانی که تصویر بازار کامل نیست
با این حال، محدود کردن بررسی به چند روز گذشته تصویر کاملی از تحولات بازار طلا ارائه نمی دهد. اول مهرماه قیمت هر قطعه سکه تمام بهار آزادی طرح جدید 236 میلیون و 480 هزار تومان بود. یعنی حدود 23 میلیون و 520 هزار تومان کمتر از قیمت ثبت شده در روز سه شنبه 30 مهرماه، همچنین 24 مردادماه قیمت هر قطعه سکه تمام بهار 185 میلیون و 20 هزار تومان رسید. مقایسه این ارقام نشان می دهد که قیمت سکه در فاصله 24 مرداد تا 31 مهر حدود 75 میلیون تومان افزایش یافته است.
در بازار سکه یک گرمی 24 مردادماه 18 میلیون و 578 هزار تومان و اول مهرماه 23 میلیون و 765 هزار تومان معامله شد. بر این اساس قیمت این سکه نسبت به 15 مردادماه حدود 7 میلیون و 80 هزار تومان و نسبت به اول مهرماه حدود یک میلیون و 895 هزار تومان افزایش داشته است.
روند اونس جهانی نیز در این بازه زمانی مهم است. قیمت هر اونس در اول مهر 4284 دلار بود. یعنی حدود 98 دلار بیشتر از نرخ 4186 دلار در روز سه شنبه 21 اکتبر. رقمی که 56 دلار بیشتر از نرخ روز 21 مهر است. بنابراین در این مدت قیمت جهانی طلا کاهش یافته اما قیمت طلا و سکه در بازار داخلی افزایش چشمگیری را تجربه کرده است.
این تفاوت را باید با توجه به دو عامل اصلی تعیین کننده قیمت طلا در بازار ایران تحلیل کرد: قیمت جهانی اونس و نرخ ارز در بازار داخلی. قیمت طلا و سکه تنها تابع نوسانات بازار جهانی نیست. تغییرات نرخ دلار همچنین می تواند اثر افزایش یا کاهش اونس را تشدید یا خنثی کند. بنابراین ممکن است قیمت جهانی طلا افزایش یابد اما کاهش نرخ ارز در داخل منجر به کاهش قیمت طلا و سکه خواهد شد. معکوس این وضعیت نیز ممکن است. همانطور که در دوره مورد بررسی با وجود کاهش قیمت اونس، قیمت طلا و سکه در بازار داخلی افزایش یافته است.
در چنین شرایطی حتی اگر سیاست ارزی بانک مرکزی در کاهش اخیر قیمت ها موثر بوده باشد، تنها از این موضوع نمی توان نتیجه گرفت که این سیاست منجر به دستاوردی با ثبات در بازار طلا شده است. به ویژه اینکه بانک مرکزی از عرضه ارز در مقیاس تا دو میلیارد دلار صحبت کرده است و در ارزیابی این سیاست باید علاوه بر تغییرات چند روزه قیمت، هزینه فرصت استفاده از منابع ارزی و ماندگاری اثر آن نیز مد نظر قرار گیرد. در شرایط جنگ و محدودیت‌های ناشی از محاصره و تحریم‌های دریایی، این سوال اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که آیا کاهش موقت قیمت‌ها دستاوردی متناسب با منابع مصرف شده ایجاد کرده است یا خیر؟
نتیجه گیری:
بررسی‌ها حاکی از کاهش قیمت طلا و سکه در چند روز اخیر است. بنابراین ادعای اصلی رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران مبنی بر افت قیمت دروغ نیست. با این حال، رقم افزایش اونس جهانی از ابتدای هفته تاکنون با داده های ارائه شده مطابقت ندارد. مهمتر از آن، تمرکز بر کاهش چند روزه قیمت ها بدون اشاره به رشد قابل توجه قیمت سکه طی دو ماه گذشته می تواند تصویری اغراق آمیز از اثربخشی سیاست ارزی بانک مرکزی ایجاد کند.
در شرایطی که قیمت سکه طرح جدید از 24 مرداد تا 21 مهرماه با حدود 75 میلیون تومان افزایش و قیمت سکه یک گرمی نیز در مدت مشابه بیش از 7 میلیون تومان افزایش یافته است، کاهش قیمت اخیر به تنهایی دستاورد تعیین کننده ای محسوب نمی شود. همچنین برای قضاوت در مورد توجیه عرضه ارز تا سقف دو میلیارد دلار باید ثبات کاهش قیمت و هزینه فرصت استفاده از منابع ارزی را نیز بررسی کرد.
در مجموع نمی توان این ادعا را دروغ تلقی کرد، اما به دلیل مغایرت رقم اعلام شده در مورد اونس با داده های بررسی شده و بی توجهی به روند بلندمدت قیمت، آن را گمراه کننده می دانیم.
