از زندان‌ صهیونیست‌ها تا قلب میدان؛ حماسه ناتمام یحیی سنوار

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، دو سال از شهادت یحیی سنور رئیس سابق دفتر سیاسی جنبش مقاومت اسلامی حماس و از چهره های برجسته مبارزات فلسطین با رژیم صهیونیستی می گذرد. مردی که زندگی اش از اردوگاه آوارگان خانیونس آغاز شد، 23 سال از عمرش را در زندان های اشغالگران گذراند و به مقام رهبری حماس رسید و سرانجام در 25 مهر 1393 در منطقه تل سلطان رفح در میانه نبرد با نیروهای صهیونیست به شهادت رسید. نام او با طوفان الاقصی و آخرین تصاویر او در میدان جنگ گره خورده است. تصاویری که نماد ایستادگی فرماندهی شد که میدان را بر پناهگاه ترجیح داد و تا آخرین لحظه از رویارویی با دشمن کوتاه نیامد.

دومین سالگرد شهادت سنوار، بار دیگر نام مردی را به یاد می آورد که زندگی شخصی و سیاسی اش با تاریخ فلسطین، آوارگی مردم این سرزمین و چندین دهه درگیری با اشغالگران گره خورده است. او یکی از نمادهای برجسته مقاومت فلسطین و فرماندهی بود که شهادتش پایان راه نبود، بلکه بخشی از حافظه تاریخی مبارزات فلسطین شد.

از اردوگاه خان یونس تا رویای آزادی فلسطین

یحیی سنوار معروف به «ابوبراهیم» در 19 اکتبر 1962 در اردوگاه آوارگان خان یونس در جنوب نوار غزه به دنیا آمد. خانواده وی در جریان نکبت 1948 از شهر المجدل آواره شدند و اقامت در اردوگاه از همان سالهای اول او را با رنج آوارگی و عواقب ناشی از اشغال فلسطین مواجه کرد.

برای سنوار، اردوگاه بخشی از واقعیتی بود که دیدگاه او را نسبت به سرزمین، آزادی و آینده مردم فلسطین شکل داد. او در محیطی بزرگ شد که خاطره خانه های از دست رفته، چادر نشینی و امید بازگشت در زندگی روزمره مردم وجود داشت.

سنور تحصیلات خود را در مدارس خان یونس ادامه داد و سپس در دانشگاه اسلامی غزه به تحصیل زبان عربی پرداخت. در دوران دانشجویی وارد فعالیت های سیاسی و دانشجویی شد و رئیس شورای دانش آموزی شد. این سال‌ها زمینه حضور پررنگ‌تر او را در ساختار نهضت اسلامی فلسطین فراهم کرد.

مسیر زندگی سنور از ابتدا با انتخاب سختی همراه بود. انتخاب بین زندگی دور از میدان درگیری و پذیرش مسئولیتی که او را به یکی از چهره های شناخته شده مقابله با اشغالگران تبدیل کرد. سالها بعد نام همان جوانی که از اردوگاه بیرون آمد در بالاترین سطوح سیاسی و نظامی حماس مطرح شد.

23 سال اسارت؛ سال هایی که تمام نشدند

اولین دستگیری سنوار در سال 1982 صورت گرفت و مجدداً در سال 1988 اسیر شد و دادگاه صهیونیستی او را چهار بار به حبس ابد محکوم کرد و سنور در مجموع 23 سال از عمر خود را در زندان گذراند. سال‌هایی که بخش مهمی از هویت سیاسی و مبارزاتی او را تشکیل می‌داد.

وی در دوران اسارت به یکی از چهره های اصلی اسرای حماس تبدیل شد و ریاست هیئت عالی رهبری اسیران این جنبش را برعهده داشت. سنور همچنین در اعتصاب غذای سال های 1992، 1996، 2000 و 2004 شرکت داشت.

زندان او را از تحولات بیرون جدا کرد، اما نتوانست ارتباطش با مسئله فلسطین را از بین ببرد. سنور در این دوره زبان عبری را آموخت و آثاری را از این زبان ترجمه کرد و آثاری در زمینه سیاست، مسائل امنیتی و ادبیات خلق کرد.

رمان «خار و میخک» یکی از آثار اوست که بخشی از تجربه فلسطین پس از جنگ 1967 را روایت می کند. این اثر در کنار دیگر نوشته های او نشان می دهد که سنور در دوران طولانی اسارت نه تنها با گذشت روزها و سال ها مواجه بوده، بلکه در پی شناخت ساختار دشمن و خواندن تاریخ قوم خود بوده است.

برای مردی که بیش از دو دهه پشت میله های زندان ماند، آزادی تنها آزادی از زندان نبود. فرصتی بود برای بازگشت به راهی که قبل از اسارت آغاز کرده بود.

آزادی در برابر آزادی؛ بازگشت مردی که زندان نتوانست جلوی او را بگیرد

در 11 اکتبر 2011، سنوار در چارچوب توافقنامه مبادله زندانیان “وفا الاحرار” آزاد شد. توافقی که منجر به آزادی 1027 اسیر فلسطینی در برابر آزادی گیلاد شلیت، سرباز صهیونیست شد.

بازگشت او به غزه پس از حدود 23 سال اسارت نقطه عطفی در زندگی سیاسی او بود. سنوار در سال 2012 به عضویت دفتر سیاسی حماس درآمد و به تدریج مسئولیت های مهم تری را در ساختار سیاسی، امنیتی و نظامی این جنبش بر عهده گرفت.

وی پیش از اسارت طولانی خود نیز در تشکیل ساختارهای امنیتی حماس نقش داشت و در سال 1986 در تأسیس سازمان «المجد» شرکت کرد. سازمان هایی که بعدها به یکی از اجزای ساختار امنیتی این جنبش تبدیل شدند.

سنوار در سال 2017 رئیس دفتر سیاسی حماس در نوار غزه شد و در سال 2021 برای یک دوره دیگر انتخاب شد و در این سال ها علاوه بر رسیدگی به پرونده های داخلی غزه، در مذاکرات و تلاش برای کاهش اختلافات داخلی فلسطین حضور داشت.

در دوران رهبری وی، راهپیمایی های بازگشت از سال 2018 آغاز شد و چندین دور درگیری نظامی بین مقاومت فلسطین و رژیم صهیونیستی رخ داد. نبرد «سیف قدس» در سال 2021 یکی از مهمترین این تقابل ها بود.

آزادی اسرای فلسطینی نیز یکی از اولویت های سنور بود. موضوعی که به تجربه شخصی او از سالهای طولانی زندان مرتبط بود. او که بخش زیادی از زندگی خود را در اسارت گذرانده بود، اهمیت آزادی اسرای فلسطینی را احساس کرد.

طوفان الاقصی؛ نام مرتبط با سنور

در 7 اکتبر 2023 عملیات طوفان الاقصی آغاز شد. اتفاقی که به یکی از نقاط عطف رویارویی فلسطینیان با رژیم صهیونیستی تبدیل شد و پیامدهای گسترده ای در منطقه داشت.

نام یحیی سنور به عنوان یکی از چهره های اصلی در طراحی و هدایت این عملیات ذکر شد.

طوفان الاقصی بار دیگر موضوع فلسطین را مورد توجه افکار عمومی جهان قرار داد و معادلات سیاسی و امنیتی منطقه را تحت تأثیر قرار داد. در پی این عملیات، جنگ ویرانگر غزه شدت گرفت و مردم این نوار با روزهای پر از آوارگی، ویرانی و خسارت مواجه شدند.

برای سنوار، این رویارویی فقط یک رویداد نظامی نبود. مرحله ای از راه بود که از جوانی و تجربه زندگی در اردوگاه آغاز شد و با اسارت طولانی و حضور در ساختار رهبری حماس ادامه یافت.

سنور پس از شهادت اسماعیل هنیه در جولای 2024 به عنوان رئیس دفتر سیاسی حماس انتخاب شد. او که پیش از این این جنبش را در غزه رهبری می کرد، به بالاترین مقام سیاسی در حماس رسید.

انتخاب سنوار در اواسط جنگ از نظر این جنبش نشانه ادامه راه مقاومت و پیوند رهبری سیاسی با میدان جنگ بود. ارتباطی که سرانجام در آخرین روزهای زندگی او به تصویری ماندگار منجر شد.

تل السلطان; آخرین نبرد فرمانده حماس

16 اکتبر 2024 آخرین روز زندگی یحیی سنور بود. وی در منطقه تلسلطان رفح در جنوب نوار غزه در جریان درگیری با نظامیان صهیونیست به شهادت رسید.

تصاویر منتشر شده از آخرین لحظات زندگی او به سرعت در رسانه ها و شبکه های اجتماعی بازتاب یافت و به یکی از تصاویر شناخته شده جنگ غزه تبدیل شد. در این تصاویر سینوار مجروح با عمامه فلسطینی در ساختمانی ویران دیده می شود. در حالی که در آخرین لحظات یک تکه چوب به سمت پهپاد رژیم صهیونیستی پرتاب می کند.

گزارش های منتشر شده از آخرین درگیری وی حاکی از آن است که سنوار در محله تل سلطان با نیروهای صهیونیست مواجه شده و پس از تبادل آتش در ساختمانی آسیب دیده به نبرد ادامه داده است. وی در این درگیری مجروح شد اما آخرین تصاویر او نشان می داد که در آن شرایط نیز دست از دفاع و حمله به حضور دشمن برنداشته است.

این صحنه معنایی فراتر از تصویر یک فرمانده مجروح داشت. مردی که سال ها در راس ساختار سیاسی حماس قرار داشت در آخرین روز زندگی خود در منطقه درگیری حضور داشت.

تصاویر آخرین لحظات سنور نیز ادعاهای دروغین رژیم صهیونیستی مبنی بر اختفای سران حماس در تونل ها را رسوا کرد. این صحنه تا آخرین نفس نماد مقاومت بود، تصویری که در خاطره ها ماندگار شد.

لبخند بر لب؛ تصویری که برخاسته از خرابه هاست

در جنگ گاهی یک تصویر بیش از صدها سخنرانی در ذهن مردم باقی می ماند. تصویر آخرین لحظات یحیی سنور نیز اینگونه بود؛ مردی مجروح در ساختمانی ویران، تکه چوبی را به سوی پهپاد دشمن پرتاب می کند.

برای فلسطینی هایی که سال ها جنگ، آوارگی و از دست دادن عزیزانشان را تجربه کرده اند، این تصویر به نماد مقاومت تبدیل شد. هودی که صورت سینوار را پوشانده بود، در کنار ساختمان ویران شده و پهپاد بالای سر او، تصویری را ایجاد کرد که فراتر از محدوده یک درگیری نظامی بود.

سنور پیش از آن بارها مورد حمله و رعب و وحشت قرار گرفته بود، اما زندگی او در میانه جنگ پایان یافت. این پایان موقعیت او را برجسته تر از فرماندهی کرد که در کنار نیروهایش می جنگید.

دو سال پس از شهادت؛ نامی که هنوز در خاطره فلسطین زنده است

اکنون در دومین سالگرد شهادت یحیی سنور، تصویر آخرین نبرد او همچنان در خاطره ها باقی مانده است. تصویری از فرماندهی که زندگی اش از اردوگاه آغاز شد، از زندان گذشت، به رهبری حماس رسید و در تل السلطان رفح به پایان رسید.

یحیی سنور رفت، اما نامش در روایت مقاومت فلسطین باقی ماند. روایتی که در آن اردوگاه خان یونس نقطه آغاز زندگی پر از کشمکش و تل السلطان آخرین قاب مردی بود که تا آخرین لحظه در میدان جنگ حضور داشت.