با بی توجهی مسئولان استانی و نمایندگان مردم خراسان رضوی در مجلس، نه تنها پروژه انتقال آب از دریای عمان به مشهد متوقف شده است. بلکه دارایی ها و املاک این پروژه از جمله لوله های خط انتقال آب فروخته شده است!
به گزارش روزنامه قدس، کارشناسان بارها اعلام کرده اند که شرق کشور به دلیل آب و هوای خشک و کمبود بارندگی جمعیت کمتری نسبت به سایر مناطق دارد. اما کلانشهر مشهد با بیش از 3.5 میلیون نفر جمعیت و حضور زائران و مسافران به برکت وجود حرم مطهر امام رضا (ع) از این قاعده مستثنی است.
با توجه به وجود دغدغه‌های زیست‌محیطی و نبود رودخانه‌های دائمی در شرق کشور، مطالعات تامین آب از اوایل دهه 90 آغاز شد و نشان داد که حتی با حداکثر صرفه‌جویی و بهره‌وری در منابع آب خانگی، همچنان با کمبود فیزیکی آب مواجه خواهیم بود و بر اساس بررسی‌های کارشناسی، نمک‌زدایی و انتقال آب دریای عمان به شرق کشور با هدف اجرای یک میلیارد مترمکعب آب در سال انجام شد. اگرچه در این سال‌ها حامیان و منتقدان انتقال آب بین حوضه‌ای در مورد پروژه انتقال آب از دریای عمان بوده است. اما در سال‌های اخیر که بحران آب جدی‌تر شده و مشهد به عنوان یک شهر زیارتی به نقطه تصمیم مسئولان برای جیره‌بندی آب رسیده است، دیگر مخالفان کوک نمی‌کنند و انتقال آب از دریای عمان به مشهد را یک ضرورت انکارناپذیر برای صنعت و شرب می‌دانند.
فروش لوله های آب
مشاور مدیرعامل آب منطقه ای خراسان رضوی در خصوص آخرین وضعیت این پروژه گفت: وضعیت شرب مشهد بسیار جدی است و بار جمعیتی و صنعتی این منطقه با منابع آبی محدود آن تناسبی ندارد. سکوت و ضعف همفکری در استان و عدم مطالبات نمایندگان شهرستان های حاشیه خط انتقال از جمله مشهد و تربت حیدریه به گناباد، بیرجند، زاهدان و ایرانشهر راه را برای این بی تدبیری ها باز کرد. متولیان و مسئولان وزارت حراست باید پاسخگوی تعطیلی این پروژه حیاتی و حراج زیرساخت های آبرسانی شرق کشور باشند.
علیرضا طاهری ادامه داد: این مگا پروژه در سه استان پیشرفت فیزیکی خوبی داشته است به طوری که در استان سیستان و بلوچستان بیش از 30 درصد پیشرفت و در مگا پروژه حدود 20 درصد به ثبت رسیده است. مخزن پروژه به عنوان بزرگترین مخزن دریاهای جنوب اجرا شده است، تاسیسات آب شیرین کن بین 30 تا 40 درصد پیشرفت داشته است و مسیر 500 کیلومتری خط انتقال چابهار به مشهد که از 33 شهر و هزاران روستا می گذرد، به مرحله حفاری، معدنکاری و حتی معدنکاری در کامپتن رسیده است. حیدریه. اما با وجود این روند منطقی و رو به جلو، تغییرات اخیر مدیریتی باعث رکود و توقف پروژه شده است.
وی همچنین با ابراز تأسف بیان کرد: متاسفانه گزارش ها حاکی از تعطیلی برخی ادارات و حتی فروش لوله های انبار شده در کارگاه ها برای پرداخت بدهی پیمانکاران است. این در حالی است که در سایر نقاط کشور نیز پروژه های مشابهی در حال اجراست و حتی از لوله های این پروژه نیز استفاده می شود! سوال اساسی اینجاست که مجتمعی که برای آبرسانی به 12 میلیون نفر در شرق کشور طراحی شده بود چگونه به این راحتی تعطیل شده است؟ چرا با توجه به ضرورت تامین آب سند توسعه منظر مشهد پیگیری لازم و سریع انجام نمی شود؟
مدیرعامل اسبق آب منطقه ای خراسان رضوی تصریح کرد: 100 درصد سهام آن توسط هفت هلدینگ بزرگ معدنی و فولادی از جمله فولاد مبارکه، چادرملو، گلقر، گهر زمین، صنایع مس، فولاد خراسان و سنگان تامین می شود و ایمیدرو و وزارت حراست متولیان اصلی این پروژه هستند. اگرچه پیگیری هایی از سوی آب منطقه ای خراسان رضوی، استانداری و کمیسیون اصل 90 شورای اسلامی وجود دارد. اما وضعیت بحرانی ذخایر سد مشهد و سپری شدن ماه ها بدون بارندگی هشداری جدی درباره کمبود فیزیک آب در این منطقه است و باید سریعا در این خصوص تصمیم گیری شود.
لوله هایی که به پروژه های یزد و کرمان منتقل شد
یک منبع موثق در سازمان ایمیدرو توضیح داد: از آذرماه 1404 روند اجرای طرح انتقال آب به دلیل تغییرات مدیریتی راکد و متوقف شد. این تغییرات مدیریتی که به صورت هدفمند از سوی وزارت حراست به عنوان نقش حاکمیتی شرکت های سهامدار اعمال شد، زمام امور را به افرادی واگذار کرد که هیچ تجربه ای در زمینه تخصصی پروژه نداشتند و انتصاب مدیران با تجربه در شرکت های لیزینگ و بانکی که در حوزه آب و صنعت تخصص ندارند، نشان از بی توجهی آشکار این متولی است.
وی ضمن انتقاد از پرداخت حقوق و دستمزدهای غیرعادی به مدیران این شرکت در زمان تعطیلی پروژه، تصریح کرد: سهامداران دیگر حاضر به تزریق پول به این پروژه نیستند. اما آنها در پروژه های مشابه سرمایه گذاری می کنند. از طرفی خود ایمواسکو نیز توانایی جذب سرمایه و افزایش آن را از دست داده است و برای تامین امور روزمره و پرداخت بدهی ها راهی جز فروش تجهیزات وجود ندارد. لوله هایی که با هزینه های گزاف خریداری شده اند تا با نوسانات ارزی کمتر دچار چالش شوند، در حال حاضر به جای استفاده در پروژه اصلی به پروژه های خط انتقال یزد و کرمان منتقل و فروخته می شوند و علاوه بر لوله ها، ورق های خام موجود نیز تحویل داده شده است.
این مسئول که خواست نامش فاش نشود، خاطرنشان کرد: تصمیمات غیرکارشناسی باعث شد این ابر پروژه آبرسانی با هزینه 16.5 همات در 10 ماه گذشته پیشرفتی نداشته باشد. پیشرفت این پروژه در دی ماه سال گذشته 32 درصد بوده و اکنون با فروش لوله و ورق، پروژه پیشرفت منفی داشته و به زیر 30 درصد رسیده است. ارزش روزانه سرمایه گذاری انجام شده به حدود 70 همات می رسد ضمن اینکه با بیش از 40 پیمانکار اجرایی فعال تسویه حساب شده و تعداد نیروی انسانی کارگاه از 3500 نفر به کمتر از 100 نفر کاهش یافته است.
وی درباره سرنوشت قرارداد خرید تضمینی آب که قرار بود بین وزارت نیرو و ایمواسکو منعقد شود، توضیح داد: این قرارداد در سال 1404 با همه پیگیری ها در حال نهایی شدن بود. اما به دلیل تغییرات مدیریتی نابهنگام توسط مدیران ایمیدرو، تا کنون ناتمام مانده است. جذب نیروهای غیرمتخصص یکی از مشکلات کنونی ایمیدرو محسوب می شود که تاثیر خود را بر این پروژه ملی گذاشته است به گونه ای که حتی آبرسانی به استان های خشکی مانند سیستان و بلوچستان نیز با تمام وعده ها و امیدها ناتمام مانده است.
چشمانی که در انتظار خشک می شوند
تأخیر هر روز امنیت آبی میلیون‌ها نفر را به خطر می‌اندازد و وزارت صلح و ایمیدرو باید سریعاً گزارشی مستند و عمومی از توقف پروژه، فروش تجهیزات، سرنوشت قرارداد خرید تضمینی آب و نحوه مصرف منابع ارائه کنند و بگویند چرا در حالی که شرکت‌های سرمایه‌گذاری شرق کشور از ادامه سرمایه‌گذاری در پروژه‌های دیگر خودداری می‌کنند؟ چرا هیچ تعهدی برای اتمام این پروژه وجود ندارد؟
بررسی ها و گفتگو با کارشناسان مختلف تاکید کرد که وزارت حراست چندان رغبتی برای اجرای این طرح ندارد و این بی رغبتی در کنار عدم پیگیری جدی مسئولان و مطالبات نمایندگان عملا باعث سیاه نمایی این پروژه شده است. نمایندگان مشهد و شهرستان های بین راهی نیز باید پیگیری های اجرایی خود را در مورد این پروژه در یک سال گذشته اعلام کنند و به این سوال پاسخ دهند که چرا باید چراغ کارگاه های این اولویت ملی خاموش شود؟ مردم شرق کشور حق دارند بدانند چه کسانی این پروژه را متوقف کردند، چه کسانی از تصمیمات منتفع شدند و چه کسانی هزینه این بی تدبیری و جفا به شهر امام رضا (ع) را پرداخت کردند.
