افزایش تورم تولید خودرو در 5 ماه متوالی

بررسی آمار تورم خودروسازان منتشر شده توسط مرکز آمار نشان می دهد که رشد هزینه های تولید از بهار سال گذشته آغاز شده و امسال با سرعت بیشتری ادامه داشته است. تورم فصلی این بخش که در بهار 1404 معادل 3.6 درصد بود در تابستان همان سال به 10.6 درصد و در زمستان 17.8 درصد رسید. با این حال نقطه عطف افزایش قیمت را باید در بهار امسال جستجو کرد. فصلی که تورم خودروسازان به 40.8 درصد رسید. در تابستان این شاخص 19.8 درصد ثبت شد. بنابراین اگرچه میزان افزایش قیمت ها نسبت به بهار کاهش یافته است، اما سطح قیمت تولیدکننده نیز در این فصل افزایش یافته است.

را

تصویر تورم نقطه به نقطه نشان دهنده فشار هزینه بیشتر در این صنعت است. این شاخص از 1/26 درصد در بهار 1404 به 3/33 درصد در تابستان و 4/43 درصد در زمستان افزایش یافت. با ورود به سال 1405 روند صعودی آن تشدید شد; به طوری که تورم نقطه به نقطه در بهار به 94.9 درصد و در تابستان به 111.1 درصد رسید. به این ترتیب قیمت تولیدکننده در صنعت خودرو در سال منتهی به تابستان امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از سه برابر شده است. همچنین تورم سالانه از 27.2 درصد در بهار سال گذشته به 30.5 درصد در تابستان، 32.7 درصد در زمستان و سپس 50.8 درصد و 71.1 درصد در بهار و تابستان امسال افزایش یافته است. افزایش همزمان تورم نقطه‌به‌نقطه و سالانه نشان می‌دهد که افزایش قیمت‌ها محدود به دوره کوتاهی نبوده و در میانگین شاخص نیز منعکس شده است.

بخشی از این روند را باید در تحولات سیاسی و اقتصادی سال گذشته جستجو کرد. در زمستان 1404 با شروع جنگ تحمیلی در 18 اسفند، زنجیره تامین صنعت خودرو با محدودیت های جدیدی مواجه شد. این وضعیت در بهار امسال نیز ادامه داشت و آسیب به زیرساخت های برخی صنایع بالادستی از جمله فولاد، تامین نهاده های مورد نیاز خودروسازان را با مشکل مواجه کرد. محصولات فولادی و پتروشیمی از نهاده های مهم در زنجیره تولید خودرو هستند و هرگونه اختلال در تولید یا توزیع آنها می تواند هزینه تامین قطعات و مواد اولیه را افزایش دهد. در چنین شرایطی، خودروسازان نه تنها با محدودیت دسترسی به برخی مواد اولیه مواجه بودند، بلکه مجبور بودند بخشی از نیازهای خود را با قیمت های بالاتر تامین کنند، به خصوص که نرخ دلار نیز رو به افزایش بود.

با گذشت دوره درگیری نظامی، فشار هزینه از بین نرفت. تابستان امسال در شرایطی سپری شد که اقتصاد همچنان با بلاتکلیفی سیاسی و اقتصادی مواجه بود. افزایش تورم عمومی، رشد نرخ ارز و افزایش بهای تمام شده خدمات و تامین مواد اولیه به ادامه فشار بر تولیدکنندگان دامن زد. در واقع کاهش تورم فصلی خودروها از 40.8 درصد بهار امسال به 19.8 درصد در تابستان امسال را نمی توان نشانه بازگشت ثبات به زنجیره تولید دانست. زیرا شاخص های نقطه به نقطه و سالانه همچنان در سطوح بالایی قرار دارند. این تحولات در شرایطی رخ داده است که خودروسازان داخلی با مشکل دیگری دست و پنجه نرم می کنند: کاهش تولید و فروش. کاهش تیراژ از یک سو و افزایش قیمت نهاده ها از سوی دیگر می تواند بر هزینه تولید هر خودرو تأثیر بگذارد. در صنعتی که بخش قابل توجهی از هزینه ها به ظرفیت تولید و میزان استفاده از خطوط بستگی دارد، کاهش تیراژ به معنای توزیع هزینه های ثابت بر روی تعداد کمتری از محصولات خواهد بود. بنابراین فشار تورمی نه تنها از طریق افزایش قیمت مواد اولیه به خودروساز منتقل می شود، بلکه افت تولید می تواند میانگین قیمت تمام شده هر دستگاه را افزایش دهد. اگر رشد هزینه های ورودی از توانایی تعدیل قیمت های فروش و تامین نقدینگی پیشی بگیرد، ممکن است تولید بیشتر به سرمایه در گردش بیشتری نیاز داشته باشد و حتی فشار مالی شرکت را افزایش دهد.

تورم تولید کننده در 5 فصل متوالی

با انتشار شاخص بهای تولیدکننده بخش صنعت مربوط به فصل تابستان سال جاری، مرکز آمار ایران از افزایش شاخص گروه خودرو در دو بخش نقطه به نقطه و سالانه و کاهش آن در بخش فصلی نسبت به فصل بهار سال جاری خبر داد. البته رشد تورم فصلی بهار امسال نسبت به زمستان سال گذشته متاثر از جنگ و تنش های منطقه ای و تورم ارزی و قیمتی ناشی از آن بود و اکنون در فصل تابستان به روال گذشته بازگشته است.

بررسی وضعیت تورم در دو مقطع نقطه به نقطه و سالانه نسبت به بهار 1405 و بهار، تابستان و زمستان 1404 اما حکایت از رشد تورم در گروه خودروسازی در تابستان سال جاری دارد. به گفته دست اندرکاران صنعت خودرو، تورم در بخش تولید خودرو عمدتاً ناشی از هزینه ساخت است. مهمترین عامل نوسانات نرخ ارز است. زیرا اکثر قطعات و مواد اولیه مانند فولاد و پلاستیک وارداتی و یا مستهلک می شوند و هر بار که نرخ ارز افزایش می یابد قیمت تولید نیز افزایش می یابد. نکته دیگر اینکه فصل تابستان در شرایط صلح و جنگ بود. در یک فضای ناپایدار ریسک حمل و نقل و بیمه افزایش می یابد و خودروسازان به جای برنامه ریزی بلندمدت به سراغ ذخیره سازی مواد اولیه برای فرار از بحران می روند. در عین حال، شاخص کل صنعت وضعیت نامطلوب تری را نشان می دهد.

اگرچه تورم فصلی این بخش نیز با افت 8.2 واحدی نسبت به بهار امسال مواجه شد و به 28 درصد رسید، اما دو بخش دیگر یعنی تورم نقطه به نقطه و سالانه صنعت به ترتیب با 38.3 و 26.4 واحد افزایش به 147.3 و 97.3 درصد رسیده اند. به این ترتیب شاخص بهای تولیدکننده در گروه «ساخت وسایل نقلیه موتوری، تریلر و نیمه تریلر» در فصل تابستان به 19.8 درصد رسیده است. مقایسه این شاخص با فصل بهار که تورم 40.8 درصدی به ثبت رسیده است. نشان دهنده کاهش 21 درصدی است. اگر بخواهیم نگاهی به سال گذشته داشته باشیم، تورم فصلی در بهار 1404 به 3.6 درصد رسید که به معنای رشد 16.2 درصدی این شاخص در تابستان امسال است. در تابستان سال گذشته تورم این بخش 10.6 درصد بود اما امسال با رشد 9.2 درصدی مواجه بوده است. این در حالی است که تورم فصلی مربوط به تابستان امسال نسبت به زمستان سال گذشته با رشد دو واحدی مواجه شده است.

تورم نقطه به نقطه گروه خودرو در فصل تابستان نسبت به فصل بهار با رشد مواجه شده است. نگاهی به آمار درج شده در سایت مرکز آمار ایران نشان می دهد در حالی که تورم نقطه به نقطه در بهار ۹۴.۹ درصد بوده، در تابستان امسال به ۱۱۱.۱ درصد رسیده است. یعنی رشد 16.2 واحدی. نگاهی به سال گذشته نیز نشان می دهد در حالی که تورم نقطه ای در بهار سال قبل 26.1 درصد بود، در تابستان امسال 85 واحد افزایش را تجربه کرده است. علاوه بر این تورم نقطه ای تابستان سال قبل 33.3 درصد بود که هم اکنون با رشد 77.8 واحدی در تابستان امسال مواجه شده است. همچنین مقایسه تورم نقطه‌ای تابستان امسال نسبت به زمستان 1404 نشان می‌دهد در حالی که تورم نقطه‌ای در زمستان 43.4 درصد بوده، در تابستان با رشد 67.7 واحدی همراه بوده است.

همچنین نگاهی به سایت مرکز آمار ایران نشان می دهد در حالی که تورم سالانه گروه خودرو در بهار سال جاری 50.8 درصد بوده، در تابستان به 71.1 درصد رسیده است. این به معنای رشد 20.3 واحدی است. در بهار سال گذشته تورم سالانه 27.2 درصد بود که به معنای رشد 44 واحدی در تابستان امسال است. در مقایسه با تابستان قبل که تورم 30.5 درصد بود، این شاخص 40.6 واحد رشد کرده است. در زمستان 1404 عدد تورم سالانه 32.7 درصد را نشان می دهد که نشان دهنده رشد 38.4 واحدی شاخص نسبت به تابستان امسال است.