الجزیره: ماجرای جر‌ف‌الصخر عراق چیست و چرا دولت می‌خواهد کنترل آن را به دست بگیرد؟

الزیدی
پایگاه خبری تحلیلی میهن تجارت (mihantejarat.com):

الجزیره نوشت: تنش ها بین دولت علی الزیدی نخست وزیر عراق و کتائب حزب الله در پی ادعای قاچاق نفت افزایش یافته است.

بر اساس این گزارش، در ادامه آمده است که گروه کتائب حزب الله عراق با وجود درخواست نخست وزیر مورد حمایت آمریکا مبنی بر عقب نشینی و اجازه ورود ارتش به منطقه، اعلام کرده است که پایگاه خود در جرف الصخر را ترک نمی کند.

در 16 نوامبر، نخست وزیر عراق علی الزیدی به کتائب حزب الله مهلت نامشخصی برای عقب نشینی از جرف الصخر در جنوب بغداد داد. این اقدام پس از آن صورت گرفت که دولت اعلام کرد که کمیته تحقیقاتی قاچاق نفت در این منطقه را تایید کرده است. ادعایی که این گروه مسلح آن را رد می کند.

جرف الصخر، پایگاه نیروهای مسلح مرتبط با ایران در عراق، پس از اتهامات قاچاق نفت به کانون سرکوب گسترده دولت علی الزیدی تبدیل شده است.

این منطقه در حدود 60 کیلومتری جنوب غربی بغداد قرار دارد و مساحتی در حدود 345 کیلومتر مربع (133 مایل مربع) دارد. جرف الصخر از اهمیت استراتژیک بالایی برخوردار است زیرا در مسیر زیارتی شیعیان بین پایتخت عراق و شهر مقدس کربلا واقع شده است.

تاریخ جرف الصخر

این منطقه زمانی محل مجتمع های نظامی و صنعتی صدام حسین رئیس جمهور سابق عراق بود. ویژگی جغرافیایی آن نیز برای آزمایش، ساخت و مخفی کردن سلاح بسیار مناسب بود.

پس از حمله آمریکا به عراق در سال 2003 که منجر به سرنگونی دولت صدام حسین شد، جرف الصخر به کانون درگیری های مسلحانه تبدیل شد. گروه مسلح داعش در سال 2014 این منطقه را تصرف کرد.

در همان سال، نیروهای بسیج مردمی عراق (PMF)، ائتلافی متشکل از گروه‌های مسلح عمدتا شیعه، این منطقه را از داعش پس گرفتند.

کتائب حزب الله، یکی از بزرگترین گروه های تشکیل دهنده بسیج مردمی، سپس کنترل کامل منطقه را به دست گرفت و به جرف النصر تغییر نام داد.

این گروه به دلایل امنیتی ورود نهادهای دولتی به منطقه را ممنوع و منطقه را مسدود کردند. اقدامی که عملا از بازگشت حدود 140 هزار نفر از ساکنان آواره آن جلوگیری کرد.

ادعای قاچاق نفت

هفته گذشته، یک گزارش اطلاعاتی ادعا کرد که از سال 2021، میلیون ها دلار نفت خام از طریق دو خط لوله دولتی که از منطقه بسته عبور می کند، قاچاق شده است.

بر اساس این سند که توسط وزارت کشور عراق تهیه شده است، عاملان این عملیات احتمالاً پالایشگاه های زیرزمینی موقت برای فرآوری نفت قاچاق ساخته اند.

این اطلاعات باعث شد که علی الزیدی یک کمیته عالی تحقیقاتی تشکیل دهد. در 13 نوامبر، کمیته با پشتیبانی نظامی برای بررسی و تایید وجود تاسیسات غیرقانونی وارد منطقه ممنوعه شد.

در اوایل این هفته، کمیته گفت که چندین مکان مرتبط با عملیات قاچاق در منطقه را شناسایی کرده است، اما نام مظنونان را ذکر نکرد.

در چارچوب کمپین مبارزه با فساد اداری، ۹ مقام ارشد امنیتی و اداری در استان بابل نیز برکنار شدند. از جمله رئیس پلیس استان و مدیر شرکت خطوط لوله نفت.

خبرگزاری دولتی عراق گزارش داده است که دولت به نیروهای مسلح دستور ورود به جرف الصخر را داده و مهلتی برای خروج این گروه مسلح از منطقه تعیین کرده است.

گزارش ها حاکی از آن است که آخرین مهلت حرکت تا روز جمعه است.

کتائب حزب الله اتهامات قاچاق نفت را رد کرده و در اظهاراتی تند الزیدی را به فساد متهم کرده و این کمپین را یک اقدام اخاذی سیاسی توصیف کرده است.

این گروه همچنین پیش از ورود کمیته دولتی به جرف الصخر، حدود 8 هزار نیروی مسلح را از استان های مختلف در نمایش قدرت بسیج کرده است.

حمزه مصطفی، نویسنده و روزنامه نگار عراقی، به الجزیره گفت که این نمایش قدرت نظامی، آسیب پذیری های پنهان این گروه را آشکار می کند.

بن بست نظامی

از زمان روی کار آمدن علی الزیدی در ماه مه، خلع سلاح همه گروه های مسلح در عراق، از جمله کتائب حزب الله، یکی از اولویت های او بوده است. این موضوع در شرایطی مطرح می شود که آمریکا مدت هاست خواستار خلع سلاح و انحلال نیروهای مسلح تحت حمایت ایران بوده است.

مهلت اولیه 30 سپتامبر 2026 برای قرار گرفتن تمام سلاح ها تحت کنترل دولت اکنون تا ژوئن 2027 تمدید شده است.

حمزه مصطفی گفت: این موضوع در چارچوب رفع تمام بهانه های گروه های مسلح مطرح می شود.

فاضل ابو گیف، تحلیلگر سیاسی عراقی به الجزیره گفت که الزیدی در موقعیت ویژه ای قرار دارد.

وی گفت: او از حزب و جناح سیاسی نیست؛ بنابراین تصمیمات او با جسارت و شجاعت بیشتری همراه است.

این بن بست چارچوب هماهنگی شیعیان عراق، ائتلاف اصلی احزاب حاکم را به شدت تقسیم کرده است. رهبران آن از جمله نوری المالکی، هادی العامری، قیس الخزعلی و عمار الحکیم به شدت در پشت صحنه میانجیگری می کنند.

ابورگیف گفت که این گروه ها نسبت به مسائلی مانند خلع سلاح بسیار حساس هستند.

وی افزود: با شنیدن کلمه خلع سلاح یا مهار جایگاهشان سخت می شود به همین دلیل مفاهیم از خلع سلاح و مهار به سازمان و مدیریت تبدیل شده است.

به گفته وی، این تغییر مفاهیم فرصت مهمی برای مذاکره تا پایان ضرب الاجل ژوئن 2027 ایجاد کرده است.

ورود ایران

با نزدیک شدن به ضرب الاجل روز جمعه، ایران نیز برای جلوگیری از درگیری مستقیم نظامی وارد عمل شده است.

اسماعیل قاآنی فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای میانجیگری در این بحران و تلاش برای یافتن راه حل به بغداد سفر کرده است.

گزارش‌های ادعایی حاکی از آن است که سرلشکر قاآنی و علی الزیدی تا سحر روز سه‌شنبه با یکدیگر گفت‌وگو کردند و به توافق اولیه رسیدند که بر اساس آن کتائب حزب‌الله به زودی از منطقه خارج می‌شود.

با این حال، حمزه مصطفی هشدار داد که این بحران هنوز به طور کامل حل نشده است.

مصطفی با اشاره به نفوذ تاریخی ایران در عراق افزود: تهران اکنون دریافته است که این موضوع پیچیده تر از آن چیزی است که انتظار داشت. زیرا الزیدی بر موضع خود پافشاری می کند.

سیف رعد همچنین بر عزم نخست وزیر برای متمرکز کردن تسلیحات تحت کنترل دولت تاکید کرد و آن را با اقدام اخیر وی در مهار گروه های مسلح در منطقه سنجار مقایسه کرد.

رعد افزود: این بحران آغاز روندی برای بازگرداندن تصمیم حاکمیتی دولت است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *