بعدی- انتخاب رئیس جدید کنست اسرائیل آزمون مهمی برای نفوذ بنیامین نتانیاهو در پارلمان شد. آزمونی که نتیجه اش به نفع اردوگاه مخالف بود. مایر کاهنا، نامزد مورد حمایت گیدئون سائر و گادی آیزنکوت، با 66 رای در مقابل 52 رای اوفیر کاتز، نامزد مورد حمایت نتانیاهو، بر کرسی ریاست کنست پیروز شد.
این نتیجه نشانه تازه ای از تضعیف موقعیت پارلمانی نخست وزیر اسرائیل و توانایی اپوزیسیون برای تشکیل اکثریت در برخی آرای کلیدی است.
این پیروزی در شرایطی به دست آمد که نمایندگان ائتلاف حاکم سعی کردند با سخنرانی های طولانی و مشاجره با هواداران آیزنکوت روند جلسه را مختل کنند.
با وجود این تنش ها، مخالفان توانستند آرای لازم را برای انتخاب رئیس جدید مجلس جمع آوری کنند.
حال مسئله اصلی این است که آیا این تحول می تواند منجر به افزایش نفوذ مخالفان در کمیسیون های پارلمان و تعیین دستور کار قانون گذاری شود یا اینکه نتانیاهو همچنان ابزارهای لازم برای حفظ جایگاه خود را دارد؟
پیروزی کاهنا با حمایت نمایندگان عرب
یکی از نکات قابل توجه در این رای، حمایت 18 نماینده کنست عرب از مایر کاهنا بود. شخصیتی که پیش از این نمایندگان عرب را به حمایت از تروریسم متهم کرده بود.
این اتفاق یک تناقض سیاسی را آشکار کرد: نمایندگان عرب برای شکست نامزد مورد حمایت نتانیاهو به نامزدی رای دادند که سابقه مواضع تند علیه آنها داشت.
این حمایت را می توان نشانه تغییر محاسبات پارلمانی و افزایش اهمیت آرای جناح های عربی دانست.
با این حال، تاکنون هیچ توافق علنی و روشنی درباره اعطای مناصب یا امتیازات سیاسی به احزاب عربی در قبال حمایت آنها از کاهنا صورت نگرفته است. بنابراین، این رای نباید به منزله تشکیل توافقی گسترده میان مخالفان و احزاب عربی برای تشکیل دولت تلقی شود.
در واقع همکاری پارلمانی برای انتخاب رئیس کنست با توافق بر سر تشکیل ائتلاف دولتی متفاوت است.
ممکن است احزاب و جریان هایی که در مسائل اساسی اختلاف نظر دارند در رای گیری مشخص با حذف نامزد مورد حمایت نتانیاهو موافقت کنند اما این همکاری در مرحله تشکیل دولت با موانع جدی مواجه خواهد شد.
اختلاف مخالفان بر سر تشکیل دولت با حمایت نمایندگان عرب
یکی از مهم ترین موانع پیش روی مخالفان نتانیاهو، اختلاف بر سر نحوه استفاده از آرای نمایندگان عرب برای تشکیل دولت بعدی است.
آویگدور لیبرمن مخالفت خود را با تشکیل دولتی که بر حمایت نمایندگان عرب در داخل و خارج از ائتلاف متکی باشد، اعلام کرده است. این موضع نشان می دهد که همکاری اپوزیسیون در انتخابات ریاست جمهوری کنست لزوما به معنای توافق بر سر ساختار دولت آینده نیست.
در این میان نفتالی بنت نیز در معادلات سیاسی اپوزیسیون جایگاه ویژه ای دارد.
وی که پیش از این نخست وزیر اسرائیل بود، در حال حاضر جایگاه رسمی در ساختار قدرت ندارد و تلاش می کند در آینده سیاسی این کشور نقشی مستقل داشته باشد.
با توجه به مواضع قبلی بنت، تشکیل دولتی بر اساس حمایت احزاب عربی گزینه سختی برای وی به نظر می رسد. از این رو این احتمال وجود دارد که وی به دنبال زمینه سازی برای انتخابات جدید و یا بازگشت به سمت نخست وزیری باشد.
این وضعیت نشان می دهد که مخالفان نتانیاهو علیرغم اشتراک در ضرورت پایان دادن به دولت فعلی، هنوز بر سر راهبرد جایگزین به توافق نرسیده اند.
اختلاف بر سر همکاری با احزاب عربی، رقابت بر سر رهبری اردوگاه اپوزیسیون و تفاوت در محاسبات انتخاباتی می تواند مانع از تشکیل ائتلاف منسجم شود.
جنجال در کنست و اتهام بنگویر
انتخاب رئیس جدید کنست با اعتراض و تنش میان نمایندگان ائتلاف حاکم و مخالفان همراه بود.
نمایندگان نزدیک به نتانیاهو به نتایج رای گیری و حمایت نمایندگان عرب از نامزد مخالفان اعتراض کردند.
ایتامار بنگویر نیز با رای نمایندگان عرب، انتخاب کاهنا را زیر سوال برد و این موضوع به یکی از محورهای درگیری لفظی در مجلس تبدیل شد.
این اختلافات باید در چارچوب رقابت فزاینده بین ائتلاف حاکم و مخالفان بررسی شود.
از یک سو، اپوزیسیون تلاش میکند تا با استفاده از شکافهای موجود در ائتلاف نتانیاهو، برخی از پستهای کلیدی پارلمان را در دست بگیرد. از سوی دیگر ائتلاف حاکم با حفظ انسجام داخلی و استفاده از ابزارهای حقوقی و سیاسی سعی در تثبیت جایگاه خود در نهادهای دولتی دارد.
در چنین فضایی رقابت برای ریاست کنست صرفاً تغییر مدیریتی نیست، بلکه می تواند بر موازنه قوا در پارلمان، نحوه برگزاری جلسات، ترکیب کمیسیون ها و روند بررسی طرح ها و قوانین تأثیر بگذارد.
چه ابزارهایی برای نتانیاهو باقی مانده است؟
شکست نامزد نتانیاهو این سوال را مطرح کرد که نخست وزیر اسرائیل چه گزینه هایی برای جلوگیری از گسترش نفوذ مخالفان و حفظ موقعیت سیاسی خود دارد؟
یکی از سناریوهای پیشنهادی، تأثیر تحولات امنیتی منطقه بر روند سیاست داخلی اسرائیل است. به ویژه احتمال تشدید تقابل با ایران که می تواند محاسبات سیاسی و پارلمانی را تغییر دهد.
در این زمینه، احتمال آغاز جنگ با ایران به عنوان عاملی مطرح شده است که ممکن است روند تحولات داخلی اسرائیل را متوقف یا حداقل به تعویق بیندازد.
با این حال، این امکان محدود به یک سناریوی تحلیلی است و نباید به عنوان اطلاعات قطعی درباره تصمیم یا برنامه ریزی دولت اسرائیل برای شروع جنگ تلقی شود.
برای توضیح این ارزیابی به رایزنی های امنیتی و سیاسی از جمله رایزنی های منتسب به رئیس موساد با مقامات آمریکایی و گفتگوهای نتانیاهو با گادی آیسنکوت اشاره می شود.
همچنین ادعاهایی درباره اقدامات ایران علیه پایگاه های آمریکایی در منطقه و تهدیدهای دونالد ترامپ و مقامات آمریکایی مطرح شده است.
در مجموع، نتانیاهو ممکن است به استفاده از ابزارهای سیاسی، قانونی و امنیتی برای مدیریت بحران داخلی ادامه دهد. اما نتیجه رای اخیر نشان می دهد که کنترل وی بر مجلس مانند گذشته پایدار نیست.
هر گونه توسعه امنیتی نیز می تواند بر این معادله تأثیر بگذارد، اگرچه میزان و جهت این تأثیر را نمی توان از قبل تعیین کرد.
پیروزی پارلمانی اپوزیسیون پایان بحران سیاسی نیست
انتخاب مایر کاهنا نشان داد که ائتلاف نزدیک به نتانیاهو دیگر از حمایت کافی در همه سمتهای پارلمانی برخوردار نیست.
اپوزیسیون توانسته است حداقل در یک رای مهم یک اکثریت جایگزین ایجاد کند و با تکیه بر آرای نمایندگان عرب نامزد مورد حمایت نخست وزیر را شکست دهد.
این تحول همچنین قدرت چانه زنی جناح های عربی را در معادلات پارلمانی افزایش داده است.
اما مسیر انتخاب رئیس کنست با مسیر تشکیل دولت متفاوت است.
مخالفت برخی احزاب با اتکا به آرای نمایندگان عربی، رقابت بین رهبران اردوگاه مخالفان و اختلاف نظر بر سر راهبرد انتخاباتی همچنان از موانع اصلی تشکیل ائتلاف جایگزین است.
بنابراین شکست نامزد نتانیاهو را باید نشانه فرسایش نفوذ پارلمانی ائتلاف حاکم دانست نه پایان قدرت سیاسی نخست وزیر.
اهمیت واقعی این تحول در ماههای آینده و میزان توانایی اپوزیسیون برای حفظ همکاری، کنترل پستهای کلیدی پارلمان و تبدیل اکثریتهای موقت به یک ائتلاف سیاسی باثبات مشخص خواهد شد.





