«ممیزی» یا «سانسور» سالهاست کابوس سازندگان فیلم و سریال بوده است و اتفاقات چند روز اخیر نشان داده است که شبکه های تلویزیونی و پخش خانگی تفاوت چندانی با یکدیگر ندارند. رگولاتور یا ناظر هر رسانه با توجه به خطوط قرمزی که تعیین کرده، ملاحظاتی را در مورد محتوایی که منتشر می کند اعمال می کند و در این راه گاهی نظرات شخصی در میان است.
به گزارش ایسنا، در این سال ها چیزی که بیش از خود ممیزی مدیران را آزار داده، ایجاد تغییرات بدون هماهنگی با تهیه کننده ای است که ماه ها و گاه سال ها از وقت خود را صرف ساخت یک اثر می کند.
در روزهای اخیر سانسور دو سریال «سرزمین مادری» در تلویزیون و «گناه فرشته» شبکه تلویزیونی خانگی خبرساز شد. حذف هایی که به نظر می رسد در نهایت اهداف تصمیم گیرندگان را برآورده نکرده است. چرا که صحنه های حذف شده با توضیحاتی درباره سانسور سریال در فضای مجازی منتشر شد و علاوه بر تماشای افرادی که حتی یک فریم از این سریال ها را ندیده بودند، تبلیغات بیشتری را نیز به دنبال داشت.
قبلاً مواردی مانند توقیف یک فیلم یا تعطیلی یک برنامه تلویزیونی را راهی برای تبلیغ می دانستند و نسبت به آن هشدار می دادند. اگر فیلمی بعد از توقیف اکران می شد، خیلی بیشتر از حد معمول می فروخت، مورد توجه قرار می گرفت یا اگر مجری یا برنامه ای توبیخ و تعطیل می شد، محبوبیتش دو برابر می شد.
چنین وضعیتی را می توان به سریال ها هم تعمیم داد. به خصوص اکنون که کاربران برای تماشای یک مجموعه مبلغ قابل توجهی به پلتفرم پخش می پردازند. بر این اساس گاهی انتشار صحنه های حذف شده در فضای مجازی اقدامی تبلیغاتی از سوی تهیه کنندگان برای جذب مخاطب بیشتر علاوه بر حرکت اعتراضی تلقی می شود.
با این حساب، سانسور و ممیزی در عصر تکنولوژی که شبکه های اجتماعی به راحتی در دسترس عموم است تقریبا غیرممکن تلقی می شود و تصمیم گیرندگان را به سمت انعطافی سوق می دهد که لزوم حذف صحنه ها را با خود تهیه کننده یادآوری می کند.
در روزهای اخیر حذف صحنه هایی از سریال «سرزمین مادری» در تلویزیون خبرساز شد. کمال تبریزی (کارگردان سریال) بلافاصله ماجرا را علنی کرد و از مخاطبانش عذرخواهی کرد. انتقاد اصلی تبریزی، عجله و عدم آگاهی تلویزیون از نحوه پخش بود. اما در کنار این انتقادات، آنچه بیش از همه مورد توجه مردم قرار گرفت انتشار فیلمی در فضای مجازی بود که صحنه های حذف شده سریال «سرزمین مادری» را نشان می داد.
در ساعات اخیر سازندگان سریال دیگری در شبکه نمایش خانگی صحنه ای از آن را منتشر کردند که حذف شد. «گناه یک فرشته» حامد عنقا حالا که به قسمت دوم رسیده و منتظر استقبال مخاطبان است، با یادآوری تیزری که پیشتر منتشر شده بود، بینندگان خود را از سانسور ثانیه ای آگاه می کند. اتفاقی که تا این حد به خرج پلتفرم صدا و سیما و همچنین سازندگان به پایان نرسیده است.
اما در کنار اتفاقات اخیری که در این گزارش به آن اشاره شد، باید به این نکته اشاره کرد که در گذشته تیغه تیز سانسور با وجود مشکلاتی که برای سازندگان به وجود آورده بود، راهی برای فرار از انتقادات نیز فراهم می کرد.
چند سال پیش و در آخرین فصل سریال «پایتخت» پس از اینکه محسن تنابنده و همکارانش در حین پخش با انتقادات شدید مردم و رسانه ها مواجه شدند، اقدام به انتشار صحنه های حذف شده از این سریال در فضای مجازی کردند. تا حدودی منجر به سانسور شود.
اما مصاحبه تنابنده با یکی از روزنامه ها در بهمن ماه 1396 و انتقادات وی از عملکرد صدا و سیما در این زمینه (سانسور) چندان دقیق نبود.
تنابنده در این گفتگو با انتقاد از ناهماهنگی صدا و سیما در بخشی از سخنان خود گفت: آنچه مسلم است تغییر سیاست در تلویزیون و تغییر مستمر مدیران باعث شده است که امروز سیاست واحدی در تلویزیون وجود نداشته باشد. این رسانه و هنرمندان و اساساً گروه برنامه سازی به وضوح نمی داند که هنگام ساخت یک اثر با چه جایگاهی در صدا و سیما مواجه است.
با چنین پیشینه ای در مورد سانسور و حسابرسی، لازم به نظر می رسد در این زمینه هشدار داده شود که اقدامات مشابه امروز و دیروز در رابطه با پروژه ها نه تنها موفقیتی برای حسابرسان و اهداف آنها به همراه نخواهد داشت، بلکه در نهایت منجر به پیشرفت بیشتر می شود. دید تصاویری که عادی هستند ممکن است قابل مشاهده نباشد. علاوه بر این، آگاهی عموم از حذف یک اثر و پیام در رسانه در نهایت منجر به بی اعتمادی می شود که باعث دوری مخاطب از رسانه و عدم اطمینان نسبت به آن می شود.
در این مسیر تنها راهی که باقی می ماند «تعامل» است; تعامل تصمیم گیرندگان و سازندگان، تعامل هنرمندان و مدیران بر روی محتوا و آنچه قرار است تولید و توزیع شود. اجماعی که در نهایت رضایت و اطمینان مخاطب را به همراه دارد و کمترین گرایش را به شبکه های خارجی به دنبال دارد.
