چرا شکاف قیمت ارز رسمی و غیررسمی در حال کاهش است؟

با رشد قیمت اسکناس خارجی در معاملات مرکز مبادلات و در مقابل کاهش نرخ ها در معاملات بازار آزاد، شکاف بازارهای ارز کشور کاهش یافت. در روزهای اخیر این فاصله کمتر از 20 درصد محاسبه شد. تحلیلگران اقتصادی این موضوع را در راستای کاهش رانت ارزی و هدفمندی بیشتر تخصیص ارز رسمی می دانند.

شکاف بین بازارهای ارز کشور کمتر شد. به نظر می رسد بازارساز به طور جدی به دنبال کاهش رانت در بازار است. داده ها حاکی از آن است که در ماه های گذشته از سال جاری نرخ شاخص های ارزی به ویژه نرخ دلار روند افزایشی را در معاملات مرکز مبادلات طلا و ارز تجربه کرده است. در اکثر ایام بازار امسال نرخ قبض دلار صرافی ها با شیب اندکی رو به افزایش بود. البته در برخی از روزهای بازار نیز مشاهده شد که شاخص مذکور رشد نرخ قابل توجهی را تجربه کرد. اما در مجموع نتیجه این رشد قیمت های ریز و درشت منجر به رشد 13 درصدی قیمت اسکناس دلار در معاملات رسمی شده است.

از سوی دیگر نرخ دلار در معاملات بازار آزاد سال گذشته حدود 60 هزار و 200 تومان به پایان رسید و امسال نیز رشد قیمتی قابل توجهی را تجربه کرد. اما با حذف ریسک های سیاسی در روزهای اخیر از بازار، در کانال های قیمتی 58 و 59 هزار تومان معامله شد. در نتیجه این شاخص نه تنها بازده مثبتی را ثبت نکرد، بلکه با رشد منفی مواجه شد. علل مختلفی بر نوسانات نرخ ارز در معاملات آزاد تاثیرگذار بوده است که از جمله مهمترین آنها می توان مسائل مربوط به درگیری های منطقه ای و انتخابات ریاست جمهوری را برشمرد. در اواسط فروردین و پس از حمله رژیم صهیونیستی به ساختمان کنسولگری ایران در دمشق، ریسک های سیاسی بازار افزایش یافت و قیمت شاخص های ارزی روند صعودی قابل توجهی را آغاز کرد. اما پس از پایان این کشمکش ها، فشارها در بازار کاهش یافت و نرخ ها به سطح قبلی خود بازگشتند.

در ادامه وجود وضعیت دوقطبی بین گروه های تندرو و معتدل حاضر در انتخابات ریاست جمهوری، بار دیگر انتظارات تورمی فعالان بازار را تحت الشعاع قرار داد اما با پیروزی جبهه اعتدال، این مخاطرات نیز از سر راه برداشته شد. بازار در مجموع فضای فعلی بازار چندان متاثر از ریسک های سیاسی نیست و به همین دلیل نرخ شاخص های ارز آزاد نیز در شرایط رشد منفی قرار دارد. اما از سوی دیگر نوسانات نرخ ارز در معاملات رسمی به طور مستقیم توسط نهاد بازارساز بانک مرکزی رخ داده و می توان گفت سیاست این نهاد کاهش رانت موجود در بازار است. وجود تفاوت معنادار بین بازارهای رسمی و غیر رسمی می تواند جریان ارزی کشور را در مسیر اشتباه قرار دهد. زمانی که این شکاف بیشتر شود، افرادی که توانایی دریافت اسکناس و حواله رسمی ارز از بانک مرکزی را دارند، می توانند با فروش ارزهای خریداری شده به قیمت رسمی در بازار غیررسمی سود قابل توجهی داشته باشند. این سود حتی بیشتر از فعالیت اقتصادی مورد نظر آنهاست.

در نتیجه بخشی از ذخایر ارزی کشور صرف فعالیت های انتفاعی می شود، اما با کاهش شکاف مذکور، سود فعالیت های سفته بازی نیز کاهش می یابد و ارزهای رسمی تخصیص یافته صرف فعالیت های خاصی می شود. همانطور که قبلا هم اشاره شد، نرخ ارز در بازار غیررسمی طی ماه های گذشته نوسانات زیادی را پشت سر گذاشته است. در روزهایی که دلار بازار آزاد حدود 67 هزار تومان معامله می شد، شکاف ارزی کشور به حدود 54 درصد رسیده بود. اما افت دمای بازار آزاد و رشد پی در پی بازار رسمی باعث شد این شکاف در بازار در روزهای گذشته به زیر 20 درصد برسد. به طور دقیق تر، تفاوت نرخ دلار در بازارهای مشابه 19.56 درصد محاسبه شد.

تقاضای جدید وارد بازار می شود؟

دیروز دوشنبه 8 مرداد ماه روند نرخ شاخص های ارزی در معاملات غیررسمی افزایشی بود. قیمت هر اسکناس دلار آزاد که روز یکشنبه در بازار به 58 هزار و 250 تومان رسید، دیروز در بازار 450 تومان افزایش را تجربه کرد و 58 هزار و 700 تومان فروخته شد. یورو و پوند به ترتیب با رشد 750 و 950 تومانی در ارقام یورو 64 هزار و 900 تومان و پوند 76 هزار و 250 تومان معامله شد. معامله گران بازار سکه و طلا نیز در روز گذشته شاهد رشد نرخ های این بازار بودند. سکه طلا عصر دیشب با یک میلیون و 400 هزار تومان افزایش نسبت به نرخ روز گذشته 42 میلیون و 790 هزار تومان به فروش رسید. نیم سکه حدود 700 هزار تومان رشد کرد و 23 میلیون و 200 هزار تومان معامله شد. ربع سکه نیز با رشد قیمت 500 هزار تومانی خود به 15 میلیون تومان رسید. برخی کارشناسان رشد نرخ ارز و طلا در روز گذشته را ناشی از اعتقاد به فرخنده سیزدهم صفر می دانند.

منبع:

دنیای اقتصاد