هوشمندسازی یارانه آرد و نان طرحی بود که از سال 1401 در نانوایی ها اجرا شد و هدف از این طرح تخصیص آرد یارانه ای به واحدهای نانوایی بر اساس میزان فروش نان بود. در واقع وزارت اقتصاد دولت سیزدهم با قرار دادن دستگاه های کارتخوان در نانوایی ها و نظارت بر روند فروش نان در این واحدها، کاهش مصرف آرد و نان را برنامه ریزی کرد.
دولت سیزدهم مدعی شد با استفاده از کارتخوان های هوشمند در نانوایی ها می تواند مصرف آرد را کنترل کرده و از هدر رفت آن جلوگیری کند. اما این طرح علاوه بر اعتراض نانوایان، نارضایتی بسیاری از مصرف کنندگان و مردم را در پی داشت.
اکنون نیز برخی از مسئولان دولت چهاردهم از ضربه 25 ماهه ای به اقتصاد کشور از طریق طرح هوشمند یارانه نان و آرد خبر می دهند. این در حالی است که مجریان طرح مذکور با رد مذکور آن را مربوط به کمک مالی به نانوایان می دانند و بر صرفه جویی 75 همتی ظرف 30 ماه از اجرای طرح تاکید دارند.
هزینه 25 هزار میلیارد تومانی اجرای طرح یارانه نان هوشمند؟
رضا باقری عسل، رئیس فعلی مرکز تحول دیجیتال و فناوری اطلاعات سازمان برنامه و بودجه در جلسه ای که اخیرا در مرکز پژوهش های مجلس در خصوص قوانین هوشمندسازی و سامانه برگزار شد، از سامانه هوشمندسازی آرد و نان خبر داد. یارانه، به جای حل مشکلات اساسی، به جزئیاتی می پردازد که تأثیرگذار است، عملی نیست. برای اجرای این طرح 25 هزار میلیارد تومان هزینه شده و فقط داده های بیهوده جمع آوری شده است.
به گفته وی در این جلسه قبل از اجرای طرح دولت می دانست هر خانواده چقدر نان مصرف می کند اما دولت سیزدهم 25 هزار میلیارد تومان هزینه کرد تا بداند کدام نانوا به هر خانواده چقدر نان می دهد.
در واکنش به این اظهارات محمد رسول نظافتی، مدیر اجرایی این پروژه با حضور در یک برنامه خبری تلویزیونی با تکذیب ادعای 25 همت اظهار داشت: با اجرای این طرح تا پایان شهریور ماه سال جاری، 75 سجاف کمتر شده است. بار مالی بر دوش دولت تحمیل شد.
وی در صفحه شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس بار دیگر بر این موضوع تاکید کرد و در پاسخ به یکی از کاربران، تحمیل ضرر 25 همتی به بودجه دولت را به طور کامل رد کرد.
باقری عسل که در جلسه ای رسمی در خصوص اتلاف 25 همتای سامانه هوشمندسازی آرد و نان بحث و تبادل نظر کرده بود، در صفحه شخصی خود نیز تلویحاً اظهارات خود را پس گرفت و در تصحیح خود نوشت: 25 همتای مذکور در واقع جبران افزایش نرخ است. هزینه تولید نانوایان و دولت منابع را بپذیرند تا افزایش قیمت نان به مردم منتقل نشود.
وی همچنین خاطرنشان کرد: این سامانه بدون استفاده از بودجه دولت توسعه یافته است، اما فروش کم و فروش بالا در پیشخوان نانوایی ها ادامه دارد.
او البته فقط در مورد ضرر خواندن هزینه 25 همتی، اظهارات خود را تغییر داد، اما همچنان معتقد است سیستم ها مشکلات را به آیندگان واگذار می کنند اما به طور اساسی حل نمی کنند.
با وجود همه این حاشیه ها، جنجال ها و اظهارات ضد و نقیض بسیاری از کارشناسان معتقدند طرح هوشمندسازی نان نتوانست به اهداف خود برسد و تنها به ثبت تعداد نان های فروش رفته کمک کرد. آن هم در شرایطی که فرض اساسی این است که تمام خرید و فروش نان به این صورت انجام شود.
همانطور که از شرایط فعالیت نانوایی های سراسر کشور برمی آید، این طرح از جهات مختلف دور زده شده و نانوایی ها از دو دستگاه کارت خوان برای فروش نان استفاده می کنند.
طرح هوشمند نان نشان می دهد صرف هزینه های هنگفت برای اجرای پروژه های فناوری بدون توجه به نیازهای واقعی و مشکلات موجود، نه تنها مشکلی را حل نمی کند، بلکه علیرغم ادعای صرفه جویی 75 درصدی، تاکنون نتیجه ای نداشته است. در اتلاف منابع ملی
حتی اگر اظهارات کذب باقری عسل و ادعای یاران احسان خاندوزی، وزیر سابق اقتصاد صحت تلقی شود، از آن زمان بسیاری از کارشناسان بر مضرات اجرای چنین طرح هایی تاکید کرده اند.
به عنوان مثال حدود 9 ماه پیش حسین صلاح ورزی، رئیس سابق اتاق بازرگانی ایران در ایکس نوشت: با وعده دروغین مدیریت مصرف آرد و نان، هشت هزار میلیارد تومان برای واردات و نصب دستگاه های پوز هدر رفت. در نانوایی ها اتفاقی که نتیجه ای جز اشتباه شمارش نان مصرفی ایرانی ها، 220 تن کسری بودجه از این محل و انتقال قاچاق آرد از نانوایی ها به درب کارخانه نداشت.
جنجال های زیادی بر سر یک طرح بی نتیجه
سلاح در گفتگو با به گزارش میهن تجارت وی در خصوص پیشینه طرح هوشمند یارانه نان و آرد گفت: در ایران منابع زیادی صرف تولید نان و پرداخت یارانه آن می شود. برای بهینه سازی یارانه ای که پرداخت می شود باید مسئولان تدابیری اتخاذ کنند تا این یارانه به دست اقشار هدف و آسیب پذیر برسد و این موضوع نیازمند یک سیاست عاقلانه است.
به گفته وی، در دولت سیزدهم ادعاهایی مبنی بر غیرواقعی بودن آمار مصرف نان و قاچاق آرد مطرح شد. به این ترتیب نانوایی ها آرد یارانه ای دریافت می کنند و آن را در بازار آزاد به فروش می رسانند. از این رو مسئولان آن زمان طرحی را با عنوان مدیریت هوشمند مصرف آرد و نان راه اندازی کردند.
وی ادامه داد: متولیان نظام عریض و طویل طراحی کردند و معتقد بودند در ازای اجرای این سامانه می توانند یارانه هنگفتی را که صرف آرد و نان می شود با جلوگیری از قاچاق از درب نانوایی ها کنترل کنند و از این طریق کسری بودجه دولت به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
این فعال بخش خصوصی یادآور شد: برای اجرای این ایده خام تعداد زیادی دستگاه کارتخوان و پوز نانوایی ها وارد و خریداری شد و با افتخار اعلام کردند که از طریق این دستگاه ها می توان از میزان نان و سایر محصولات مردم مطلع شد. در هر نقطه از ایران نانوایی ها چقدر از آرد استفاده می کنند؟
هزینه 8000 میلیارد تومانی نصب دستگاه های پوز!
صلاح ورزی با اشاره به اظهارات رئیس مرکز تحول دیجیتال و فناوری اطلاعات سازمان برنامه و بودجه در جلسه مرکز پژوهش های مجلس، اعلام کرد: اخیراً این مقام دولتی اعلام کرده است که برای این طرح 25 هزار میلیارد تومان هزینه شده است. اجرای این طرح؛ آن هم برای پروژه ای که تقریباً ناموفق بود. در همان زمان خبرهایی مبنی بر هزینه 8000 میلیارد تومانی برای واردات و نصب دستگاه های کارتخوان منتشر شد.
وی درباره عملکرد این دستگاه های POS گفت: مدت زیادی نگذشت که اکثر نانوایی ها دستگاه کارتخوان دیگری را در کنار این دستگاه های POS برای نانوایی قرار دادند. در واقع در نانوایی ها بخشی از خرید نان مردم در دستگاه تهیه شده ثبت می شد و عمده فروش از طریق دستگاه کارتخوان غیر رسمی دیگری انجام می شد.
وی بدون توجه به اظهارات مسئولان سازمان برنامه و بودجه خاطرنشان کرد: این طرح از نظر اجرا تاثیر مثبتی نداشت. کسری 220 هزار میلیارد تومانی که فقط از نان است همچنان در بودجه رعایت می شود. همزمان روند قاچاق آرد و نان ادامه دارد. فقط به جای خروج آرد توزیع شده از شبکه درب نانوایی ها، قبل از رسیدن به نانوایی ها خارج یا قاچاق می شود.
نمونه ای از هدر دادن منابع کشور
صلاح ورزی درباره تبعات اجرای طرح هوشمند یارانه آرد و نان گفت: مصادیق هدر دادن منابع کشور زیاد است. این مورد نیز مصداق هدر دادن منابع کشور است. علاوه بر آن این موضوع مصداق ضربه زدن به اعتماد عمومی مردم و بی اعتماد شدن و ناامید شدن از نحوه برنامه ریزی و حل مشکلات کشور است.
وی با ذکر نمونه دیگری از پروژه های بیهوده در کشور ادامه داد: زمانی که این پروژه راه اندازی شد با تبلیغات، جنجال و نمایش های زیادی همراه بود. زمانی که طرح سامانه املاک و مسکن راه اندازی شد، مدعی شدند که این سامانه قیمت مسکن و اجاره بها را کنترل می کند و از فرار مالیاتی در حوزه مسکن و املاک جلوگیری می کند. اما عملا بخشی دیگر از منابع کشور و مالیات پرداختی مردم صرف سیستمی بیهوده شد و حتی تاثیری در مدیریت و کنترل اجاره بها و قیمت مسکن نداشت.
وی درباره تاثیر این طرح بر اعتماد عمومی گفت: در چنین شرایطی هیچکس به این سامانه ها اعتماد نمی کند. باید پرسید آیا کیفیت نان در کشور نسبت به سال گذشته و با هزینه ۲۵ هزار میلیارد تومانی افزایش یافته است؟ آیا مصرف نان و آرد در حال کاهش است؟ آیا قاچاق آنها کاهش یافته است؟ پاسخ یک کلمه است؛ نه
به گفته این عضو هیئت رئیسه اتاق بازرگانی، این موضوع مربوط به Donkte است. یک موضوع تأثیر مستقیم ضرر و زیان ناشی از هدر رفت و از بین رفتن منابع کشور است و موضوع دوم بی اعتمادی مردم به هر نوع سیستمی است که راه اندازی شده است.
یک فنجان چای دیگر در راه است
شله ورزی در مسیر مقابله با چنین طرح هایی در کشور تصریح کرد: باید توجه داشت که در کشور برخورد با چنین تصمیمات احمقانه ای که منجر به از دست رفتن منابع کشور می شود نیاز به سیستم پیگیری، تشخیص و درمان ندارد. . چرا که 25 هزار میلیارد تومان هدر رفت منابع حاصل تصمیم یک شبه و ناگهانی چهار کارشناس در یک وزارتخانه نبوده است.
همانطور که وی توضیح داد، طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان موضوعی بود که با تبلیغات، جلسات و مصاحبه های مطبوعاتی زیادی همراه شد. برخورد با این مسائل قطعاً در نهایت نیاز به برخورد با افراد و افراد صاحب منصب و مسئولیت در کشور را به دنبال خواهد داشت. این داستان مثل چای است. با وزرا، معاونان رئیس جمهور یا هر دستگاهی که مجوز استفاده از این منابع را تایید و صادر می کند باید برخورد شود.
وی در پایان گفت: اما نکته قابل توجه این است که این موارد آنقدر زیاد شده که دستگاه قضایی نیز احتیاط می کند. اما سازمان بازرسی کل کشور و دستگاه قضایی در صورت صحت موضوع در مورد آتش زدن منابع کشوری که از کمبود منابع و کسری بودجه شدید رنج می برد باید ورود کند و با متخلفان برخورد قاطع کند.
برای مطالعه بیشتر صفحه صمت را دنبال کنید.
