فریدون جیرانی در ایسنا نوشت: یک هفته پیش بود که برای دیدن فیلم «هتل» به سینما ملت رفتم. زمانی را انتخاب کردم که سالن سینما خلوت تر باشد. فکر میکردم آن ساعت آرامتر باشد و تماشای فیلم راحتتر باشد. اما ساعت 1:30 بعد از ظهر سالن سینما پر بود و دور از انتظار من، آن هم برای فیلمی که مدت ها بود اکران شده بود. اما حضور در این سالن پر و همراهی و همدلی تماشاگران با فیلم برایم جالب بود. این همراهی از همان لحظات ابتدایی فیلم با خنده و کف زدن شروع شد و تا پایان نمایش ادامه داشت که فکر می کنم تماشاگران با فیلم به همدلی رسیده بودند و راضی سالن را ترک کردند.
این رضایت در داخل و خارج سالن احساس می شد. فکر نمی کنم در نوشتن همراهی و همدلی اشتباه کرده باشم. فیلمی که ۲۲۰ میلیارد تومان فروش داشته و در زمان نگارش این متن بیش از پنج میلیون بیننده دارد، بدون حمایت و همدلی مخاطبان نمی توانست به این میزان فروش و بیننده برسد. همین دلسوزی و حمایت از فیلم «فسیل» نیز وجود داشته است که با فروش بالای 300 میلیارد تومان و بیش از هفت میلیون بیننده بالاتر از «هتل» ایستاده است. اما این دو فیلم با هم متفاوت هستند. «فسیل» یک کمدی سیاسی و اجتماعی و «هتل» یک کمدی عاشقانه است. کمدی سیاسی-اجتماعی که لحنی انتقادی به اوضاع دارد کمتر در سینمای ایران پس از انقلاب ساخته شده است و «اجاره گیرها» همچنان در راس آن قرار دارد. البته مطرب را هم دوست دارم با همه نقدهایی که به عنوان یک کمدی سیاسی اجتماعی به فیلم وارد شد.
اما کمدی رمانتیک در سینمای امروز ژانری پرخطر است چرا که روابط زناشویی و روابط عاشقانه قبل از ازدواج را به سخره می گیرد و شخصیت های اصلی و محوری این کمدی ها زن هستند; به همین دلیل، کسی که شرایط سیاسی-اجتماعی و ممیزی این سالها را بداند، میتواند بفهمد که ساخت این نوع کمدیها بسیار سخت است. البته ممتحنان همیشه از دادن مجوز به چنین فیلم هایی خوشحال بودند که این چالش ها در طبقه متوسط مدرن رخ می دهد و خانواده های سنتی با این چالش ها فاصله دارند.
یکی از کارگردانان هنری در اکران فیلم «روزاتی» به من گفت که این روابط را درک نمی کنم، اما از فیلم بدم نمی آید. اما عده ای هم هستند که همیشه نگران از بین رفتن اخلاق خانواده ها هستند و با دیدن این کمدی ها متوجه می شوند که اخلاق از بین رفته است. به نظر من با نزدیک شدن به دولت ها تعداد افراد کم و زیاد می شود. در حال حاضر اکثر آنها به دلیل همجواری با دولت موجود اعتراض خود را از سینما به شبکه خانگی هدایت کرده اند. شبکه موجود جای تلویزیون را می گیرد و این باعث عصبانیت و اعتراض آنها شده و فریاد می زنند که اخلاق و خانواده در این شبکه از بین رفته است.
روشنفکران نیز از گذشته تا به امروز با فیلم های پرفروش دچار مشکل بوده اند که دلیل آن را باید در فضای سیاسی-اجتماعی که روشنفکران در آن نفس می کشند جستجو کرد. روشنفکران از گذشته تا به امروز نتوانسته اند در فضایی نسبتا آزاد نفس بکشند و در آزادی فیلمنامه بنویسند و در آزادی فیلم بسازند. همواره با محدودیت هایی مواجه بوده که از دیروز تا امروز در دولت های مختلف متفاوت بوده است. در یک برنامه اینترنتی با حضور کارگردان و دکتر پرویز عجلی، استاد بازنشسته جامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبایی و نویسنده کتاب «تحولات اجتماعی فیلم های سینمایی» به تفصیل درباره «فسیل» صحبت کردم. این گفتگوها در پلتفرم سینما قابل مشاهده است. دوست داشتم در یک برنامه اینترنتی درباره فیلم «هتل» بحثی شبیه به فیلم «فسیل» با تحلیل داشته باشم، اما این اتفاق نیفتاد.
حالا تاکید می کنم با فیلمی که توانسته بیش از پنج میلیون بیننده داشته باشد مهربانانه برخورد کنیم و تحلیلی به موضوع نگاه کنیم، دلیل این تعداد بیننده چیست؟ قطعا تحلیل فیلم های پرفروش ما را از شرایط فرهنگی، اجتماعی و سیاسی جامعه ای که در حال حاضر در آن زندگی می کنیم آگاه می کند. فروش این دو فیلم قابل تامل است. اما باید بدانیم که فروش این دو فیلم به معنای رونق سینمای ایران و جامعه پر جنب و جوش امروزی که از آن صحبت می کنند نیست. شاید اگر تحلیل و تامل کنیم متوجه جامعه ای مضطرب شویم که تنها دو ساعت به جایی پناه برده است تا دغدغه های اقتصادی و اجتماعی خود را فراموش کند.
